Đại biểu Quốc hội đề xuất đóng bảo hiểm xã hội cho người bán vé số dạo

Chiều 20-4, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận về các báo cáo kinh tế - xã hội, đại biểu Châu Quỳnh Dao (đoàn An Giang) nêu rõ vai trò của xổ số kiến thiết trong phát triển kinh tế - xã hội, với đặc điểm mang lại lợi nhuận cao, ổn định và ít rủi ro tài chính.

Về bản chất, xổ số đóng vai trò như một dạng "thuế tự nguyện" khi người dân tự chọn mua hy vọng và ngân sách địa phương hưởng lợi trực tiếp từ hành vi ấy.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao dẫn các báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy năm 2025, riêng 21 công ty xổ số kiến thiết khu vực miền Nam đạt doanh thu trên 155.500 tỉ đồng, nộp ngân sách gần 52.000 tỉ đồng, tạo nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội tại địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra thực tiễn phía sau những con số này. Ở góc độ kinh tế học hành vi, hoạt động xổ số có xu hướng tác động nhiều hơn đến nhóm thu nhập thấp, khi phần lớn người mua là người có hoàn cảnh khó khăn, mong muốn cải thiện cuộc sống.

Trong khi đó, người bán vé số chủ yếu là người cao tuổi neo đơn, phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn hoặc người khuyết tật.

Về khoảng trống pháp lý, đại biểu cho biết hiện chưa có quy định cụ thể về việc trích một phần lợi nhuận để hỗ trợ trực tiếp cho người bán vé số dạo, là nhóm lao động tự do.

Theo đại biểu Dao, mối quan hệ giữa người bán dạo với đại lý, doanh nghiệp chủ yếu là "mua đứt bán đoạn", không có hợp đồng lao động, không được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Dù đây là công việc hợp pháp, phải làm việc liên tục trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng họ chưa được thừa nhận là một mắt xích trong chuỗi giá trị của ngành.

Bên cạnh đó, quy định cấm chi thưởng hoặc hoa hồng vượt mức tối đa theo pháp luật cũng ảnh hưởng đến thu nhập của người bán vé số dạo, khi nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào hoa hồng. Với mức khoảng 1.000 đồng mỗi tờ, một người phải bán hết 200 tờ mỗi ngày mới đạt thu nhập hơn 200.000 đồng.

Theo đại biểu Châu Quỳnh Dao, Nghị định 30/2007 của Chính phủ về kinh doanh xổ số quy định vé số được phân phối qua ba hình thức: Bán trực tiếp, qua đại lý và qua thiết bị điện tử. Tuy nhiên, người bán vé số dạo thường thuộc hệ thống đại lý cấp dưới, chưa được bảo đảm rõ ràng về quyền lợi.

Nhấn mạnh quan điểm phát triển kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, đại biểu đoàn An Giang đề xuất công nhận người bán vé số là lao động tự do đặc thù, tạo điều kiện để họ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và được hỗ trợ một phần mức đóng từ quỹ phúc lợi của doanh nghiệp xổ số cũng như ngân sách nhà nước.

Tham gia thảo luận tại phiên họp, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) quan tâm đến mục tiêu tăng trưởng hai con số năm nay và giai đoạn tới. Theo ông Mai, để cả nước đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển, các địa phương phải tăng trưởng và phát triển sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, khi hiện nay còn 34 tỉnh thành phố trong cả nước.

Theo đó, đối với các tỉnh có diện tích rộng, dư địa lớn, đại biểu cho rằng Trung ương cần quan tâm tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt, những khó khăn vướng mắc đối với các địa phương.

Đối với tỉnh Lâm Đồng, đại biểu Dương Khắc Mai cho biết sau sáp nhập, tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước, dân số gần 4 triệu người, có lợi thế so sánh về phát triển kinh tế - xã hội, tuy nhiên vẫn còn những vướng mắc cần phải tháo gỡ, bao gồm các vấn đề liên quan đến các dự án tồn đọng, kinh tế rừng và đất rừng, quy hoạch, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản.

Đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung quy hoạch và nguồn lực để đầu tư cho hệ thống giao thông, nhất là các tuyến cao tốc kết nối nội ngoại vùng.

"Tôi kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành quan tâm sớm tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi để Lâm Đồng khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế, biến tiềm năng thành nguồn lực cho sự phát triển và để Lâm Đồng đồng hành cùng cả nước trong mục tiêu tăng trưởng và phát triển trong kỷ nguyên mới" - Đại biểu Dương Khắc Mai đề xuất.