Lao động nhập cư giữa lằn ranh lửa đạn tại Trung Đông

Sau các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào lãnh thổ Iran và động thái đáp trả dữ dội từ Tehran, tình hình an ninh khu vực tiếp tục căng thẳng. Giữa vòng xoáy đó, lực lượng lao động nhập cư – vốn là trụ cột của nhiều nền kinh tế Vùng Vịnh – trở thành nhóm rất dễ bị tổn thương.

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), khu vực này hiện có hơn 24 triệu lao động nhập cư, chiếm trên 40% tổng lực lượng lao động – tỉ lệ cao nhất thế giới. Họ đến từ các quốc gia Đông Nam Á và Nam Á như Philippines, Indonesia, Thái Lan, Pakistan, Bangladesh, Ấn Độ và Việt Nam, làm việc trong các lĩnh vực y tế, xây dựng, dịch vụ và giúp việc gia đình.

Những ngày qua, nhiều quốc gia đã khẩn trương triển khai biện pháp bảo hộ công dân. Philippines, Indonesia, Thái Lan và Pakistan liên tục theo dõi vị trí người lao động, khuyến cáo họ ở yên tại nơi trú ẩn và chuẩn bị phương án sơ tán nếu cần thiết. Bangladesh cho biết nhiều lao động nước này đang mắc kẹt do đóng cửa không phận.

Bi kịch đã xảy ra. Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. xác nhận một nữ hộ lý nước này thiệt mạng khi trúng mảnh vỡ trong lúc đưa người được chăm sóc xuống hầm trú ẩn tại Tel Aviv. Tại UAE, 3 lao động nhập cư đến từ Pakistan, Nepal và Bangladesh cũng được xác nhận tử vong... Những mất mát ấy cho thấy người lao động ngoại quốc luôn ở tuyến đầu rủi ro, dù họ không liên quan đến xung đột.

Với Việt Nam, trên 10.000 lao động đang làm việc ở Trung Đông thông qua 12 doanh nghiệp dịch vụ. Trong đó, Saudi Arabia có gần 6.000 người, UAE khoảng 4.000 người, còn lại tại Qatar và Bahrain. 

Ngày 2-3, Cục Quản lý lao động ngoài nước - Bộ Nội vụ đã yêu cầu các doanh nghiệp tăng cường biện pháp bảo đảm an toàn, đồng thời tạm dừng đưa lao động mới sang khu vực Trung Đông cho đến khi tình hình ổn định.

Cơ quan này cũng yêu cầu doanh nghiệp thường xuyên liên hệ với đối tác, cập nhật diễn biến chiến sự và xây dựng phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động trong trường hợp khẩn cấp.

Thực tế cho thấy phần lớn lao động nhập cư tại Trung Đông làm các công việc thu nhập thấp, thiếu cơ chế bảo vệ đầy đủ. Trong các cuộc xung đột trước đây, từng có tình trạng người lao động bị giới chủ bỏ rơi, chậm trả lương hoặc giữ giấy tờ tùy thân.

Việc hồi hương hàng loạt, nếu xảy ra, sẽ là quyết định khó khăn với cả quốc gia gửi lao động lẫn nước tiếp nhận, bởi lực lượng này đang đảm nhiệm phần lớn năng lực dịch vụ và y tế tại nhiều nước Vùng Vịnh. 

Tuy vậy, trong bối cảnh chiến sự có thể lan rộng, sự an nguy của hàng triệu lao động nhập cư – trong đó có người Việt Nam – đang phụ thuộc vào từng diễn biến trên bàn cờ địa chính trị đầy bất định.