Dải Ngân Hà nguyên thủy đã bị phá hủy

Một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Monthly Notices of the Royal Astronomical Society chỉ ra rằng đĩa sao nguyên thủy của thiên hà Milky Way (Ngân Hà) mà Trái Đất đang trú ngụ thực ra đã bị phá hủy 11 tỉ năm trước.

Công trình được thực hiện bởi tiến sĩ Matthew Orkney từ Đại học Barcelona và Viện Nghiên cứu Không gian Catalonia (Tây Ban Nha) cùng tiến sĩ Chervin Laporte của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS).

Theo Sci-News, đĩa thiên hà là một cấu trúc khổng lồ, quay tròn gồm các ngôi sao và khí, với những nhánh xoắn ốc sáng rực vươn ra từ trung tâm.

Hầu hết các ngôi sao của Ngân Hà - bao gồm cả Mặt Trời - đều nằm trong đĩa này, quay trong không gian với tốc độ vượt quá 220 km/giây.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà thiên văn học đã cố gắng xác định chính xác thời điểm cấu trúc quay khổng lồ này xuất hiện lần đầu tiên.

“Manh mối quan trọng nằm ở chuyển động và tuổi của các ngôi sao: Tại một thời điểm nào đó trong lịch sử sơ khai của Ngân Hà, các ngôi sao bắt đầu chuyển động theo một mô hình quay đều đặn, đánh dấu thời điểm tăng tốc quay của Ngân Hà" - các tác giả giải thích.

Tuy nhiên Ngân Hà không phát triển một cách biệt lập. Nó là một "quái vật Frankenstein" của vũ trụ.

Một số bằng chứng khoa học gần đây cho thấy trong suốt lịch sử, Ngân Hà đã sáp nhập với khoảng trên dưới 20 thiên hà khác để đạt được cấu trúc và kích thước như ngày nay.

Dữ liệu từ sứ mệnh Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) năm 2018 từng tiết lộ về một vụ va chạm khổng lồ được cho là xảy ra khoảng 10 tỉ năm trước, gọi là sự hợp nhất Gaia-Sausage-Enceladus (GSE).

Trong nghiên cứu mới, các tác giả đã chạy các mô phỏng nhằm tìm hiểu rõ ràng hơn về vụ va chạm sơ khai quan trọng này.

Dữ liệu mới cho thấy sự kiện hợp nhất GSE có thể đã xảy ra sớm hơn nhiều, tận 11 tỉ năm trước và tàn khốc đến mức phá hủy đĩa sao nguyên thủy của Ngân Hà, định hình lại nó hoàn toàn.

Nhưng đó cũng là một tin tốt, vì chính va chạm đã đem đến cho thiên hà bước tiến hóa nhảy vọt.

“Các mô hình về sự hợp nhất GSE dự đoán rằng một màn "pháo hoa thiên hà" sẽ xảy ra sau vụ va chạm, thúc đẩy sự hình thành sao và tạo điều kiện cho sự hình thành các cụm sao cầu" - tiến sĩ Laporte cho biết.