Đồng Nai hội đủ thế và lực

Kiến tạo mô hình quản trị tương xứng

. Phóng viên: Đề án thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương được người dân và doanh nghiệp quan tâm, ông có thể chia sẻ về những cơ sở xây dựng đề án nêu trên?

- Ông NGUYỄN KIM LONG - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai: Việc xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương về bản chất là kiến tạo một mô hình quản trị tương xứng với quy mô và trình độ phát triển thực tế. Đồng thời, mở rộng không gian phát triển và phát huy hiệu quả cao nhất các công trình hạ tầng chiến lược, nhất là Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (gọi tắt là sân bay Long Thành). Qua đó, nâng tầm năng lực liên kết vùng, liên kết quốc gia và hội nhập quốc tế.

Trước hết là quy mô, với diện tích hơn 12.737 km² và dân số gần 4,5 triệu người, Đồng Nai không còn là một đơn vị phát triển theo dáng dấp của một tỉnh thông thường, mà đã là một không gian kinh tế - xã hội rất lớn, đa trung tâm, đa chức năng, có sức chứa mạnh về dân cư, sản xuất, dịch vụ và đô thị hóa.

Cùng với đó, năm 2025, GRDP của Đồng Nai đạt khoảng 677.932 tỉ đồng, thu ngân sách đạt 102.962 tỉ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt hơn 152 triệu đồng/người. Những con số ấy phản ánh một nền tảng kinh tế lớn, sức sản xuất mạnh và năng lực đóng góp ngân sách rất đáng kể cho quốc gia.

Nhìn rộng hơn, Đồng Nai không phát triển đơn lẻ, do nằm đúng vào vị trí "giao điểm chiến lược" của cả vùng phía Nam. Địa phương vừa là cửa ngõ kết nối với TP HCM, vừa là cầu nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ, vừa có tác động lan tỏa đến đồng bằng sông Cửu Long.

Đặc biệt, với sự hiện diện của sân bay Long Thành, Đồng Nai không chỉ là địa phương có hạ tầng lớn, mà còn là nơi hội tụ của một không gian phát triển mới: công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ, thương mại quốc tế và kinh tế hàng không.

Một điểm đặc biệt quan trọng nữa là Đồng Nai không chỉ có tiềm năng, mà đã đạt đủ 7/7 tiêu chí để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỉ lệ số phường, vị trí, đô thị loại I, cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

. Nếu được Quốc hội thông qua nghị quyết về việc thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương, tỉnh sẽ thực hiện những giải pháp gì để phát triển xứng tầm, thưa ông?

- Nếu được Quốc hội thông qua nghị quyết về việc thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương, địa phương sẽ tập trung phát huy mạnh nhất những lợi thế mang tính nền tảng, chiến lược và khác biệt để tạo ra bước phát triển xứng tầm với vị thế mới.

Thứ nhất là lợi thế về vị trí địa kinh tế và hạ tầng kết nối. Sân bay Long Thành sắp đi vào khai thác đồng bộ cùng với hệ thống cao tốc, vành đai, cảng biển, đường sắt và các hành lang logistics, Đồng Nai sẽ có điều kiện rất thuận lợi để trở thành trung tâm kết nối, trung chuyển và điều phối các chuỗi cung ứng lớn của khu vực. Đây là lợi thế rất lớn, có tính đột phá và mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Thứ hai là lợi thế về nền tảng công nghiệp, logistics và quy mô kinh tế. Đồng Nai hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, có quy mô GRDP lớn, thu ngân sách cao, khả năng tự cân đối ngân sách tốt và sức hút đầu tư mạnh. Trong giai đoạn tới, chúng tôi không chỉ phát huy vai trò là trung tâm sản xuất, mà sẽ chuyển mạnh sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại, kinh tế hàng không, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là hướng đi quan trọng để nâng chất lượng tăng trưởng và bảo đảm phát triển bền vững.

Thứ ba là lợi thế về không gian phát triển mới, nhất là khu vực Long Thành - Nhơn Trạch và các hành lang kinh tế chiến lược. Đây sẽ là khu vực có dư địa rất lớn để hình thành các đô thị sân bay, đô thị thông minh, đô thị sinh thái, các trung tâm logistics, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo và các mô hình phát triển hiện đại khác. Đồng thời, việc mở rộng và tổ chức lại không gian phát triển theo các hành lang kinh tế - đô thị lớn sẽ tạo thêm các cực tăng trưởng mới, tăng cường liên kết vùng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Thứ tư là lợi thế về chiều sâu văn hóa, lịch sử, con người và định hướng phát triển bền vững. Đồng Nai có bề dày lịch sử, bản sắc văn hóa phong phú, hệ sinh thái tự nhiên đặc thù và nguồn lực xã hội rất đáng quý. Chúng tôi xác định phát triển trong giai đoạn tới không đơn thuần là tăng trưởng nhanh, mà phải là phát triển hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, giữa đô thị hóa với bảo vệ môi trường, giữa hiện đại hóa với gìn giữ bản sắc, giữa phát triển mạnh với nâng cao chất lượng sống của nhân dân. Đó mới là một hướng phát triển thực sự xứng tầm và bền vững.

Từ các cơ sở trên, Đồng Nai phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ hiện đại; là cửa ngõ hội nhập quốc tế, cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia và một đô thị phát triển xứng tầm trong giai đoạn mới.

Định hướng chiến lược mang tính đột phá

. Việc xây dựng đô thị sân bay Long Thành và khu thương mại tự do có phải là những hạt nhân thúc đẩy Đồng Nai vươn mình, bứt phá khi trở thành thành phố trực thuộc trung ương, thưa ông?

- Việc xây dựng đô thị sân bay Long Thành và khu thương mại tự do không chỉ là mục tiêu, mà còn là những định hướng chiến lược mang tính đột phá, giữ vai trò hạt nhân thúc đẩy Đồng Nai phát triển trong giai đoạn tới.

Đối với sân bay Long Thành - hạt nhân của đô thị sân bay, giai đoạn 1 của dự án hiện đã đầu tư sắp hoàn thành, dự kiến khai thác trong năm 2026. Đây là bước tiến rất quan trọng, tạo nền tảng để hình thành hệ sinh thái đô thị sân bay trong thời gian tới.

Trên cơ sở đó, tỉnh Đồng Nai đang triển khai đồng bộ các định hướng quy hoạch liên quan, trong đó quy hoạch đô thị sân bay Long Thành, bao gồm khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo, khu giáo dục - đào tạo đại học chất lượng cao, khu logistics hàng không, trung tâm dịch vụ hàng không.

Đồng thời, tỉnh cũng đang tập trung xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hàng không với định hướng hình thành "Thành phố sân bay Long Thành" trở thành trung tâm dịch vụ, logistics và trung chuyển khu vực Đông Nam Á. Đây là mô hình phát triển mới, gắn chặt giữa hạ tầng hàng không với đô thị, công nghiệp và dịch vụ.

Đối với khu thương mại tự do, tỉnh xác định đây là một cấu phần quan trọng trong không gian phát triển mới của tỉnh. Việc hình thành khu thương mại tự do đã được tỉnh Đồng Nai chủ động lồng ghép trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời xác định là một trong những nội dung quan trọng trong Đề án thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Đồng Nai sẽ tiếp tục xây dựng và trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết về phát triển TP Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065; xây dựng đề án đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đồng Nai, trong đó có bao gồm thành lập khu thương mại tự do.

Khu thương mại tự do Đồng Nai được thành lập tại khu vực đô thị sân bay Long Thành và vùng phụ cận theo mô hình phức hợp bao gồm 4 khu chức năng chính là: khu sản xuất công nghiệp công nghệ cao; khu logistics số; khu dịch vụ tài chính, thương mại - dịch vụ, giáo dục; khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo dựa trên mạng lưới giao thông và các chức năng của tỉnh.