Công an quận 10 (TP HCM) cho biết vừa qua ông N. (40 tuổi) đã đến Công an phường 4 (quận 10) làm đơn tố cáo rằng vợ mình bị giám đốc công ty có hành vi quấy rối tình dục.

Trong đơn, ông N. nói rằng vào giữa tháng 6-2020, ông nhận thông tin giám đốc công ty nơi vợ ông làm việc đã lạm dụng chức quyền truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy và quấy rối tình dục.

Ông N. về hỏi thì vợ cũng nói rằng bị sếp quấy rối tình dục. Ông N. làm đơn tố cáo cho rằng hành vi của giám đốc công ty đã làm xáo trộn gia đình ông và khẳng định rằng có bằng chứng chứng minh.

Để bạn đọc hiểu hơn về hành vi quấy rối tình dục cũng như "người trong cuộc" phải làm gì khi bản thân hoặc người thân bị quấy rối tình dục, Báo Người Lao Động trích đăng ý kiến luật sư Lưu Tấn Anh Toàn (Đoàn Luật sư TP HCM).

"Con người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Đã được hiến định tại Điều 20 Hiến pháp năm 2013 của Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam.

"Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ", được quy định tại Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015

Chứng cứ để tố cáo hành vi quấy rối tình dục nơi công sở, có nhưng phải rõ, có khi có chứng cứ rồi cũng khó xử lý. Vì chứng cứ khi xử phạt hành chính hay khởi kiện dân sự phải do đương sự cung cấp, sau đó cơ quan có thẩm quyền mới đánh giá; đối với các vụ án hình sự thì các cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá và tự thu thập theo quy trình. Mọi nguồn chứng cứ phải đảm bảo được 03 yếu tố, đó là: Tính khách quan, liên quan và hợp pháp.

Cá nhân có hành vi quấy rối tình dục sẽ bị xử lý tùy theo mức độ hậu quả mà hành vi đó để lại cho nạn nhân. Giả định hành vi quấy rối tình dục gây ra hậu quả ở mức độ nhẹ thì cá nhân có hành vi quấy rối tình dục sẽ bị xử lý vi phạm hành chính theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo điều 5 của nghị định này quy định hành vi "Vi phạm quy định về trật tự công cộng" thì cá nhân có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác sẽ bị phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Nếu hành vi quấy rối xúc phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh dự người khác có thể bị xử lý hình sự theo điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội "Làm nhục người khác".

Tuy nhiên, hành vi quấy rối tình dục không đủ yếu tố để cấu thành tội làm nhục người khác nếu không có hậu quả cần chứng minh đó là nạn nhân cảm thấy vô cùng nhục nhã, tủi hổ, ê chề. Đối với hình phạt của tội này, thì thấp nhất là phạt cảnh cảo, phạt tiền từ 10 triệu đồng, cao nhất là phạt tù đến 5 năm tù; ngoài ra người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Mặc dù dưới Luật và Luật đều có các chế tài xử phạt, nhưng còn quá nhẹ, chưa đủ tính răn đe giáo dục, chứng minh hành vi còn gặp nhiều khó khăn, một phần vì người tố cáo là người yếu thế, chưa được bảo vệ thích đáng.

Để việc tố cáo có hiệu quả, tiến tới một môi trường làm việc không quấy rối tình dục, người sử dụng lao động có nghĩa vụ thực hiện và giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Đồng thời, tổ chức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và quy định về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc cho người lao động.

Khi xuất hiện việc khiếu nại, tố cáo về hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc, người sử dụng lao động phải kịp thời ngăn chặn hành vi quấy rối tình dục và có biện pháp nhằm bảo vệ bí mật, danh dự, uy tín, nhân phẩm, an toàn cho nạn nhân bị quấy rối tình dục, người tố cáo và người bị tố cáo. Bên cạnh đó, bồi thường thiệt hại cho nạn nhân nếu như có tố cáo về hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc mà không tiến hành ngăn chặn, xử lý.

Ngày 25-5-2015, Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam công bố Bộ Quy tắc ứng xử về quấy rối tình dục tại nơi làm việc ở Việt Nam, theo đó:

Hành vi mang tính thể chất như: tiếp xúc, cố tình đụng chạm không mong muốn, sờ mó, vuốt ve, cấu véo, ôm ấp, hay hôn cho tới tấn công tình dục, cưỡng dâm, hiếp dâm.

Bằng lời nói: gồm các nhận xét không phù hợp về mặt xã hội, văn hóa và không được mong muốn bằng những ngụ ý về tình dục như những truyện cười gợi ý về tình dục, những nhận xét về trang phục hay cơ thể của một người nào đó khi có mặt họ hoặc hướng tới họ. Hình thức này bao gồm cả những lời đề nghị và những yêu cầu không mong muốn hay lời mời đi chơi mang tính cá nhân một cách liên tục.

Hành vi phi lời nói: gồm các hành động không được như mong muốn như ngôn ngữ cơ thể khiêu khích, biểu hiện không đứng đắn, cái nhìn gợi tình, nháy mắt liên tục, các cử chỉ của ngón tay... Hình thức này bao gồm việc phô bày các tài liệu khiêu dâm, hình ảnh, vật, màn hình máy tính, áp phích, thư điện tử, ghi chép, tin nhắn liên quan tới tình dục.

Hiện nay, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã đề xuất quy định về phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc: Nêu rõ, quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận, gồm: 1- Hành động, cử chỉ có tính chất tình dục; 2- Ngôn ngữ, tài liệu trực quan đề cập cụ thể, miêu tả hoặc liên quan đến hoạt động tình dục; 3 - Đề nghị, yêu cầu, gợi ý đổi quan hệ tình dục lấy sự đánh giá ưu ái hoặc sự hứa hẹn công việc, lương, thưởng.

Luật sư Lưu Tấn Anh Toàn (Giám đốc Công ty Luật Lưu Vũ, Đoàn Luật sư TP HCM)