Puerto Rico là một lãnh thổ thuộc Mỹ nằm ở phía Đông Bắc biển Caribbean. Hòn đảo này nằm giữa Cộng hòa Dominica và quần đảo Virgin thuộc Mỹ với khoảng 3,4 triệu đân.

Sau nhiều năm vận động hành lang, những người bảo vệ động vật ở Mỹ đã thuyết phục quốc hội cấm các môn "thể thao máu" vào tháng 12 năm ngoái và lệnh này có hiệu lực từ ngày 20-12-2019.

Ngành “đá gà” triệu USD của Puerto Rico sẽ đóng cửa bằng máu? - Ảnh 1.

Đá gà được xem là môn "thể thao máu". Ảnh: Erika P. Rodríguez

Tại thị trấn miền núi Utuado của Puerto Rico, 250 con gà đá được nuôi trong những chiếc lồng ở sân sau nhà anh Jose Torres. Khi các trận đá gà bị cấm vào cuối năm nay, nếu cảnh sát xuất hiện để bắt chúng, Torres phản ứng: "Tôi đã nói với vợ và mẹ tôi rồi. Bất cứ ai đến bắt gà sẽ phải bước qua xác chết của tôi. Tôi không phải là người duy nhất. Có hàng ngàn người như tôi".

Ở vùng núi miền Trung Puerto Rico, đá gà là một nét văn hóa. Nó bén rễ từ thời hòn đảo này còn là thuộc địa Tây Ban Nha. Nhưng bây giờ chuyện đá gà hợp pháp đang đi đến chỗ chết. Điều này sẽ khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh nghèo đói.

"Đá gà là một ngành công nghiệp trị giá hàng triệu USD, liên quan tới các nhà tạo giống, huấn luyện viên, bác sĩ thú y, nhà phân phối ngũ cốc, thuốc men, lồng..." - ông Gerardo Mora, quan chức Puerto Rico, nói.

Nhiều người Puerto Rico, cả một số quan chức, tuyên bố sẽ bất chấp lệnh cấm. Họ gọi đó là một cuộc tấn công vào văn hóa Puerto Rico. Trên khắp hòn đảo, những người chơi đá gà chuẩn bị đưa môn thể thao này rút vào bí mật. Giống như anh Jose Torres, nhiều người sẵn sàng bảo vệ gà bằng mạng sống. "Không còn nghi ngờ gì nữa, sẽ có xung đột" - ông Mora nói.

Ông Kitty Block, chủ tịch Hiệp hội Nhân đạo Mỹ, nhóm vận động quốc hội mở rộng lệnh cấm đá gà đến Puerto Rico, nói rằng ném động vật vào trường đấu để xé xác nhau là điều tàn ác.

"Những con gà trống này được sinh ra để chiến đấu, đó là gien của chúng" – anh Luis Ángel del Valle phản bác lại. "Điều tàn nhẫn là những gì họ đang làm với chúng tôi".

Giống như nhiều người ở đây, del Valle nhìn lệnh cấm qua lăng kính của lịch sử áp đặt văn hóa lâu dài của Mỹ đối với Puerto Rico. Lệnh cấm đá gà lần đầu tiên trên đảo vào năm 1899, một năm sau khi Mỹ chiếm đóng Puerto Rico trong chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha. Năm 1933, hoạt động đá gà được cấp phép trở lại, với 83 trường gà hợp pháp.

Ngành “đá gà” triệu USD của Puerto Rico sẽ đóng cửa bằng máu? - Ảnh 3.

Con gà trống được nuôi sau nhà anh Jose Torres. Ảnh: Erika P. Rodríguez

Là một lãnh thổ của Mỹ nhưng Puerto Rico không có đại diện bỏ phiếu bầu quốc hội và tổng thống. Nhiều người gọi Puerto Rico là thuộc địa lâu đời nhất thế giới. "Vì vậy, mọi người có cảm xúc lẫn lộn. Họ có thể không thích môn thể thao này nhưng nó là bản sắc văn hóa của Puerto Rico" - nhà sử học Juan Llanes Santos nói.

Vào cuối tháng 1-2019, sáu tuần sau khi lệnh cấm của quốc hội Mỹ được thông qua, gần 2.000 người đá gà đã đến thủ phủ San Juan yêu cầu cứu gà đá. "Đây không phải vấn đề chính trị!" - thị trưởng San Juan - bà Carmen Yulín Cruz - khóc và nói: "Đây là việc bảo vệ văn hóa và thể thao của chúng tôi!"

Vào tháng 6, Puerto Rico đã chi 36.000 USD để có tác phẩm con gà trống gáy điêu khắc bằng đồng đặt trên bãi cỏ của tòa nhà hành chính.

Mặc dù vẫn chưa rõ nhà chức trách sẽ thực thi lệnh cấm thế nào, một số chủ gà đá trên đảo đã bắt đầu vận chuyển chúng đến Cộng hòa Dominica, nơi đá gà là hợp pháp.

Gia Minh (Theo NPR)