Khổ bởi khói đốt đồng

Nhiều chục năm trước, sau khi thu hoạch lúa, cũng như trên cả nước, người nông dân ngoại thành Hà Nội thường lấy hầu hết rơm rạ về để phục vụ các nhu cầu khác nhau như chăn nuôi, đun nấu, lợp mái… Thời gian sau này, khi đời sống phát triển hơn, cách thức sinh hoạt và sản xuất của người nông dân cũng thay đổi. Rơm rạ dần vắng bóng trong các nhu cầu sử dụng hằng ngày. Thay vì mang về, rơm rạ được để lại đồng phơi khô rồi… đốt.

Việc đốt rơm rạ với khối lượng lớn, trên diện tích rộng, tập trung trong khoảng thời gian ngắn đã khiến khói bao phủ bầu trời, hạn chế tầm nhìn. Các hãng hàng không từng nhiều lần lên tiếng cảnh báo về nguy cơ ảnh hưởng an toàn bay do phi công bị cản trở tầm nhìn khi hạ/cất cánh.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội, tổng diện tích đất trồng lúa trong vụ hè thu của thành phố gần 79.000 ha, phát sinh hơn 478.000 tấn rơm rạ, với diện tích đốt rơm rạ vụ hè thu là 9.443 ha. Với vụ đông xuân, tổng diện tích đất trồng lúa trên địa bàn khoảng 85.000 ha, phát sinh gần 403.000 tấn rơm rạ, diện tích đốt rơm rạ khoảng 9.772 ha. Chưa kể, Hà Nội còn bị ảnh hưởng bởi đốt rơm rạ ở các tỉnh lân cận.

Việc đốt rơm rạ sau thu hoạch lúa còn khiến trình trạng ô nhiễm môi trường ở Hà Nội vốn đã ở mức cao càng thêm nghiêm trọng. Đốt rơm rạ trong năm 2022 vừa qua phát thải khoảng 758 tấn bụi mịn PM2.5, hơn 8.400 tấn CO, hơn 107.000 tấn CO2.

Hà Nội trước đó từng triển khai nhiều biện pháp với mục tiêu đến năm 2020 trở thành "Thành phố không đốt rơm rạ". Các giải pháp này từ thu mua rơm rạ để làm chế phẩm sinh học… cho tới tuyên truyền vận động không đốt và xử vi phạm hành chính. Thế nhưng, cứ đến vụ thu hoạch lúa là nhiều người dân lại đốt. Nguyên nhân chính là vẫn do chưa có giải pháp để xử lý hết rơm rạ sau thu hoạch lúa.

Thế nên, nhằm đưa ra biện pháp khả thi và căn cơ, UBND TP Hà Nội đã nhấn mạnh tới việc các cơ quan liên quan phải hướng dẫn các biện pháp tái chế, sử dụng rơm rạ sau thu hoạch phù hợp. Bởi chế tài, xử lý người vi phạm đốt rơm rạ có thể là cần nhưng chưa đủ, điều quan trọng là phải có được đầu ra, rơm rạ không đốt thì làm gì, xử lý ra sao...