Tạo bệ phóng hạ tầng vững chắc

Với cam kết hoàn thành mạng lưới metro trước năm 2030 cùng các chính sách huy động vốn đột phá, TP HCM đang tạo ra bệ phóng hạ tầng vững chắc để khẳng định lại vị thế đầu tàu kinh tế cả nước.

Mục tiêu hướng đến việc hình thành một "siêu đô thị" tầm cỡ châu Á của TP HCM đang dần được hiện thực hóa thông qua những bước đi chiến lược, mà mũi nhọn tiên phong chính là việc khơi thông các mạch máu hạ tầng giao thông liên vùng.

Cú hích quan trọng

TP HCM đang trong giai đoạn chuyển mình quyết liệt để trở thành "siêu đô thị" hiện đại, xanh và thông minh. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc giải bài toán tổ chức và điều phối nguồn lực, cũng như đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, đóng vai trò then chốt.

Việc phát triển đô thị toàn diện đòi hỏi phải tạo ra cú hích quan trọng cho hạ tầng giao thông liên vùng. Các trục quốc lộ, đường cao tốc kết nối TP HCM với những khu vực lân cận đã và đang được chú trọng đầu tư. Kế hoạch chung đưa ra yêu cầu đẩy nhanh đầu tư các tuyến vành đai, đường cao tốc, đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị xuyên vùng.

Để bảo đảm kết quả này, TP HCM cần phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, đồng thời thu hút tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng. Theo Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM, các công trình kết nối TP HCM - Đồng Nai được xếp vào nhóm ưu tiên cao nhằm đồng bộ hóa với sân bay Long Thành.

Một điểm nhấn quan trọng là yêu cầu của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang về việc đẩy nhanh tiến độ hệ thống metro. Tại một cuộc họp Ban Chỉ đạo đường sắt đô thị thành phố, ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh cần tập trung hoàn thành 6 tuyến metro. Trong đó, 3 tuyến trọng điểm gồm: Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành phải hoàn thành trước năm 2030.

Bí thư Thành ủy TP HCM cũng nêu rõ từng mốc tiến độ, phân công trách nhiệm cụ thể nhằm tránh tình trạng chậm trễ và chồng chéo công việc. Đây là những tuyến giao thông huyết mạch, đóng vai trò then chốt trong quy hoạch vùng.

Tăng tốc 3 tuyến metro trọng điểm

Thực tế, các dự án metro này đã và đang được triển khai tích cực.

Tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) dài gần 11,3 km đã khởi công ngày 15-1-2026 với tổng vốn đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng. Dự án áp dụng cơ chế đặc thù, chủ yếu đi ngầm, có 10 nhà ga ngầm, được kỳ vọng hoàn thành năm 2030. Đây là dự án tiên phong ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như tự động hóa GoA4 (không người lái) và định hướng phát triển mô hình TOD. Lãnh đạo TP HCM xác định tuyến Bến Thành - Tham Lương là "dự án dẫn dắt" cho toàn hệ thống metro, đòi hỏi phải khẩn trương trong giải phóng mặt bằng, tổ chức đấu thầu và giám sát thi công.

Tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6 km cũng được bố trí ưu tiên khởi công trong quý II/2026 với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 33.000 tỉ đồng, đi hoàn toàn ngầm. Dự án đang được Sở Xây dựng phối hợp với nhà đầu tư tư nhân (Công ty CP Tập đoàn Trường Hải - Thaco) nghiên cứu theo hình thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Trong khi đó, tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành dài khoảng 42 km, kết nối trực tiếp sân bay Long Thành với trung tâm TP HCM, được định hướng xây dựng theo tiêu chuẩn đường sắt đô thị. Nhà đầu tư Thaco cũng đề xuất nghiên cứu đầu tư theo hình thức PPP, với số vốn ước tính lên đến 84.000 tỉ đồng (gần 3,5 tỉ USD). TP HCM phấn đấu khởi công dự án này trước 30-6-2026 và hoàn thành trước năm 2030.

Các tuyến metro nêu trên không chỉ giải quyết bài toán giao thông, mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng năng lực vận tải công cộng, giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. Việc đẩy nhanh hoàn thành các tuyến metro nối sân bay và các cực kinh tế sẽ cải thiện kết nối vùng, gia tăng giá trị bất động sản, quy hoạch đô thị và thu hút đầu tư, góp phần biến TP HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, năng động sáng tạo tầm cỡ châu Á.

Gỡ điểm nghẽn, hút nguồn lực

Trong bối cảnh ngân sách công còn hạn hẹp, TP HCM đặt trọng tâm huy động nguồn lực xã hội hóa để thực hiện khối lượng đầu tư khổng lồ thông qua hình thức PPP và hợp đồng BT.

Riêng 3 dự án metro nêu trên đã thu hút đề xuất của các doanh nghiệp lớn (Thaco, Vingroup, Sovico) đăng ký tham gia nghiên cứu, đầu tư. Các chủ đầu tư cam kết rút ngắn thời gian nghiên cứu tiền khả thi, bàn giao kết quả cho thành phố nếu không được lựa chọn, nhằm bảo đảm khởi công đúng kế hoạch.

Các cơ chế, chính sách đặc thù về quy trình, giải phóng mặt bằng và tài chính cũng được áp dụng. Quy trình được số hóa, minh bạch hóa để tạo thuận lợi cho người dân, đồng thời ưu tiên bố trí tái định cư bảo đảm sinh kế cho người bị ảnh hưởng.

Về định hướng phát triển tổng thể, Tổng Bí thư Tô Lâm từng yêu cầu TP HCM tập trung tháo gỡ những "điểm nghẽn lớn" về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành. TP HCM cũng đẩy mạnh triển khai các mô hình tăng trưởng bền vững: mở rộng diện tích cây xanh, phát triển nông nghiệp đô thị, quản lý ngập lụt và phát triển đô thị xanh thích ứng với biến đổi khí hậu.

Việc tập trung đầu tư hạ tầng khẳng định quyết tâm "cất cánh" của TP HCM, thể hiện qua tinh thần xây dựng đội ngũ cán bộ "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" vì lợi ích chung.

Trước mắt, việc hoàn thành giai đoạn khởi đầu tuyến metro số 2 và các tuyến kết nối với sân bay Long Thành đúng tiến độ cam kết sẽ tạo ra tác động cộng hưởng. Với tác động của những đột phá hạ tầng, việc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố được kỳ vọng có bước nhảy vọt, là minh chứng cho hướng đi đúng đắn trong giai đoạn mới.