Nhà thơ Phạm Thiên Thư qua đời

Nhà thơ ra đi nhẹ nhàng và thanh thản

Chiều 7-5, giới văn chương, âm nhạc và đông đảo công chúng yêu thơ bàng hoàng trước thông tin nhà thơ Phạm Thiên Thư qua đời tại nhà riêng, hưởng thọ 86 tuổi. 

Sự ra đi của ông khép lại một hành trình thi ca đặc biệt - nơi những câu thơ không ồn ào, không cầu kỳ triết luận, nhưng đủ sức neo giữ nhiều thế hệ độc giả bằng vẻ đẹp trong trẻo, hoài niệm và rất đỗi nhân văn.

Theo tác giả Lê Viết Yên - người em kết nghĩa thân thiết của ông, nhà thơ ra đi nhẹ nhàng và thanh thản. 

Buổi sáng cùng ngày, ông vẫn còn trò chuyện, ăn chút yến trong sự chăm sóc của người thân. Nhưng sau một năm sức khỏe giảm sút, ông dần ít xuất hiện nơi quán cà phê quen thuộc - nơi từng có biết bao cuộc tao ngộ văn chương, nơi người yêu thơ vẫn tìm đến để nghe ông kể chuyện đời, chuyện thơ bằng giọng nói chậm rãi và hiền hòa.

Linh cữu nhà thơ được quàn tại chùa Vĩnh Nghiêm từ ngày 7 đến 9-5, sau đó hỏa táng tại Bình Hưng Hòa.

Một đời thơ đi qua nhiều biến động

Nhà thơ Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, sinh năm 1940 tại Kiến Xương, Thái Bình. Ông vào miền Nam năm 1954 và sớm bộc lộ năng khiếu văn chương từ thuở thiếu thời. 

Cuộc đời ông mang nhiều ngã rẽ đặc biệt: từng xuất gia, theo học tại Đại học Vạn Hạnh rồi hoàn tục, nhưng dấu ấn Phật học và tinh thần thiền tính vẫn hiện diện rõ trong thơ ca của ông.

Trong dòng chảy thi ca miền Nam trước năm 1975, thơ Phạm Thiên Thư có một cõi riêng. Ông không chạy theo những tuyên ngôn lớn lao mà trở về với những rung động rất người: một con đường cũ, tà áo trắng, tiếng guốc học trò, một mùa phượng, một ánh mắt lặng im. Chính sự dung dị ấy khiến thơ ông sống rất lâu trong lòng công chúng.

Năm 1968, tập “Thơ Phạm Thiên Thư” xuất hiện và nhanh chóng tạo tiếng vang. Nhưng phải đến “Ngày xưa Hoàng Thị”, tên tuổi ông mới thực sự trở thành ký ức chung của nhiều thế hệ. “Ngày xưa Hoàng Thị” - bài thơ bước ra khỏi trang giấy để thành ký ức tập thể.

Trong lịch sử thi ca Việt Nam hiện đại, hiếm có bài thơ nào mang sức lan tỏa sâu rộng như "Ngày xưa Hoàng Thị". 

Bài thơ được viết năm 1966, từ những hồi tưởng của ông về mối tình học trò với bà Hoàng Thị Ngọ - người bạn học chung tại trường Văn Lang năm nào. Đó là thứ tình cảm rất nhẹ, rất xa, nhưng đủ để đi cùng một đời người.

Những câu thơ: “Mười năm rồi Ngọ tình cờ qua đây. Cây xưa vẫn gầy. Phơi nghiêng dáng đỏ…” đã trở thành miền ký ức của biết bao người từng đi qua tuổi học trò. 

Điều đặc biệt là thơ Phạm Thiên Thư không dừng lại trên trang giấy. Khi nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc thành ca khúc "Ngày xưa Hoàng Thị" và được danh ca Thái Thanh thể hiện, tác phẩm đã vượt khỏi không gian văn học để đi vào đời sống âm nhạc Việt Nam như một biểu tượng của sự hoài niệm. 

Không ít người thuộc lòng bài hát mà nhiều năm sau mới tìm đọc nguyên tác thơ. Điều đó cho thấy sức sống đặc biệt trong thi ca của ông: giản dị mà ám ảnh, mềm mại mà bền bỉ.

Khoảng lặng đẹp trong văn chương Việt

Ngoài “Ngày xưa Hoàng Thị”, nhiều tác phẩm thơ khác của ông cũng được phổ nhạc thành những ca khúc nổi tiếng như "Đưa em tìm động hoa vàng", "Em lễ chùa này" hay "Gọi em là đóa hoa sầu". 

Sự ra đi của nhà thơ Phạm Thiên Thư khiến nhiều người tiếc nuối bởi cùng với ông, một thế hệ thi sĩ từng viết bằng sự rung động nguyên sơ của tâm hồn đang dần khuất bóng. 

Ở những con đường đầy cây dầu của Sài Gòn cũ. Ở tà áo trắng đi ngang ký ức. Ở những người từng yêu bằng sự vụng dại của tuổi học trò. Và ở những câu thơ tưởng như rất nhẹ nhưng đủ sức đi cùng năm tháng.

Nhà thơ Phạm Thiên Thư đã đi xa. Nhưng “Ngày xưa Hoàng Thị” có lẽ sẽ còn được nhắc mãi như một phần ký ức đẹp của văn chương và âm nhạc Việt Nam.