Theo thỏa thuận hạt nhân bước ngoặt ký hồi năm ngoái giữa Iran, Mỹ và 5 cường quốc thế giới khác, Tehran có trách nhiệm giảm bớt lượng nước nặng dùng trong chương trình hạt nhân của mình bằng cách bán, pha loãng hoặc vứt bỏ.

Phát ngôn viên DOE cho biết dù đặt hàng 32 tấn nước nặng từ Iran nhưng Mỹ sẽ không đóng vai trò là khách hàng thường xuyên. Thay vào đó, hợp đồng nói trên có thể mở đường cho các nước khác để mua nước nặng từ nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Hôm 22-4, quan chức đàm phán hạt nhân hàng đầu của Iran, ông Abbas Araqchi, thông báo về thương vụ tại cuộc họp báo ở Vienna – Áo. Ông Araqchi tiết lộ 32 tấn nước nặng được bán cho một công ty thuộc Bộ Năng lượng Mỹ.

Ông Abbas Araqchi. Ảnh: REUTERS
Ông Abbas Araqchi. Ảnh: REUTERS

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby cho rằng việc Iran bán nước nặng dư thừa sẽ đảm bảo họ không sử dụng chúng để phát triển vũ khí hạt nhân.

Thỏa thuận cho phép Iran lưu trữ tối đa 130 tấn nước nặng ở thời điểm hiện tại và giảm xuống còn 90 tấn một khi lò phản ứng nghiên cứu hạt nhân Arak được thiết kế và xây lại đi vào hoạt động. Ông Araqchi ước tính Tehran sẽ dư khoảng 70 tấn nước nặng so với nhu cầu cần thiết. Ngoài thương vụ với Washington, quan chức này cho biết Iran đang thương lượng bán nước nặng cho một công ty của một nước khác Mỹ.

The Wall Street Journal là tờ báo đầu tiên đưa tin về hợp đồng mua 32 tấn nước nặng của DOE. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan thuộc phe Cộng hòa lên án thương vụ vì cho rằng đây là hành động "tiếp tay" cho chương trình hạt nhân Iran.

Bộ Năng lượng Mỹ dự kiến bán lại số nước nặng đã mua cho các công ty, tổ chức nghiên cứu trong nước, bao gồm một phòng thí nghiệm quốc gia.

Nước nặng là một thành phần dùng để phát triển vũ khí và năng lượng hạt nhân. Ngoài ra, nó còn có thể được sử dụng trong lĩnh vực chất bán dẫn và chụp cộng hưởng từ hạt nhân.

P.Nghĩa (Theo Reuters)