Phát triển mạnh mẽ công nghệ vũ trụ Việt Nam

Ngày 13-3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (TP Hà Nội), Thủ tướng Phạm Minh Chính dự khai mạc "Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới" và khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Hợp tác "không có giới hạn"

Diễn đàn diễn ra từ ngày 12 đến 15-3, với sự tham gia của các tổ chức và tập đoàn hàng đầu Nhật Bản như Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA), Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO), cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ vũ trụ lớn như NEC, Synspective, ArkEdge Space, Tellus Inc., Space BD, RESTEC, Nomura Research Institute, Space Edge Lab, Kubota...

Diễn đàn được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước, góp phần thúc đẩy hình thành hệ sinh thái kinh tế vũ trụ tại Việt Nam, đồng thời mở ra bước tiến mới trong quan hệ hợp tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản trong kỷ nguyên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các phiên thảo luận tại diễn đàn tập trung những chủ đề trọng tâm như: ứng dụng dữ liệu vệ tinh trong phòng chống thiên tai, biến đổi khí hậu; giám sát tàu thuyền và kinh tế biển; nông nghiệp thông minh; quản lý tài nguyên - môi trường; chuẩn hóa và an toàn dữ liệu không gian. Bên cạnh các phiên toàn thể và kết nối doanh nghiệp, diễn đàn còn có khu triển lãm công nghệ vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản và triển lãm "Khám phá không gian".

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho rằng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và thế giới giữa Việt Nam và Nhật Bản đang phát triển rất tốt đẹp, hai nước đang bước vào giai đoạn hợp tác mới. Trong đó, các lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt là khoa học - công nghệ không gian vũ trụ, được xem là trụ cột quan trọng giúp mỗi quốc gia phát triển nhanh và bền vững.

Nhật Bản mong muốn và cam kết đồng hành với Việt Nam làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác giữa hai nước, trong đó có lĩnh vực khoa học - công nghệ không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu.

"Nhật Bản tin tưởng hợp tác trong lĩnh vực khoa học - công nghệ không gian vũ trụ giữa Việt Nam và Nhật Bản sẽ không ngừng phát triển, rộng lớn như vũ trụ bao la, không có giới hạn" - Đại sứ Ito Naoki kỳ vọng.

Tiến tới xây dựng Luật Vũ trụ

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 trở thành quốc gia có trình độ phát triển về khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau năm 2030, xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các bài toán mang tính toàn cầu và an ninh quốc gia.

Thủ tướng cho biết trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế; đồng thời nghiên cứu, chuẩn bị cơ sở khoa học và thực tiễn để từng bước hoàn thiện khung pháp lý, tiến tới xây dựng Luật Vũ trụ.

Việt Nam sẽ huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển khoa học - công nghệ không gian vũ trụ trên tinh thần "3 có": có sự đóng góp của Nhà nước; có sự đóng góp của doanh nghiệp; có sự đóng góp của các viện, trường và nhà khoa học. Cùng với đó là thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp; đẩy mạnh hợp tác công - tư, từng bước hình thành thị trường dịch vụ dữ liệu vệ tinh và hệ sinh thái ứng dụng công nghệ vũ trụ.

Theo Thủ tướng, Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai các chương trình, đề án lớn về khoa học - công nghệ vũ trụ, tập trung nâng cao năng lực quan sát trái đất; phát triển hạ tầng dữ liệu vệ tinh dùng chung; tăng cường năng lực phân tích, cảnh báo và hỗ trợ điều hành theo thời gian thực. Đồng thời, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về hệ thống, vận hành, dữ liệu và an toàn thông tin.

Về hợp tác quốc tế, Thủ tướng nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác trong khoa học - công nghệ vũ trụ, đặc biệt với Nhật Bản, thông qua các chương trình, dự án cụ thể, có lộ trình, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra rõ ràng. Hai bên tập trung hợp tác trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuyển giao công nghệ, vận hành và khai thác vệ tinh, phát triển ứng dụng viễn thám và xử lý dữ liệu.

Thủ tướng bày tỏ tin tưởng với sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực của đội ngũ nhà khoa học và sự hợp tác của các đối tác quốc tế, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ trở thành bệ phóng chiến lược, góp phần đưa khoa học - công nghệ vũ trụ Việt Nam phát triển mạnh mẽ, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.