Sau một loạt vụ tấn công, mà mới nhất là ở thủ đô Brussels - Bỉ vào tuần rồi, Liên minh châu Âu (EU) đang muốn tăng cường tiếp cận cuộc sống số của người dân nhằm hỗ trợ cuộc chiến chống khủng bố.

Các nghị sĩ Pháp trong ngày 29-3 (giờ địa phương) dự kiến tranh luận về đề xuất trao cho các cơ quan tình báo nhiều quyền hơn trong việc tiếp cận dữ liệu cá nhân của công dân. Theo đề xuất, các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ có nguy cơ đối mặt bản án 5 năm tù giam và mức phạt 390.000 USD nếu từ chối cung cấp thông tin được mã hóa cho các nhà điều tra.

Còn tại Anh, các nghị sĩ sắp soạn xong dự luật buộc công ty công nghệ hỗ trợ cơ quan thực thi pháp luật xâm nhập điện thoại, máy tính của người dân với lý do an ninh quốc gia. Tuy nhiên, phe phản đối lo ngại những biện pháp này có thể hủy hoại quy định bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt của châu Âu, nơi sự riêng tư của người dân được coi trọng ngang với các quyền khác như tự do ngôn luận.

Theo tờ The New York Times, cuộc tranh luận về sự cân bằng giữa an ninh quốc gia và quyền riêng tư khiến nội bộ EU chia thành 2 phe đối đầu nhau. Đức và Hà Lan đã bác bỏ các đạo luật tương tự những gì Pháp và Anh đang xem xét. “Các quyền cơ bản vẫn cứ là cơ bản. Dĩ nhiên, có những ngoại lệ liên quan đến an ninh quốc gia nên các chính phủ cũng cần phải thực dụng” - ông Nico van Eijk, chuyên gia về bảo vệ dữ liệu tại Trường ĐH Amsterdam (Hà Lan), nhận định.

Chính sự thực dụng này đang dẫn đến một loạt đề xuất mới khắp châu Âu. Nếu được thông qua, chúng sẽ cho phép các cơ quan tình báo quốc gia buộc các công ty công nghệ như Apple, Google và Facebook giao nộp thông tin mã hóa.

Biểu tình lên án khủng bố ở Brussels hôm 27-3Ảnh: REUTERS

Cuộc tranh luận trên thực chất là sự mở rộng các diễn biến tại Mỹ sau vụ xả súng ở TP San Bernardino, bang California hôm 2-12-2015. Tranh cãi gay gắt nổ ra sau khi Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) gần đây yêu cầu Apple giúp “mở khóa” chiếc điện thoại iPhone mà hung thủ vụ thảm sát sử dụng. Cuộc đối đầu này cũng nổi bật cái khó của các cơ quan tình báo châu Âu. “Chúng ta có thể thu được một chiếc điện thoại nhưng nhà chức trách không có cách nào tiếp cận những dữ liệu trên đó. Điều này rõ ràng là cản trở việc thực thi pháp luật” - ông Philippe Goujon, một chính khách Pháp đứng sau một loạt đề xuất mã hóa gần đây, lo ngại.

Đối mặt sức ép trên, Giám đốc điều hành Apple Timothy D. Cook trong mấy tháng qua đã gặp gỡ một loạt chính khách châu Âu, trong đó có Thủ tướng Pháp Manuel Valls và Bộ trưởng Bộ Nội vụ Anh Theresa May, nhằm vận động cho công nghệ mã hóa nghiêm ngặt hơn. Song song đó, để chứng tỏ thành ý hợp tác, các nhà điều hành Apple đã cung cấp thông tin được giải mã, bao gồm dữ liệu về các cuộc gọi điện thoại và các tọa độ định vị GPS để hỗ trợ các cuộc điều tra khủng bố ở châu Âu.

Vẫn còn quá sớm để biết hồi kết của cuộc tranh luận trên. Trước mắt, các cơ quan an ninh châu Âu đang truy lùng ít nhất 8 nghi can được tin là có liên quan đến các vụ tấn công của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Brussels (hôm 22-3) và Paris (hồi tháng 11-2015). Danh tính của chúng được nêu trong bản tin an ninh dài 11 trang được lưu hành giữa các cơ quan thực thi pháp luật châu Âu hôm 23-3.

Bảy tên trong số này có liên quan đến Abdelhamid Abaaoud (kẻ tình nghi chủ mưu vụ tấn công Paris) hoặc Salah Abdeslam (kẻ duy nhất còn sống sau khi tham gia tấn công Paris). Ba tên từng là cư dân hoặc có thời gian trú ngụ ở Hà Lan, Đức và Thụy Điển. Theo CNN, bản tin an ninh vừa nêu tạo cảm giác IS đã vươn vòi khắp châu Âu.

LỤC SAN