Hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn "độc đáo"

Từ cửa khẩu quốc tế Hoa Lư (Đồng Nai), di chuyển gần 1 giờ là tới con đường đất đỏ dẫn vào Khu Liên hợp Snuol, tỉnh Kratie (Campuchia), một phần trong hệ sinh thái nông nghiệp quy mô lớn do Công ty CP Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI) đầu tư.

Bệ đỡ cơ giới hóa

Không gian sản xuất được THACO tổ chức bài bản, đồng bộ về hạ tầng giao thông, thủy lợi, mặt bằng sản xuất để có thể ứng dụng cơ giới hóa và số hóa vào quản lý, vận hành. Trong mỗi khu liên hợp có đầy đủ vùng trồng - chủ yếu là chuối, trang trại chăn nuôi bò, nhà xưởng, kho ngoại quan... và đặc biệt là hệ thống chứa nước khổng lồ với những đập tràn lớn phục vụ tưới tiêu - yếu tố quan trọng bậc nhất trong nông nghiệp. Dọc theo kênh thoát nước bao quanh các nông trường chuối là hệ thống ròng rọc để vận chuyển chuối thu hoạch về khu vực chế biến tươi và đưa phân bón ra khu vực trồng. Cứ 4 nông trường sẽ có 1 khu nhà xưởng sản xuất chuối với hệ thống vận hành, kết nối thông suốt, quy củ.

Theo ông Trần Bảo Sơn, Tổng Giám đốc THACO AGRI, do đặc điểm khu vực này không có sông, thiếu nguồn nước trực tiếp nên công ty đã khắc phục bằng cách xây dựng hệ thống chứa nước với các đập lớn. Các hồ nhân tạo và hệ thống đập không chỉ có nhiệm vụ tích nước, dẫn nước về dự án mà còn được tận dụng để nuôi cá nước ngọt. "Thách thức ban đầu là điều kiện tự nhiên hoang sơ, thiếu nước và hạ tầng. Tuy nhiên, với lợi thế của doanh nghiệp công nghiệp, chúng tôi có khả năng áp dụng cơ giới hóa và tư duy tổ chức sản xuất theo chuỗi" - ông Sơn tự tin.

Đáng chú ý, mô hình bề thế này do chính tỉ phú Trần Bá Dương, Chủ tịch Tập đoàn Trường Hải (THACO), tự xây dựng, hoàn toàn không phải được học tập, tham khảo từ bất cứ mô hình nào trên thế giới hay thuê chuyên gia thiết kế. "Tôi mày mò tìm hiểu và xây dựng platform để tránh rủi ro nhất định như mặt bằng, điện nước, công nhân và cách tổ chức quản trị" - ông Trần Bá Dương cho biết.

Nhận xét về mô hình này, tại lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa THACO và Tập đoàn Fresh Del Monte, ông Mohammed Abbas, Phó Tổng Giám đốc Thường trực Tập đoàn Fresh Del Monte, cho rằng "việc đưa tư duy cơ khí - kỹ thuật vào nông nghiệp là điều rất độc đáo". "Chúng tôi đã làm việc với nông dân và các công ty nông nghiệp tuổi đời hơn 100 năm nhưng chưa từng thấy một công ty kỹ thuật nào bước vào lĩnh vực nông nghiệp. THACO có khả năng tổ chức và quản lý các vùng trồng có quy mô lớn. Quy mô nhỏ không thể tạo ra sự thay đổi có tầm ảnh hưởng rộng, mà phải ở quy mô công nghiệp thì mới tạo ra khác biệt" - ông Mohammed Abbas nhìn nhận.

Theo Chủ tịch THACO Trần Bá Dương, tập đoàn tiếp cận sản xuất nông nghiệp từ định hướng chất lượng và sản lượng ổn định, mang theo triết lý sản xuất công nghiệp - không cho phép lỗi. "Làm 1 triệu sản phẩm mà chỉ cần 1 sản phẩm lỗi, có nghĩa là mất hết" - ông Dương nhấn mạnh.

Vòng tuần hoàn khép kín

Sau khi THACO cho Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai vay 305 triệu USD để tái cấu trúc nguồn vốn nhưng không hiệu quả, năm 2019, Hoàng Anh Gia Lai đã nhượng 44.869 ha đất tại các dự án ở Campuchia và cao nguyên Việt Nam cho THACO. Để đảm đương các dự án của Hoàng Anh Gia Lai, THACO thành lập Công ty THACO AGRI hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp với vốn điều lệ 17.200 tỉ đồng.

Ông Trần Bảo Sơn cho hay THACO AGRI đặt ra tầm nhìn trở thành tập đoàn nông nghiệp hàng đầu ASEAN vào năm 2027 và sứ mệnh nâng tầm nông nghiệp Việt Nam. Theo đó, sản phẩm làm ra phải cạnh tranh được với các nước trong khu vực và được cả khu vực công nhận.

Trở lại với mô hình sản xuất khép kín, tuần hoàn mà THACO AGRI đang vận hành, công ty cung cấp cả sản phẩm tươi và chế biến, trước mắt tập trung cho xuất khẩu. Gần như không một phụ phẩm nông nghiệp nào bị bỏ phí trong quy trình. Trong đó, chuối tươi đạt chuẩn được xuất khẩu sang Nhật Bản và Trung Quốc; chuối thải loại (với tỉ lệ rất nhỏ) cùng một số phần khác của cây chuối như chồi chuối, bắp chuối... được dùng làm thức ăn cho bò; thân chuối được kéo thành sợi và xuất khẩu sang Trung Quốc... Trong khi đó, phân bò được ủ để bón đất trồng chuối.

Dự án còn kết hợp nuôi cá sấu, các loại cá nước ngọt, đồng thời biến những đài lọc nước cho bò, nhà thu sét... thành những căn nhà yến để vừa tạo thêm nguồn thu vừa tận dụng tối đa nguồn tài nguyên. Hệ sinh thái đa tầng trong các vùng trồng còn có sự xuất hiện của cây chắn gió, cây lâm nghiệp - nguồn khai thác gỗ và tinh dầu sau này.

Trong kế hoạch, không dừng lại ở cây chuối, THACO cũng xác định dứa là cây trồng có thể tận thu - với trái để bán tươi, thân làm thức ăn cho bò và lá dứa vừa có thể kéo sợi vừa làm được thức ăn cho bò. THACO dự định sẽ cung cấp dứa cho Tập đoàn Del Monte - đối tác tiêu thụ chuối của tập đoàn trong 10 năm, bắt đầu từ sản lượng 71.500 tấn chuối năm đầu tiên và gia tăng hằng năm.

Trong khi đó, sầu riêng được định hướng trồng và sơ chế (tách múi, bảo quản lạnh) và bán sau vụ thu hoạch để được giá hơn. "Với mỗi cây trồng, chúng tôi đều xây dựng mô hình từ nông trường lên xí nghiệp rồi nhân bản ra nhiều xí nghiệp" - ông Sơn giới thiệu.