Trong phiên họp toàn thể của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội (UBTP) vào sáng nay 5-9, đại biểu Quốc hội đã nêu vụ án kỳ lạKon Tum - vụ "cưa cây khô phạm tội trộm cắp".

Vụ cưa cây khô phạm tội trộm cắp: Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp đề nghị cân nhắc - Ảnh 1.

Ủy viên UBTP Nguyễn Đức Sáu - Ảnh: Thế Dũng

Đánh giá về báo cáo của Chánh án Toà án nhân dân Tối cao (TANDTC), nhóm nghiên cứu của UBTP nhận định: "... Trong năm 2018, trong một số vụ án dư luận xã hội còn chưa đồng tình về việc áp dụng hình phạt đối với bị cáo".

Nhận định của UBTP được dẫn chứng hai vụ việc cụ thể, trong đó có vụ án hình sự Phan Tiến Dũng và đồng phạm bị TAND huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum xét xử sơ thẩm về tội "Trộm cắp tài sản".

Ở vụ án "cưa cây khô phạm tội trộm cắp", TAND tỉnh Kon Tum đã xét xử phúc thẩm vụ án (ngày 1-6-2018) tuyên các bị cáo không phạm tội.

Chánh án TANDTC đã có quyết định kháng nghị bản án phúc thẩm nêu trên của TAND tỉnh Kon Tum đề nghị Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại Đà nẵng xử giám đốc thẩm hủy bản án phúc thẩm và giữ nguyên các quyết định của bản án sơ thẩm của TAND huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum...

Về việc này, Ủy viên UBTP Nguyễn Đức Sáu cho biết Đoàn ĐBQH TP HCM đã chuyển cho ông hai bộ hồ sơ của các bị cáo trong vụ án này.

"Trong hồ sơ, tôi thấy có một công văn do nguyên phó chánh án Thường trực TANDTC Đặng Quang Phương ký. Trong đó hướng dẫn cụ thể về đường lối xử lý đối với vụ việc này, xuất phát từ yêu cầu tại công văn của UBND tỉnh Kon Tum gửi xin ý kiến về vấn đề gỗ trắc. Tại công văn này, ông Đặng Quang Phương có nhắc tới Thông tư liên ngành số 19... Tôi băn khoăn, bây giờ lại có một kháng nghị khác thì người ta đặt vấn đề về đường lối xử lý nhất quán thế nào?"- ông Sáu bày tỏ.

Trước ý kiến của ông Nguyễn Đức Sáu, Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga sau đó cũng đề nghị TANDTC giải trình luôn về vụ án này.

Vụ cưa cây khô phạm tội trộm cắp: Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp đề nghị cân nhắc - Ảnh 2.

Phiên toà xét xử vụ "cưa cây khô phạm tội trộm cắp" - Ảnh: Hoàng Thanh

Giải trình về vụ án, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Du cho rằng vấn đề quan trọng nhất trong vụ án này là xác định rừng đặc dụng Đăk Uy có thuộc nhà nước quản lý hay không?

Ông Du lý giải trong vụ án này, tòa án cấp sơ thẩm xử các bị cáo về tội trộm cắp tài sản. Tòa án cấp phúc thẩm nhận định cho rằng rừng đặc dụng Đăk Uy không phải rừng trồng, rừng khoanh nuôi tái sinh, đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao cho tổ chức, tập thể, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích lâm nghiệp mà người được giao đã bỏ vốn đầu tư trồng rừng, chăm sóc, bảo vệ nên hành vi của các bị cáo không thể xử lý theo quy định tại Điều 138 BLHS 1999.

Hành vi của các bị cáo cũng chưa cấu thành tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng vì định lượng chưa đủ.

"Cấp phúc thẩm tuyên các bị cáo không phạm tội, nhưng nhận định như vậy, chúng tôi thấy không đúng. Hồ sơ vụ án phản ánh, rừng Đăk Uy là rừng đang do nhà nước quản lý và Ban Quản lý rừng đặc dụng Đăk Uy đang quản lý trực tiếp"- Phó Chánh án Nguyễn Văn Du nhấn mạnh.

Theo ông Du, khi định giá lại, cây sưa được định giá hơn 19 triệu đồng.

Trong khi đó, Thông tư liên tịch số 19 năm 2007 hướng dẫn áp dụng một số điều của BLHS về các tội phạm trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản có quy định: "Trường hợp chặt phá các loại thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc nhóm IA, IIA không xác định thiệt hại bằng diện tích theo hướng dẫn tại điểm a tiểu mục 3.4 mục 3 này (do chặt phá từng cây ở nhiều vị trí khác nhau trong cùng một tiểu khu hoặc nhiều tiểu khu), nhưng giá trị thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm bị chặt phá từ trên 30 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với nhóm IA hoặc từ trên 50 triệu đến 100 triệu đồng đối với nhóm IIA thì cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm d khoản 2 Điều 189 BLHS (tội hủy hoại rừng- PV)".

Thông tư 19 cũng quy định: "Nếu người khai thác cây rừng trái phép mà không phải là chủ rừng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều luật tương ứng quy định tại chương XIV "Các tội xâm phạm sở hữu" của BLHS".

Dẫn các quy định pháp luật, Phó Chánh án Nguyễn Văn Du khẳng định toà án cấp sơ thẩm xử tội trộm cắp tài sản là đúng pháp luật.

"Xử đúng quy định pháp luật vì người khai thác cây rừng trái phép không phải là chủ rừng thì bị truy cứu với trách nhiệm tương ứng. Anh đã có hành vi vào rừng chiếm đoạt cây gỗ sưa, lén lút chiếm đoạt, che giấu đối với chủ tài sản để chiếm đoạt"- ông Du phân tích.

Ông Du cho rằng đây là lý do chánh án TANDTC đã kháng nghị vụ án đó và đề nghị TAND Cấp cao tại Đà Nẵng hủy án phúc thẩm của TAND tỉnh Kon Tum và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Phó chánh án này cũng khẳng định Công văn số 157 (năm 2011) gửi UBND tỉnh Kon Tum do Phó Chánh án Thường trực Đặng Quang Phương ký "không có gì mâu thuẫn" với quyết định kháng nghị của Chánh án TANDTC đối với vụ án này.

"Thực tế, công văn của anh Đặng Quang Phương chỉ nêu một đoạn: Nếu gỗ trắc bị chặt trộm tại rừng đặc dụng Đăk Uy có giá trị từ trên 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng thì người vi phạm có thể bị truy cứu TNHS theo Điều 189 BLHS"- ông Du nói.

Trước giải trình của đại diện TANDTC, Uỷ viên UBTP, đại biểu Quốc hội TP HCM, ông Trương Trọng Nghĩa, bình luận: "Vụ án này kháng nghị cũng không sai, nhưng kháng nghị là để xem xét, nếu như thấy không đáng kể thì chúng ta rút kháng nghị. Chúng ta không nói là không có vi phạm, nhưng chúng ta có nhiều biện pháp khác để xử lý...".

Chứng minh cho lập luận của mình, ông Nghĩa dẫn quy định tại BLHS: "Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể, thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác".

Luật sư Trương Trọng Nghĩa cũng cho rằng nếu xử lý hình sự 5 người trong vụ án thì cuộc đời họ sẽ chịu hệ lụy rất nặng nề, trong khi giá trị thiệt hại trong vụ án chỉ có mười mấy triệu.

"Đề nghị TANDTC xem xét nghiên cứu, cân đối lại xem có đáng để xử lý trách nhiệm hình sự vụ án này không, hay là xử lý bằng con đường khác để đạt được nhiều mục đích, tạo được sự đồng thuận của cử tri?"- ông Nghĩa bày tỏ.

Vụ cưa cây khô phạm tội trộm cắp: Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp đề nghị cân nhắc - Ảnh 3.

Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga

Kết luận nội dung nay, Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga đề nghị TANDTC có văn bản gửi đến UBTP giải trình về vụ việc.

Bà Nga cho rằng công văn của Phó Chánh án Thường trực TANDTC Đặng Quang Phương ký không phải của cá nhân ông Đặng Quang Phương, mà là công văn hướng dẫn của TANDTC.

"Theo phản ánh của báo chí, những vụ tương tự như thế lại xử về tội hủy hoại rừng (Điều 189) chứ không phải xử tội trộm cắp thì lý do thế nào?"- bà Nga chất vấn.

Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga đồng tình với luật sư Trương Trọng Nghĩa vì BLHS quy định nếu tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi không đáng kể thì cơ quan tố tụng cân nhắc...

"Chúng ta từng có những vụ án sau khi xét xử, dư luận cũng có ý kiến. Vụ giật mũ ở Hải Phòng, nếu máy móc về pháp lý thì xử không sai nhưng cái mũ ấy chỉ đáng vài chục ngàn. Hoặc vụ cướp bánh mì ở TP HCM. Đề nghị cân nhắc và có báo cáo cho UBTP"- bà Nga đề nghị.

Như Báo Người Lao Động đã thông tin, tháng 4-2016, ông Phan Tiến Dũng để Nguyễn Văn Bảy, Nguyễn Văn Thụ, Lê Quốc Khánh, Nguyễn Ngọc Bình (cùng trú tại huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum) vào rừng đặc dụng Đăk Uy, huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum cưa 1 cây trắc đã chết khô lấy 1 lóng gỗ khối lượng 0,123 m3 thì bị phát hiện nên bỏ chạy. Sau đó, 4 người trên đến Công an huyện Đắk Hà tự thú. Cả 4 người này và Phan Tiến Dũng sau đó bị khởi tố về "Tội trộm cắp tài sản".

Tháng 9-2016, TAND huyện Đắk Hà tuyên xử 5 bị cáo từ 12 đến 15 tháng tù giam. Tháng 4-2017, TAND tỉnh Kon Tum xử phúc thẩm tuyên hủy bản sơ thẩm của TAND huyện Đắk Hà vì vi phạm tố tụng. Ngày 27-9-2017, TAND huyện Đăk Hà xử sơ thẩm lần 2 tuyên phạt từ 11 đến 14 tháng tù giam về tội "trộm cắp tài sản.

Ngày 1-6-2018, TAND tỉnh Kon Tum tuyên các bị cáo không phạm tội theo Bản án số 07/2018/HS-PT. Ngày 26-7-2018, ông Nguyễn Trí Tuệ, Phó Chánh án TANDTC, ký Quyết định số 22/2018/KN-HS, kháng nghị giám đốc thẩm Bản án số 07/2018/HS-PT.

Theo đó, TANDTC đề nghị TAND Cấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc thẩm hủy Bản án số 07/2018/HS-PT của TAND tỉnh Kon Tum và giữ nguyên quyết định của Bản án hình sự sơ thẩm số 38/2017/HSST, ngày 27-9-2017 của TAND huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum.

Thế Dũng