Tái hiện không gian văn hóa tại Đền Hùng: "Linh thiêng nguồn cội – Đất Tổ Hùng Vương"

Giới chuyên môn háo hức khi sự kiện lễ hội năm mang theo tham vọng kể lại câu chuyện dựng nước bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại, giàu cảm xúc và chiều sâu văn hóa.

Chương trình sẽ diễn ra vào tối 17-4 tại Quảng trường Hùng Vương (TP Việt Trì, Phú Thọ), chương trình có sân khấu rộng 2.000 m², quy tụ hơn 500 diễn viên chuyên nghiệp và không chuyên.

Đây là một trong những sự kiện trọng điểm của năm, được kỳ vọng thu hút hàng vạn người dân và du khách.

Kể chuyện dựng nước bằng ngôn ngữ sân khấu mới

Với chủ đề "Linh thiêng nguồn cội – Đất Tổ Hùng Vương", chương trình do nhà biên kịch, Thạc sĩ Lê Thế Song viết kịch bản và đạo diễn sân khấu, cùng Tổng đạo diễn Xuân Hồng chỉ đạo dàn dựng. Theo chia sẻ của ê-kíp sáng tạo, đêm khai mạc phải giữ được tầm vóc của một sự kiện văn hóa cấp quốc gia, đồng thời phản ánh diện mạo mới của Phú Thọ sau sáp nhập.

Điều đó đặt ra yêu cầu vừa tôn nghiêm, vừa giàu sức lan tỏa. Ba chương lớn – Linh thiêng nguồn cội, Về miền di sản, Phú Thọ vươn mình cùng đất nước – tạo nên một trục kể xuyên suốt. Ở đó, lịch sử không dừng lại ở minh họa mà được chuyển hóa thành trải nghiệm thị giác và cảm xúc. 

Những huyền tích như Con Rồng cháu Tiên, Thánh Gióng, Sơn Tinh – Thủy Tinh được tái hiện bằng kịch múa, múa hình thể và dàn dựng không gian bán thực cảnh. Ánh sáng, âm nhạc và chuyển động sân khấu hòa quyện, đưa người xem đi qua hành trình từ huyền sử đến ý thức cộng đồng về cội nguồn.

Đáng chú ý, truyền thuyết về Vua Hùng sẽ được kể lại qua hình thức trình diễn ánh sáng trên nền lời bình, tái hiện sáu lần tìm đất định đô trước khi chọn Phong Châu. Cách tiếp cận này mở ra một hướng diễn giải mới: lịch sử được "sống lại" bằng ngôn ngữ sân khấu, thay vì chỉ được nhắc nhớ.

Không gian văn hóa liên vùng và chiều sâu di sản

Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là việc mở rộng biên độ biểu đạt, kết nối ba không gian văn hóa Phú Thọ – Hòa Bình – Vĩnh Phúc. Từ đó, câu chuyện Đất Tổ không còn bó hẹp trong địa lý hành chính, mà trở thành lát cắt tiêu biểu của căn tính văn hóa Việt. Ba trục di sản được nhấn mạnh gồm Hát Xoan, Chiêng Mường và Trống quân Đức Bác.

Đây đều là những loại hình mang tính đại diện, chứa đựng ký ức cộng đồng và đời sống tinh thần của cư dân vùng trung du. Hát Xoan được tái hiện bằng đại cảnh với 200 nghệ nhân, diễn viên và học sinh – một cách đưa di sản trở lại đúng môi trường cộng đồng của nó.

Chiêng Mường được đặt trong không gian văn hóa bản địa, gắn với Mo Mường và sinh hoạt dân gian, thay vì chỉ là yếu tố âm thanh trên sân khấu. Cách xử lý này cho thấy một lựa chọn rõ ràng của ê-kíp: đặt di sản trong mạch sống, để khán giả cảm nhận được chiều sâu văn hóa thay vì tiếp nhận những lát cắt rời rạc.

Đại cảnh của ký ức và cảm xúc cộng đồng

Sự góp mặt của các nghệ sĩ như: NSND Trọng Bình, NSƯT Thi Nhung, NSƯT Hoàng Hoài, NSƯT Hoàng Tùng, cùng các giọng ca trẻ như Quán quân "Sao Mai" Bách Mai Thi, Á quân "Sao Mai điểm hẹn" Ngọc Anh…. góp phần tạo nên sức hút cho chương trình.

Tuy vậy, họ không đứng ở vị trí trung tâm theo kiểu "ngôi sao dẫn dắt", mà hòa vào tổng thể đại cảnh.

Chủ đích của ê-kíp là để khán giả cảm nhận một không gian văn hóa, một câu chuyện về vùng đất, thay vì tập trung vào từng cá nhân biểu diễn. Đây là cách tiếp cận mang tính tư duy, đặt nghệ thuật phục vụ ý niệm lớn hơn. Trong điều kiện nguồn lực tài chính không quá dồi dào, việc lựa chọn tối ưu hóa không gian sân khấu thay cho phụ thuộc công nghệ đắt đỏ cũng cho thấy sự linh hoạt của đội ngũ sáng tạo.

Khi khán giả trở thành một phần của lễ hội

Ở phần kết, toàn bộ không gian sân khấu sẽ hòa vào nhịp đồng dao khi khán giả cùng vỗ tay, cùng hát với thiếu nhi. Khoảnh khắc này mang ý nghĩa biểu tượng: ranh giới giữa người biểu diễn và người thưởng thức được xóa nhòa. 

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt của chương trình, kỳ vọng sẽ đưa di sản trở về với cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào về cội nguồn bằng trải nghiệm trực tiếp.