Cú lội ngược dòng của sầu riêng Việt

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), đã có nhận xét như vậy về ngành sầu riêng, mặt hàng chiếm 45% giá trị xuất khẩu toàn ngành rau quả năm qua. 

Khởi đầu kém vui

Ông Nguyên nhớ lại năm 2025 bắt đầu với những tín hiệu cực kỳ tiêu cực của ngành sầu riêng. Ngay tháng 1-2025, ngành này đối mặt với một cú sốc lớn về tiêu chuẩn chất lượng khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Các lô hàng bị phát hiện vướng phải vấn đề về kim loại nặng (Cadmium) và chất nhuộm (Vàng O).

Hệ quả là phía Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp ngăn chặn quyết liệt, khiến hàng loạt xe container bị đình trệ tại cửa khẩu.

Tình hình tồi tệ đến mức gần hai phần ba số lượng xe sầu riêng lên đến biên giới đã phải quay đầu trở về. Các doanh nghiệp rơi vào tình cảnh thua lỗ nặng nề, kéo theo kim ngạch xuất khẩu của quý I/2025 và đầu quý II/2025 sụt giảm mạnh từ 30% đến 40% so với cùng kỳ năm 2024.

Tại thời điểm đó, tâm lý bi quan bao trùm toàn ngành. Nhiều người dự báo rằng mục tiêu 3,2 tỉ USD của năm trước sẽ không thể đạt được mà có thể chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn khoảng 2,5 tỉ USD.

Nỗ lực xoay chuyển tình thế

Trước tình thế đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Công Thương đã có những bước đi quyết liệt để tháo gỡ "hàng rào kỹ thuật", lấy lại lòng tin từ thị trường Trung Quốc. Việt Nam đã nhanh chóng thành lập gần 10 phòng thí nghiệm chuyên biệt nhằm kiểm soát chặt chẽ dư lượng Cadmium và các chất cấm ngay trước khi xuất khẩu.

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, những nỗ lực ngoại giao cũng mang lại kết quả mang tính bước ngoặt. Sau khi làm việc với Tổng Cục Hải quan Trung Quốc, hai bên đã thống nhất tạo điều kiện cho một "luồng xanh" thông quan. Thời gian chờ đợi của các xe sầu riêng sau khi có kết quả kiểm nghiệm đạt yêu cầu đã được rút ngắn đáng kể, từ mức 7-10 ngày trước đây xuống chỉ 2-3 ngày.

Bùng nổ

Những rào cản được dỡ bỏ đúng vào thời điểm thu hoạch rộ tại miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, tạo nên một sự cộng hưởng mạnh mẽ. Thay vì tiếp tục sụt giảm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đã bật tăng một cách thần tốc.

Trong các giai đoạn từ cuối quý II/2025 đến quý IV/2025, tốc độ tăng trưởng luôn duy trì ở mức cao, tăng từ 50% đến 60% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả chung cuộc của năm 2025 đã gây bất ngờ lớn cho thị trường với tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 3,85 tỉ USD, tăng trưởng 20% so với năm 2024 với sản lượng gần 1 triệu tấn.

Trong tổng doanh thu, sầu riêng chế biến, cấp đông và sấy khô đóng góp khoảng 600 triệu USD, cho thấy sự đa dạng hóa và thâm nhập sâu vào nhiều thị trường như Trung Quốc, Mỹ và EU.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, năm qua, nếu so với một trận bóng đá thì ngành sầu riêng đã trải qua một trận kịch tính với cú lội ngược dòng ngoạn mục. Điều này không chỉ giúp phục hồi những mất mát đầu năm mà còn tạo ra một vị thế mới cho sầu riêng Việt Nam. 

Đây là nền tảng vững chắc và là đà tăng trưởng quan trọng để ngành tự tin hướng tới mục tiêu xuất khẩu 4 – 4,5 tỉ USD trong năm 2026.