"Sao chổi định mệnh" xuất hiện hiện tượng lạ

Theo Space.com, kính viễn vọng không gian Hubble do NASA và ESA (cơ quan vũ trụ của Mỹ và châu Âu) đồng điều hành đã phát hiện tốc độ tự quay quanh trục của sao chổi 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák từng chậm dần, sau đó bất ngờ đảo chiều.

41P/Tuttle-Giacobini-Kresák - gọi tắt là 41P và được các nhà khoa học đặt biệt danh là "sao chổi định mệnh" - thuộc họ Sao Mộc, tức loại sao chổi chu kỳ ngắn (quay quanh Mặt Trời mỗi 5,4 năm) đã đi vào từ Vành đai Kuiper trước khi bị lực hấp dẫn của Sao Mộc hút vào.

Nó là một sao chổi nhỏ với đường kính hạt nhân chỉ khoảng 1 km.

41P đã đến điểm cận nhật - tức điểm gần Mặt Trời nhất - vào tháng 9-2022, cũng như một lần vào năm 2017, khi nó được quan sát bởi Hubble, kính viễn vọng không gian Gehrels Swift của NASA và kính viễn vọng Lowell Discovery 4 mét đặt tại bang Arizona - Mỹ.

Tuy nhiên, những quan sát của Hubble đã không được phân tích cho đến khi nhà khoa học hành tinh David Jewitt từ Đại học California ở Los Angeles tìm thấy dữ liệu lưu trữ.

Trong nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Astronomical Journal vào cuối tháng 3, tiến sĩ Jewitt cho biết dữ liệu đã tiết lộ hành vi bất thường của 41P: Đảo chiều quay.

Khi Gehrels Swift quan sát sao chổi vào tháng 5-2017, nó tự quay quanh trục hết 46-60 giờ mỗi vòng, chậm hơn khoảng 3 lần so với tốc độ quay vào tháng 3-2017 khi Discovery quan sát nó.

Đến khi Hubble quan sát 41P vào tháng 12-2017, nó đã tăng tốc trở lại, chu kỳ được rút ngắn còn 14 giờ.

Tiến sĩ Jewitt cho rằng sự thoát khí từ bề mặt sao chổi, vốn đã nóng lên trong quá trình đi qua điểm cận nhật, là nguyên nhân.

"Nếu những luồng khí này phân bố không đều, chúng có thể làm thay đổi đáng kể cách quay của một sao chổi, đặc biệt là sao chổi nhỏ" - tiến sĩ Jewitt giải thích.

Các kết quả cũng cho thấy chiều quay của sao chổi trong dữ liệu Hubble đã đảo ngược so với các quan sát trước đó, khi các luồng khí chống lại sự quay ban đầu. Sự chống lại này khiến sao chổi quay chậm dần rồi cuối cùng là đảo chiều.

Đó không phải tin tốt cho 41P. Các tính toán cho thấy nếu chuyển động quay của sao chổi diễn ra nhanh chóng, dần dần nó sẽ trở nên không ổn định, cuối cùng là bị vỡ vụn bởi lực ly tâm.