“Thanh niên 3 không” tăng nhanh, chạm mốc 1,6 triệu người

Theo thông cáo báo chí về tình hình lao động – việc làm quý I/2026 của Cục Thống kê, thị trường lao động Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng ổn định sau Tết Nguyên đán, với các chỉ số việc làm, thu nhập và thất nghiệp cơ bản được kiểm soát. Tuy nhiên, đáng chú ý là số lượng "thanh niên 3 không" – không việc làm, không học tập, không đào tạo – vẫn ở mức cao, đặt ra thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực.

Cụ thể, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên ước đạt 53,6 triệu người, giảm nhẹ so với quý trước nhưng tăng gần 688.000 người so với cùng kỳ năm 2025. Tỉ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 68,3%. Số người có việc làm đạt khoảng 52,5 triệu người, tăng 1,3% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu lao động vẫn phục hồi tích cực.

Thu nhập của người lao động tiếp tục cải thiện, bình quân đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Lao động làm công hưởng lương đạt mức 10 triệu đồng/tháng. Thu nhập tăng trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát góp phần cải thiện đời sống người lao động, đặc biệt tại khu vực thành thị.

Tỉ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động giữ ở mức 2,21%, gần như không biến động so với quý trước và cùng kỳ. Tại khu vực thành thị, tỉ lệ này là 2,46%, tiếp tục duy trì dưới ngưỡng 3% theo mục tiêu của Chính phủ.

Dù vậy, điểm đáng lo ngại nằm ở nhóm thanh niên. Tỉ lệ thất nghiệp của người từ 15-24 tuổi là 8,86%, cao hơn mặt bằng chung. Đặc biệt, trong quý I/2026, cả nước có gần 1,6 triệu thanh niên thuộc diện "3 không", chiếm 11,4% tổng số thanh niên. Con số này tăng hơn 172.000 người so với quý trước và tăng hơn 212.000 người so với cùng kỳ năm trước.

Tình trạng này tập trung nhiều ở khu vực nông thôn (13%) so với thành thị (8,9%), và ở nữ giới cao hơn nam giới. Đây là nhóm dễ bị tổn thương trên thị trường lao động khi thiếu kỹ năng, thiếu cơ hội tiếp cận đào tạo và việc làm bền vững.

Bên cạnh đó, lao động phi chính thức vẫn chiếm tỉ trọng lớn, khoảng 62,2% tổng số người có việc làm, dù đã giảm so với cùng kỳ. Điều này cho thấy chất lượng việc làm chưa thực sự bền vững, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh thị trường lao động đang phục hồi, việc giảm nhanh số lượng "thanh niên 3 không" cần được xem là ưu tiên chính sách. Nếu không có giải pháp mạnh về đào tạo nghề, kết nối việc làm và định hướng nghề nghiệp, nhóm lao động trẻ này có nguy cơ trở thành "điểm nghẽn" trong quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.