NSND Thanh Ngoan xúc động trao giải cho hậu bối của Nghệ nhân Nhân dân Hà Thị Cầu

Trong không gian trang trọng và đậm đặc tinh thần truyền thống của Cuộc thi hát Chèo – hát Xẩm lần thứ nhất tổ chức tại Hà Nội, khoảnh khắc NSND Thanh Ngoan xúc động trao giải Nhất hát xẩm đơn cho cô bé Lại Thùy Dương (11 tuổi, Ninh Bình) đã để lại dư âm sâu lắng cho những người yêu nghệ thuật dân gian.

Không chỉ là một phần thưởng xứng đáng cho tài năng non trẻ, đó còn là sự tiếp nối đầy cảm động của một mạch nguồn xẩm từng được gìn giữ trọn đời bởi Hà Thị Cầu.

Tiếp nối mạch nguồn xẩm cổ

Sinh năm 2015, Lại Thùy Dương được xem là hậu bối trực tiếp của cố nghệ nhân Hà Thị Cầu. Em được bà Nguyễn Thị Mận – con gái của cụ Hà Thị Cầu – truyền dạy hát xẩm, kéo nhị, gõ sênh, đánh trống mác từ thuở còn rất nhỏ. Nhờ năng khiếu bẩm sinh và sự rèn luyện bền bỉ, cô bé không chỉ hát thuần thục các điệu xẩm cổ mà còn chơi thành thạo nhiều nhạc cụ dân tộc dù mới 11 tuổi.

Đặc biệt, Thùy Dương hiện là "hạt nhân" nòng cốt của CLB hát xẩm Hà Thị Cầu (thôn Quảng Phúc, xã Yên Từ, Ninh Bình) – một mô hình truyền dạy nghệ thuật dân gian được thành lập từ năm 2021, vừa gìn giữ di sản vừa ươm mầm thế hệ kế cận.

Một cuộc thi – một không gian truyền thống đích thực

Chia sẻ tại lễ trao giải, NSND Thanh Ngoan – Trưởng Ban tổ chức, đại diện Trung tâm Bảo tồn Nghệ thuật Truyền thống Việt Nam – nhấn mạnh rằng cuộc thi không đặt nặng việc tìm kiếm danh hiệu, mà hướng đến việc tạo dựng một không gian nghệ thuật truyền thống thực thụ: "Nơi người đi trước trao kinh nghiệm, người đi sau được học hỏi và trưởng thành bằng chính sân khấu thật, khán giả thật và cảm xúc thật".

Ngay từ khi phát động, cuộc thi đã thu hút 170 tiết mục đăng ký online, chọn 140 tiết mục vào Bán kết và 40 tiết mục xuất sắc nhất bước vào Chung kết. Hội đồng giám khảo gồm những tên tuổi uy tín của nghề: NSND Thanh Ngoan, Thúy Ngần, soạn giả Mai Văn Lạng, nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long và nhà báo Hà Tùng Long.

Khi giải thưởng mang ý nghĩa truyền đời 

Theo NSND Thanh Ngoan, việc tìm ra những nhân tố nổi bật như Lại Thùy Dương không chỉ là kết quả của một cuộc thi, mà còn là tín hiệu tích cực cho hành trình dài đầy gian nan của công cuộc bảo tồn nghệ thuật truyền thống.

Trung tâm sẽ tiếp tục đồng hành cùng các thí sinh sau cuộc thi, để tài năng không dừng lại ở khoảnh khắc tỏa sáng mà được nuôi dưỡng bền bỉ trong tương lai.

Bên cạnh giải Nhất hát xẩm đơn của Lại Thùy Dương, Ban tổ chức còn trao nhiều giải thưởng giá trị khác: Giải Nhất hát chèo đơn: Nguyễn Kim Nhung (Thanh Hóa, sinh năm 2009); Giải Nhất hát chèo đôi: Nguyễn Thị Hoa – Phí Văn Xuân (Bắc Ninh); Giải Nhất hát xẩm nhóm: CLB hát xẩm Hà Thị Cầu (Ninh Bình). 

Đáng chú ý, thí sinh Bùi Mạnh Hùng (Việt kiều Đức, sinh năm 1970) cùng vợ từ châu Âu về dự thi, đã được trao Giải Lan tỏa và đam mê cùng Giải Khuyến khích hát chèo đơn, cho thấy sức sống vượt biên giới của nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Một khoảnh khắc – một lời nhắc nhở

Hình ảnh NSND Thanh Ngoan nghẹn ngào trao giải cho cô bé 11 tuổi trên sân khấu Chung kết không chỉ là niềm vui của riêng người đoạt giải, mà còn là lời nhắc nhở đầy xúc động: di sản không tự sống mãi, nếu không có những bàn tay truyền trao và những trái tim tiếp nối. Và trong ánh mắt lấp lánh của Lại Thùy Dương hôm ấy, nhiều người tin rằng tiếng xẩm mộc mạc, nhân văn của cụ Hà Thị Cầu vẫn đang tiếp tục ngân lên – qua một thế hệ mới, trẻ trung nhưng đầy căn cốt.

Cuộc thi hôm nay là dịp nhằm bảo tồn, gìn giữ phát huy và tôn vinh những giá trị chuẩn mực của nghệ thuật truyền thống, có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.