Đình Thông Tây Hội toạ lạc tại địa chỉ 319 đường Thống Nhất, phường 11, quận Gò Vấp (nay là phường Thông Tây Hội, TPHCM) là một trong những ngôi đình cổ ở TPHCM, được xây dựng khoảng năm 1679.
Cổng chính nằm trên đường Thống Nhất hiện nay, được xây dựng theo kiểu tam quan bằng tường gạch quét vôi màu vàng. Phía trên có cặp lưỡng long tranh châu bằng gốm xanh, được tạo tác sắc sảo và tỉ mỉ, có giá trị mỹ thuật cao.
Hai bên cổng đình có cặp câu đối bằng chữ Hán cổ.
Hai câu đối của cổng đình là hanh thông cựu tích địa phương vạn tải phụng thần linh thông tây hội sở/An hội cổ danh thắng cảnh thiên thu phù tổ quốc hội xứ thông hành.
Tạm dịch là Hanh thông là địa phương cũ, đây là nơi lâu năm phụng thờ thần xứ Thông Tây; An Hội tên xã xưa có thần hộ đất nước, che chở cho dân lành.
Đình Thông Tây Hội hơn 300 năm tuổi.
Sau cổng đình là sân đình rộng lớn với những cây cổ thụ tỏa bóng mát làm cho khuôn viên đình có sự trầm mặc, cổ kính, uy nghiêm của một ngôi đình cổ.
Ngôi đình cổ Thông Tây Hội được hình thành sau khi nhóm người từ miền Trung di cư vào nam và định cư tại đất Gia Định, từ năm 1679. Và sau đó năm 1698 có phủ Gia Định.
Đình ban đầu chỉ dựng bằng tre, vách lá. Đến năm 1883 - cuối đời vua Tự Đức, đình thần Thông Tây Hội mới xây dựng theo kiến trúc như hiện nay.
Đình được xây dựng theo quần thể kiến trúc với 156 cột nằm trong diện tích 761 m2, vẫn giữ được gần như nguyên vẹn cấu trúc và vật liệu xây dựng của ngôi đình cổ ở Nam Bộ (thế kỷ XVII – XIX).
Đình Thông Tây Hội có diện tích nguyên thủy khoảng hơn 5.000 m2, diện tích xây dựng là 761 m2. Tuy nhiên, hiện tại diện tích khuôn viên đình còn lại 1.500 m2.
Đình Thông Tây Hội từ lâu đã nổi tiếng là ngôi đình lâu đời nhất của vùng đất Gia Định xưa và của cả đất phương Nam còn tồn tại.
Khu vực sân đình bao quanh khu vực kiến trúc làm cho đình luôn mát và có độ hòa hợp cao với thiên nhiên.
Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, ngôi đình vẫn tồn tại sau nhiều lần trùng tu, sửa chữa và chính thức được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật Quốc gia năm 1998.
Nét độc đáo trong kiến trúc của đình thể hiện ở phần chính điện. Chính điện gồm 2 toà nhà kiến trúc mái giáp nhau theo kiểu "Trùng thiềm điệp ốc" (mái chồng nhà nối).
Trải qua hơn 300 năm lịch sử thì đây vẫn là nơi duy trì nhiều giá trị văn hoá – tín ngưỡng tốt đẹp của dân tộc bên cạnh những giá trị nghệ thuật kiến trúc độc đáo.
Đình Thông Tây Hội được Bộ Văn Hóa Thông tin xếp hạng là "Di tích kiến trúc nghệ thuật Quốc gia" theo Quyết định số 2009/1998.
Đình Thông Tây Hội thờ 2 vị thần: Đông Chính Vương và Dực Thánh Vương là 2 vị hoàng tử (con vua Lý Thái Tổ - thế kỷ XI). Ngoài ra còn một số vị thần khác theo tín ngưỡng dẫn gian cũng được thờ trong đình.
Đình Thông Tây Hội có 3 gian chính.
Võ ca (gian trước) là nơi xây chầu và hát tuồng vào mỗi dịp lễ Kỳ Yên.
Võ qui hay còn gọi là nhà chầu (gian giữa), là nơi các chức sắc chầu lễ, đặt bàn thờ Hội đồng ngoại.
Chính điện hay chính tẩm (gian cuối) là nơi thờ Thành Hoàng và có thêm Hội đồng nội.
Chính điện có kích thước ngang 12 m, dài 16,5 m và chiều cao 5,1 m. Chính điện gồm 48 cột gỗ chia làm 8 hàng, mỗi hàng 6 cột. Kết cấu chính điện theo hình chữ nhật, chính giữa diện dựng 4 cột lớn theo dạng tứ trụ toàn bộ hệ thống cột và vỉ kèo được làm bằng gỗ sao, vốn là loại gỗ phổ biến khu vực Nam Bộ trong thời kỳ đó.
Chính điện là nơi được coi là mỹ thuật nhất đình gồm hoành phi, câu đối, khám thờ, các bao lam và các mảng phù điêu… Tất cả đều được chạm khắc, sơn son thếp vàng đẹp đẽ, tinh tế.
Bàn thờ nhị vị linh thần Đông Chinh Vương - Dực Thánh Vương, là hai vương tước triều thứ 2 nhà Lý – hai vị nhân thần “khai hoang”.
Hai bên khám thờ Thành Hoàng là khám thờ tả hữu là Tả Ban - Hữu Ban được quan niệm là các vị làm công việc phụ giúp cho thần.
Trong điện còn có bệ thờ: tiền hiền, tiên sư, thần Bạch Mã, hậu hiền, phước đức, liệt sĩ.
Một điểm khác biệt của đình Thông Tây Hội là nhà hội sở lớn hơn chính điện. Tuy nhiên, nhà hội sở (bên phải chính điện từ ngoài vào) có kết cấu không công phu, cầu kỳ như chánh điện.
Nhà hội sở của đình Thông Tây Hội có hình dạng chữ nhật với kích thước ngang 12 m, dài 19 m, cao 4,2 m.
Nhà hội sở được lợp bằng mái ngói âm dương theo kiểu "Trùng thiềm điệp ốc" có 3 mái (chính điện có 2 mái), với 56 cột cũng được kê trên những tảng đá xanh, diện tích xây dựng 228 m2. Nhà hội sở đặt án thờ: tiên sư, tiền hiền, hậu hiền.
Khu vực sân đình (phía bên phải vào chính điện) có 2 công trình kiến trúc thờ miếu Ngũ Hành và miếu thờ ông Hổ.
Phía trên trái đi vào chính điện có miếu Bà Chúa Xứ (được thỉnh về năm 1956).
Bình phong là bia ông Hổ ngay công chính bước vào đình.
Ông Nguyễn Văn Ca, Trưởng Ban Quý tế đình Thông Tây Hội gắn bó với ngôi hàng chục năm qua.
Ông Nguyễn Văn Ca, Trưởng Ban Quý tế đình Thông Tây Hội cho biết, lễ chính trong năm là Lễ Kỳ Yên được tổ chức vào ngày 14-15 tháng 8 âm lịch. Vào dịp đại lễ Kỳ Yên và Tết Nguyên đán là người dân đến dân khắp nơi về đình thắp hương, cầu sức khỏe, bình an. Những ngày thường thì người dân tới thưa thớt hơn.
Tên đình Thông Tây Hội trước năm 1944 có tên là đình làng Hạnh Thông Tây. Tên Thông Tây Hội do ghép từ 2 làng Hạnh Thông Tây và An Hội. Khi 2 làng sáp nhập thành một năm 1944 thì đình làng Hạnh Thông Tây được chọn làm đình chung và từ đó được đổi tên thành đình Thông Tây Hội. Theo các bậc cao niên, với sự chở che của 2 Vương thần mà đời đời nhân dân trên vùng đất mới khẩn hoang được sống trong an yên, mùa màng tươi tốt, con cháu được hưởng phước lành.
và quét mã QR
Bình luận (0)