Sau chưa đầy 30 phút giao dịch, thị trường chứng khoán (TTCK) Trung Quốc hôm 7-1 lại bị “ngắt mạch” đột ngột lần thứ hai trong tuần, khép lại phiên giao dịch ngắn nhất trong lịch sử 25 năm của mình.

Bắc Kinh hết tự tin

Chỉ số CSI 300 - phản ánh giá của 300 cổ phiếu có giá trị vốn hóa cao nhất trên 2 TTCK Thượng Hải và Thâm Quyến - giảm hơn 7%, khiến cơ chế tự động ngừng giao dịch của Bắc Kinh mới “khai trương” hôm 4-1 được kích hoạt lần thứ hai. Cơ chế này quy định ngừng giao dịch khi CSI 300 giảm 5% và đóng cửa đến hết ngày khi chỉ số này giảm 7%.

Sau khi TTCK nghỉ sớm, Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) ra “thánh chỉ” yêu cầu các cổ đông lớn không được bán quá 1% cổ phần của một công ty trong vòng 3 tháng kể từ ngày 9-1.

Một nhà máy lọc dầu tại Iran Ảnh: AP

Theo báo The Wall Street Journal (Mỹ), cơn suy sụp mới nhất trên TTCK Trung Quốc là do động thái liên tục hạ giá đồng nhân dân tệ (NDT) gần đây của Bắc Kinh vô tình bắn thông điệp xấu tới giới đầu tư: Những nỗ lực kích thích kinh tế của chính phủ cho đến giờ vẫn vô tác dụng. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) hôm 7-1 hạ tỉ giá tham chiếu ngày thứ 8 liên tiếp: 6,5645 NDT đổi 1 USD (mức thấp nhất kể từ tháng 3-2011). Con số này giảm 0,51% so với 1 ngày trước đó, qua đó là tỉ lệ giảm lớn nhất kể từ đợt phá giá đồng NDT hồi tháng 8-2015.

Ngoài ra, cũng theo PBOC, dự trữ ngoại hối của nền kinh tế số 2 thế giới trong tháng 12-2015 tiếp tục giảm tới 108,3 tỉ USD, xuống còn 3.330 tỉ USD. Đây là mức thấp nhất trong vòng hơn 3 năm qua giữa lúc Bắc Kinh tiếp tục “đốt” ngoại tệ để hỗ trợ đồng nội tệ.

“Động thái phá giá NDT đã vượt ngoài dự đoán của giới đầu tư. Họ hoảng hốt vì đồng tiền mất giá nhanh và từ đó dòng vốn bắt đầu tháo chạy khỏi thị trường” - chuyên gia tài chính Vương Tranh, phụ trách đầu tư của Công ty Quản lý đầu tư Jingxi Investment Management Co. ở TP Thượng Hải, nhận định.

Trong khi đó, Giám đốc Ngân hàng đầu tư North Square Blue Oak (Anh), ông Oliver Barron, cho rằng việc TTCK sập 2 lần trong vòng 4 ngày là dấu hiệu cho thấy các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang mất tự tin, còn giới đầu tư đánh mất niềm tin. Theo trang tin Bloomberg, các nhà đầu tư cá nhân - vốn chiếm tới 90% giao dịch trên TTCK Trung Quốc - không còn lý do thực sự nào để đầu tư trên TTCK kiểu sòng bạc này. Sự mất niềm tin khiến họ tìm nơi trú ẩn an toàn hơn cho “núi” tiền tiết kiệm tích trữ lâu năm hoặc tìm đường đưa tiền ra nước ngoài.

Giá dầu còn 30 USD/thùng?

Thực trạng đìu hiu của Trung Quốc kéo các TTCK khắp châu Á đồng loạt sụt giảm hôm 7-1. Theo Reuters, chỉ số MSCI châu Á - Thái Bình Dương (trừ Nhật Bản) giảm 2%, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 9-2015. Trong khi đó, chỉ số Nikkei của Tokyo giảm 2,2%. Các TTCK lớn ở châu Âu cũng cùng chung số phận khi mở cửa ngày 7-1.

Ông Gavin Parry, nhà quản lý tại Công ty Môi giới Parry International Trading Ltd. (Hồng Kông), nhận định các nhà đầu tư khắp châu Á bán tháo cổ phiếu do NDT giảm giá trị và nỗi lo kinh tế Trung Quốc suy yếu thêm. Quan hệ Ả Rập Saudi - Iran căng thẳng, Triều Tiên tuyên bố thử thành công bom nhiệt hạch cũng là những diễn biến khiến giới đầu tư lo ngại. Hậu quả là, theo Bloomberg, 2.500 tỉ USD đã bốc hơi khỏi các TTCK toàn cầu trong 6 ngày đầu năm 2016.

Chưa hết, giá dầu WTI tại thị trường New York - Mỹ giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 12-2003 (có lúc chỉ còn 32,1 USD/thùng). Tại thị trường London - Anh, giá dầu Brent giảm còn 32,16 USD/thùng, mức thấp nhất trong gần 12 năm qua.

Công ty Tài chính Nomura Holdings Inc. (Nhật Bản) dự báo giá dầu Brent sẽ chạm mốc 30 USD/thùng trong 10 ngày tới. Theo Tập đoàn Tài chính UBS Group AG (Thụy Sĩ), giá dầu thậm chí còn có thể xuống dưới mức này do nguồn cung vẫn thừa mứa trong lúc nhu cầu về hàng hóa cơ bản, trong đó có dầu, bị ảnh hưởng tiêu cực vì tin xấu từ Trung Quốc. Chỉ số hàng hóa cơ bản Bloomberg giảm 0,8%, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1999. Giá đồng và nickel lần lượt giảm 2,7% và 2,9% tại thị trường London.

Giới đầu tư đang chuyển sang những kênh trú ẩn an toàn, giúp đồng yen (Nhật Bản), trái phiếu Đức và vàng hưởng lợi. Theo Reuters, giá trị đồng yen tăng 1%, lên mức 117,615 yen đổi 1 USD, cao nhất trong 4 năm rưỡi qua. Trong khi đó, lãi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Đức lần đầu giảm xuống dưới 0,5%, còn giá vàng tăng 0,8%, lên 1.102,85 USD/ounce.

“Vàng có lẽ là thứ hàng hóa cơ bản duy nhất hưởng lợi từ sự hỗn loạn của khung cảnh địa chính trị hiện nay” - ông Bob Takai, Giám đốc điều hành kiêm Chủ tịch Công ty Nghiên cứu Sumitomo Corp. Global Research (Nhật Bản), nhận định.

Hạ dự báo tăng trưởng

Tỉ phú người Mỹ George Soros hôm 7-1 cảnh báo các thị trường toàn cầu đang đối mặt một cuộc khủng hoảng và các nhà đầu tư cần hết sức cẩn trọng. Phát biểu tại một diễn đàn kinh tế ở Sri Lanka hôm 7-1, ông trùm đầu cơ này nhận định Trung Quốc đang vất vả tìm một mô hình tăng trưởng mới và hành động phá giá đồng NDT khiến cả thế giới lao đao. Ông Soros nhấn mạnh chuyện quay lại lãi suất dương là một thách thức đối với các nền kinh tế đang phát triển, đồng thời nhận định môi trường hiện nay có những điểm tương tự cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Cùng ngày, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2016 xuống còn 2,9%, tức giảm 0,4% so với dự báo đưa ra hồi tháng 6-2015. Tuy nhiên, con số này vẫn cao hơn mức tăng trưởng ước tính 2,4% của kinh tế thế giới năm 2015. “Hơn 40% người nghèo sống ở các nước đang phát triển, nơi mức tăng trưởng chậm lại trong năm 2015. Các nước đang phát triển cần tập trung tăng cường năng lực ứng phó với môi trường kinh tế kém thuận lợi hơn và bảo vệ những người dễ bị thiệt thòi nhất” - Chủ tịch WB Jim Yong Kim kêu gọi.

Theo trang International Business Times, báo cáo của WB cho biết tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ sẽ tăng 2,7% trong năm 2016, so với 2,5% năm 2015. Tuy nhiên, kinh tế ở Nhật Bản và các nước khu vực đồng euro sẽ rơi vào tình trạng phục hồi mong manh do chính sách tiền tệ nới lỏng. Cũng theo WB, kinh tế Trung Quốc dự kiến tăng trưởng 6,7%, thấp nhất kể từ năm 1990, còn kinh tế Nga tiếp tục suy thoái (giảm 0,7%).

Lục San

THU HẰNG - HOÀNG PHƯƠNG