Khởi động thỏa thuận thương mại bước ngoặt

Liên minh châu Âu (EU) và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) dự kiến chính thức ký kết hiệp định thương mại tự do tại Paraguay vào ngày 17-1. Theo AP, thỏa thuận này sẽ tạo ra một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, nơi sinh sống của hơn 700 triệu người và chiếm 1/4 GDP toàn cầu.

Đây là thỏa thuận thương mại lớn đầu tiên của MERCOSUR, khối bao gồm 2 nền kinh tế lớn nhất khu vực là Brazil và Argentina, cùng với Paraguay và Uruguay. Bolivia, thành viên mới nhất, không tham gia tiến trình đàm phán nhưng có thể gia nhập thỏa thuận trong những năm tới.

Các cuộc đàm phán về thỏa thuận mang tính bước ngoặt nói trên bắt đầu từ 25 năm trước và hai bên biết rõ tầm quan trọng của nó lúc này. Theo Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, thỏa thuận này là sự ủng hộ mạnh mẽ đối với chủ nghĩa đa phương. Trong khi đó, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva nhận định đây là "chiến thắng hiếm hoi" cho đối thoại, đàm phán và lựa chọn hợp tác.

Thỏa thuận cho phép các quốc gia Nam Mỹ tiếp cận rộng hơn thị trường nông sản khổng lồ của châu Âu với mức thuế ưu đãi. Tại Argentina, các nhà xuất khẩu ước tính họ sẽ tiết kiệm được hàng chục triệu USD mỗi năm nhờ việc thỏa thuận dỡ bỏ mức thuế quan 20% mà EU lâu nay áp dụng đối với thịt chất lượng cao nhập khẩu theo hạn ngạch. Còn tại Brazil, Cơ quan đầu tư Apex của chính phủ ước tính các nông sản xuất khẩu sang EU - như cà phê hòa tan, gia cầm và nước cam - sẽ mang về 7 tỉ USD trong những năm tới.

Ở chiều ngược lại, thỏa thuận ước tính có thể giúp kim ngạch xuất khẩu hằng năm của EU sang các nước MERCOSUR tăng tới 39%, tương đương 49 tỉ euro, qua đó hỗ trợ hơn 440.000 việc làm trên khắp châu Âu. Một số người còn ví von thỏa thuận này là "đổi bò lấy ô tô", phản ánh nhận định ngành công nghiệp ô tô châu Âu sẽ hưởng lợi lớn. Theo đó, việc bãi bỏ thuế suất 35% đối với ô tô và phụ tùng ô tô mang lại cho các nhà xuất khẩu công nghiệp châu Âu cơ hội hiếm hoi giành lại thị phần tại Nam Mỹ từ các đối thủ đến từ Trung Quốc.

Dù vậy, Hiệp định Thương mại tự do EU - MERCOSUR cũng gây ra một số tranh cãi. Đáng chú ý, nỗi lo về làn sóng thực phẩm giá rẻ tràn vào từ bên kia Đại Tây Dương dẫn đến sự phản đối mạnh của nông dân ở châu Âu. EU đã nỗ lực xoa dịu những lo ngại này bằng cách bổ sung các biện pháp bảo vệ môi trường vào thỏa thuận, áp đặt hạn ngạch nghiêm ngặt đối với thịt và đường xuất khẩu từ Nam Mỹ để bảo đảm nông sản của khối vẫn giữ được sức cạnh tranh.

Trong cuộc họp của đại sứ các nước thành viên EU tại thủ đô Brussels - Bỉ vào tuần rồi, 5 nước Pháp, Ba Lan, Áo, Hungary, Ireland đã phản đối hiệp định. Tuy nhiên, thế bế tắc đã được phá vỡ nhờ Ý chuyển sang ủng hộ thỏa thuận, sau khi đạt được thêm các nhượng bộ dành cho nông dân châu Âu.

Với lá phiếu của Ý, thỏa thuận đã vượt qua tiêu chí "đa số đủ điều kiện" của EU, tức phải được ủng hộ bởi ít nhất 15 nước thành viên đại diện cho ít nhất 65% dân số của khối. Dù vậy, văn kiện này còn cần được đa số thành viên Nghị viện châu Âu phê chuẩn.