Sau khi có phản ứng không đồng tình của dư luận (Báo Người Lao Động đã có loạt bài “Xây tượng đài 410 tỉ đồng”, đăng trên các số báo ra ngày 14, 15, 16-9), ngày 20- 9, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) tỉnh Quảng Nam tổ chức họp báo.

Khẳng định thêm tính pháp lý

Để xoa dịu dư luận và khẳng định thêm tính pháp lý của công trình này, ông Đinh Hài, Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Nam, cho biết việc xây dựng công trình quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng (BMVNAH)được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thực hiện tại Văn bản số 733/TTg-KGVX, ngày 16-5-2008 và triển khai từ tháng 8-2008.
Cụ thể, hạng mục thi công xây lắp mỹ thuật triển khai vào tháng 6-2008, nhà xưởng thi công xây lắp mỹ thuật triển khai vào tháng 11-2008, san nền tiến hành vào tháng 1-2009 và sân vườn, nhà đón tiếp, móng các trụ huyền thoại triển khai vào tháng 5-2011. Hội đồng Nghệ thuật đã nghiệm thu xong 8 trụ huyền thoại và cũng đã nghiệm thu được 80% tượng mẫu BMVNAH, đồng thời quyết định cho chuyển các phác thảo 1-1 đã nghiệm thu vào Tam Kỳ - Quảng Nam để tiến hành thi công đục đá.
Những trụ huyền thoại trong công trình tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Ảnh: Ngân Hoa
Hiện nay, nguồn kinh phí để tỉnh tiến hành triển khai các  công việc thi công là 81 tỉ đồng. Trong đó, Trung ương cấp 50 tỉ đồng, tỉnh chi 20 tỉ đồng và nguồn đóng góp từ các đoàn thể, tổ chức xã hội là 11 tỉ đồng.

Ông Đinh Hài cho biết do một số nguyên nhân khách quan nên hiện nay, tổng mức đầu tư cho công trình phải điều chỉnh tăng so với tổng mức đã phê duyệt trước đây là 330 tỉ đồng (từ 81 tỉ lên 411 tỉ đồng). Tỉnh Quảng Nam đang đề xuất với Chính phủ bổ sung kinh phí để tiếp tục triển khai công trình này.

Thể theo nguyện vọng của đông đảo người dân (?)

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Người Lao Động: “Trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, phải bỏ ra số tiền hơn  410 tỉ đồng để xây dựng một công trình tượng đài hoành tráng như vậy liệu có lãng phí không, lãnh đạo tỉnh nhìn nhận vấn đề này thế nào?”, ông Đinh Hài nói rằng nếu là công trình của cấp tỉnh thì tỉnh sẽ không thể bỏ ra kinh phí lớn như vậy để thi công. Nhưng đây là một công trình cấp quốc gia, thể theo nguyện vọng của đông đảo người dân nhằm tôn vinh và tri ân sự cống hiến, hy sinh lớn lao của hàng chục ngàn BMVNAH trên cả nước.

Dự kiến ban đầu, tỉnh Quảng Nam chỉ xây dựng công trình với quy mô cấp tỉnh và khống chế kinh phí ở mức thấp nhất 50 tỉ đồng.  Nhưng do  quy mô công trình khá lớn, tỉnh Quảng Nam đã tổ chức nhiều buổi báo cáo và lắng nghe ý kiến đóng góp của công chúng cả nước, các bộ, ngành, nhà văn hóa, những nhà chuyên môn, ý kiến đóng góp của cơ quan báo chí, anh em văn nghệ sĩ cả nước.
Công trình cũng thu hút sự quan tâm của nhân dân cả nước. Nguyện vọng của mọi người là công trình tượng đài này được thực hiện mang tinh thần dân tộc, thời đại và có giá trị vĩnh cửu nên sau nhiều lần nghe góp ý điều chỉnh, quy mô công trình và phác thảo tượng đài được xây dựng to lớn và hoành tráng hơn.

Điều chỉnh theo tầm công trình quốc gia

Ông Đinh Hài cho biết tháng 11-2007,  khi Thủ tướng Chính phủ đồng ý đưa công trình tượng đài BMVNAH vào danh sách công trình văn hóa cấp quốc gia và yêu cầu tỉnh Quảng Nam xem xét tính toán lại tổng mức đầu tư cho phù hợp với quy mô của công trình văn hóa cấp quốc gia thì công trình này đã vượt khỏi tầm mức đầu tư của tỉnh.

Khi được báo chí hỏi về nguyên nhân kinh phí đầu tư bị điều chỉnh lên thêm 330 tỉ đồng, ông Đinh Hài cho biết: “Theo điều chỉnh lần cuối so với ban đầu, khối tượng  chính được nâng lên từ 81 m theo đường thẳng thành 86,5 m và 101 m đường cong  thành 120 m. Chiều dày cả khối tăng thêm khoảng 30% để tăng thêm công năng sử dụng khai thác bảo tàng trong lòng khối tượng mẹ.
Ông Đinh Hài, Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Nam, phát biểu tại cuộc họp báo Ảnh: KIM NGÂN
Tám trụ huyền thoại cũng thay đổi kích thước từ 1,2 m lên 1,6 m, chiều cao 9 m. Thay đổi căn bản nhất là chất liệu từ sa thạch (chất lượng đá thấp nhất) sang chất liệu đá hoa cương (chất liệu đá cao cấp có độ bền vững gấp 5-6 lần so với sa thạch).
Một số hạng mục mới được bổ sung như thác nước trước sân hành lễ... Việc điều chỉnh định mức cho công tác thi công mỹ thuật, việc thay đổi kết cấu móng và khung tượng mẹ, chi phí đền bù giải tỏa gia tăng. Giá cả vật tư cũng biến động mạnh so với dự án được phê duyệt năm 2007. Mức điều chỉnh cao nhất trong kinh phí đầu tư là định mức vật tư và giá nhân công (hơn 141 tỉ đồng), trượt giá (trên 48 tỉ đồng)”.

Khi phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng đặt vấn đề: “Trong tình hình khó khăn chung hiện nay, nếu Trung ương không duyệt vốn, liệu công trình có ngừng lại không?”, ông Nguyễn Văn Hàm, Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Nam, phụ trách theo dõi mỹ thuật công trình tượng đài BMVNAH cho biết công trình đã và đang tiến hành thi công, dù khó khăn về vốn thì vẫn phải tiếp tục tiến hành, có thể vừa thi công vừa vận động kinh phí.         

Lãng phí hay không, hãy nhìn vào hiệu quả !

Trao đổi với các nhà báo tại buổi họp báo, họa sĩ Đinh Gia Thắng, tác giả của tượng đài BMVNAH đồng thời là chủ đơn vị thi công mỹ thuật cho công trình tượng đài, cho biết: “Với tư cách là tác giả công trình tượng đài BMVNAH, tôi đã tận tâm, tận lực, tìm tòi sáng tác để công trình đạt hiệu quả mỹ thuật cao nhất, xứng tầm một công trình cấp quốc gia.
Tôi đã dành cho công trình này cả tâm huyết, tài lực của mình. Dư luận cho rằng việc đầu tư cho công trình này là lãng phí nhưng có lãng phí hay không chỉ có thể nhìn vào hiệu quả của công trình.
Công trình đang được tiến hành thi công với sự giám sát chặt chẽ của các ban, ngành chức năng và tuân thủ nghiêm ngặt những quy định hiện hành. Nếu công trình không được đầu tư kinh phí tiếp sẽ bị chậm lại.
Công trình này cũng đã kéo dài nhiều năm nay, từ khi phát động cuộc thi đến nay đã gần 6 năm.
Kim Ngân