Thêm nỗi lo về an ninh lương thực

Các nhà khoa học đang cảnh báo về nguy cơ xảy ra hiện tượng "siêu El Niño" vào cuối năm nay. Việc này làm tăng thêm nỗi lo về an ninh lương thực toàn cầu giữa lúc nguồn cung các loại phân bón thiết yếu bị gián đoạn bởi xung đột ở Trung Đông.

Theo đài CNN, El Niño là hiện tượng nước biển ấm lên bất thường ở khu vực xích đạo của Thái Bình Dương, kèm theo những thay đổi trong hướng gió và lượng mưa trong khí quyển. El Niño được gọi là "siêu El Niño" khi nhiệt độ bề mặt nước biển ở các khu vực trọng điểm thuộc vùng xích đạo Thái Bình Dương cao hơn ít nhất 2 độ C so với mức trung bình.

Cả Copernicus - Cơ quan Khí hậu và Thời tiết châu Âu lẫn Cơ quan Quản lý Đại dương và Khí quyển Mỹ (NOAA) đều dự báo hiện tượng "siêu El Niño" sẽ hình thành trong vài tháng tới rồi mạnh lên vào mùa đông. Theo AP, các nhà khí tượng học cảnh báo điều này sẽ làm tăng thêm nhiệt độ vốn đã cao trên toàn thế giới, khiến năm 2026 có khả năng vượt kỷ lục năm nóng nhất được thiết lập năm 2024.

Cảnh báo về tác động tiêu cực của "siêu El Niño" được đưa ra vào thời điểm giá nhiên liệu và phân bón tăng vọt do chiến sự ở Trung Đông làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung qua eo biển Hormuz. Thông thường, khoảng một phần ba lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo biển này. Tuy nhiên, hoạt động vận tải qua đây gần như đã tê liệt kể từ khi xung đột bùng phát hôm 28-2.

Chuyên gia Chris Jaccarini của Đơn vị Tình báo năng lượng và khí hậu (tổ chức phi lợi nhuận, có trụ sở tại Anh) nhận định với đài CNBC rằng năm 2026 đang dần trở thành một năm nữa mà xung đột và rủi ro khí hậu gây nhiều thiệt hại. Theo ông, giá lương thực đang chịu áp lực từ hai phía: thời tiết cực đoan làm gián đoạn sản xuất ở các vùng trồng trọt lớn, trong lúc hệ thống lương thực vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nên dễ bị tác động khi chi phí khí đốt, phân bón, vận chuyển và đóng gói tăng cao.

Điều này khiến viễn cảnh về "siêu El Niño" trở nên đáng lo ngại. Bởi lẽ, nó có thể làm các rủi ro thời tiết trở nên nghiêm trọng hơn, từ đó làm gia tăng áp lực lạm phát do giá nhiên liệu hóa thạch cao.

Theo nhà kinh tế trưởng Paul Donovan tại Ngân hàng UBS (Thụy Sĩ), mỗi đợt tăng giá năng lượng đều không thể tránh khỏi làm dấy lên lo ngại về giá lương thực tăng cao vì sản xuất phân bón tiêu tốn nhiều năng lượng trong khi khí đốt tự nhiên được sử dụng để sản xuất một số hóa chất liên quan. Tuy nhiên, ông Donovan cho rằng đây có thể chưa phải là rủi ro lớn nhất đối với giá nông sản trong năm nay. Nếu xảy ra kịch bản "siêu El Niño", hạn hán và tình trạng thiếu nước có thể trở thành yếu tố đáng lo ngại hơn so với tình trạng thiếu hụt nguồn cung nitơ.

Một phân tích do Chương trình Lương thực thế giới của Liên hợp quốc (WFP) công bố hồi tháng 3-2026 cảnh báo số người đối mặt nạn đói trầm trọng có thể tăng thêm 45 triệu nếu chiến sự tại Trung Đông kéo dài qua tháng 6 và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng. Theo thống kê, thế giới hiện có 318 triệu người chịu cảnh thiếu an ninh lương thực.