Người phụ nữ 66 tuổi giữ lửa bánh khô mè Quan Châu

Giữa những ngày cuối năm, trong căn nhà nhỏ ở làng Quan Châu, phường Hòa Xuân (TP Đà Nẵng), lò bánh khô mè của bà Nguyễn Thị Nghĩ (66 tuổi) đỏ lửa từ sáng sớm.

Không máy móc hiện đại, mọi công đoạn làm bánh vẫn hoàn toàn thủ công: từ xay bột gạo, trộn nếp, thắng đường, rắc mè đến ép khuôn, nướng bánh. Mỗi mẻ bánh đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm để bánh đạt độ giòn, dẻo vừa phải, thơm mùi mè rang đặc trưng.

Theo bà Nghĩ, nghề làm bánh khô mè đã gắn bó với gia đình bà hơn 40 năm. Ban đầu, bánh chỉ được làm với số lượng ít để phục vụ việc thờ cúng ông bà, tổ tiên mỗi dịp lễ, Tết. 

"Hồi trước, làm bánh chủ yếu để trong nhà dùng, biếu họ hàng, làng xóm. Khoảng hơn 20 năm trở lại đây, bánh mới làm nhiều hơn để bán" - bà chia sẻ. 

Nghề được bà kế thừa từ thế hệ trước, truyền lại bằng chính đôi tay và những kinh nghiệm dân gian tích lũy qua năm tháng.

Bánh khô mè là sản phẩm truyền thống lâu đời của vùng đất Quảng Nam – Đà Nẵng, được làm từ những nguyên liệu dân dã như gạo, nếp, mè, đường. 

Từ thời Nguyễn, bánh khô mè ở vùng Hòa Vang, đặc biệt là làng Quan Châu (xã Hòa Châu cũ, nay thuộc phường Hòa Xuân), đã nổi tiếng, từng được các quan lại địa phương chọn làm phẩm vật dâng triều đình. 

Nghề bánh khô mè Cẩm Bắc – Hòa Thọ và nghề bánh khô mè Quan Châu hình thành, phát triển mạnh từ những năm 1950 của thế kỷ XX, trở thành nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của vùng.

Ngày nay, bánh khô mè Quan Châu không chỉ quanh quẩn trong làng. Theo bà Nghĩ, bánh "đi khắp nơi", theo chân người mua về nhiều địa phương trong cả nước, thậm chí ra nước ngoài. "Nhiều người mua bánh mang đi Mỹ, chia cho bà con đồng hương bên đó. Có người trước khi về nước là điện trước, dặn phải mua bánh khô mè làm quà" - bà nói.

 Với bà, việc bánh quê xuất hiện ở xứ người không chỉ là chuyện bán buôn, mà còn là cách gìn giữ hương vị quê nhà cho những người xa xứ.

Dù tuổi đã cao, bà Nghĩ vẫn gắn bó với lò bánh thủ công, vừa sản xuất, vừa truyền nghề cho con cháu. Bà mong nghề bánh khô mè Quan Châu tiếp tục được duy trì, không chỉ như một sinh kế, mà còn là ký ức, là bản sắc của vùng đất Hòa Xuân giữa nhịp sống đô thị đang đổi thay từng ngày.