Những nỗ lực ngoại giao mới nhất của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đang giúp kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh giữa Mỹ và Triều Tiên trở lại đúng quỹ đạo.

Bước đột phá chưa từng có

Ông chủ Nhà Xanh thậm chí có thể đến Singapore để tham gia cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, diễn ra vào ngày 12-6 theo kế hoạch ban đầu. Hãng tin Yonhap hôm 28-5 dẫn lời một quan chức cấp cao Hàn Quốc cho biết một chuyến đi như thế còn phụ thuộc kết quả đàm phán đang diễn ra giữa Washington và Bình Nhưỡng. Nếu diễn ra, hội nghị thượng đỉnh 3 bên sẽ xoay quanh việc bảo đảm an ninh cho Triều Tiên để đổi lấy việc nước này phi hạt nhân hóa.

Triển vọng diễn ra hội nghị tươi sáng hơn kể từ khi ông Moon bất ngờ hội đàm với ông Kim hôm 26-5. Theo trang Euronews, người dân Hàn Quốc đã dành lời khen cho những kỹ năng ngoại giao của nhà lãnh đạo quốc gia. "Tôi nghĩ Tổng thống Moon đã thành công trong nỗ lực giảm căng thẳng giữa Mỹ và Triều Tiên bằng cách nhanh chóng tiến hành cuộc gặp mới nhất với ông Kim" - ông Park Jin, một cư dân ở thủ đô Seoul, đánh giá.

Nếu thượng đỉnh Mỹ - Triều diễn ra, nhân vật xứng đáng được ghi công đầu tiên không ai khác ông Moon, người bắt đầu có ý định ra tranh cử tổng thống 9 năm trước, sau khi được cựu Tổng thống Kim Dae-jung thúc giục ông tiếp tục nỗ lực tìm kiếm hòa bình với Triều Tiên. Ông Kim Dae-jung đã đến Bình Nhưỡng năm 2000 để tham gia hội nghị thượng đỉnh đầu tiên giữa 2 miền Triều Tiên. Trong khi đó, ông Moon là chánh văn phòng của Tổng thống Roh Moo-hyun trong thời gian diễn ra hội nghị thượng đỉnh liên Triều thứ hai năm 2007.

Sau khi ông Kim Dae-jung qua đời năm 2009, ông Moon quyết tâm duy trì "Chính sách Ánh dương" của cố lãnh đạo này. "Đó là thời khắc quyết định. Ông ấy (Kim Dae-jung) nói những lời này (với tôi) như thể là di chúc" - ông Moon, có cha mẹ là người Triều Tiên chạy sang Hàn Quốc tị nạn, nói với một nhóm phóng viên trước cuộc bầu cử tổng thống hồi tháng 5-2017.

12 tháng sau khi lên nắm quyền, ông Moon đang trên đường đạt được bước đột phá mà người tiền nhiệm nổi tiếng của mình chưa làm được - thu xếp một cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Triều Tiên. Đây được xem là canh bạc lớn của ông chủ Nhà Xanh giữa lúc Triều Tiên được cho là tiến gần khả năng phóng tên lửa vươn đến bất kỳ thành phố nào ở Mỹ và ông Trump đe dọa phát động chiến tranh để ngăn chặn kịch bản này.

Người bắc cầu cho Mỹ - Triều - Ảnh 1.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un hôm 26-5. Ảnh: REUTERS

Nỗ lực tránh sai lầm

Cho đến giờ, ông Moon đã thành công trong vai trò trung gian hòa giải giữa hai nhà lãnh đạo khó lường. Năm ngoái, khi ông Trump cảnh báo sẵn sàng "hủy diệt hoàn toàn" Triều Tiên và ông Kim dọa biến Seoul thành "biển lửa", ông Moon đã lên kế hoạch đưa 2 nhà lãnh đạo này lại gần nhau. Một mặt, ông Moon ủng hộ "gây sức ép tối đa" lên Triều Tiên cũng như tham gia những hoạt động phô trương sức mạnh quân sự của Mỹ. Song song đó, ông cam kết nỗ lực hết mình để ngăn chặn nguy cơ chiến tranh và nêu bật những lợi ích của hòa giải. "Mục tiêu cuối cùng là thịnh vượng chung của Hàn Quốc và Triều Tiên. Cho dù đó là phi hạt nhân hóa hoặc hòa bình, những gì chúng tôi đang cố gắng có được là sự thịnh vượng chung" - ông Moon nhấn mạnh gần đây.

Vào tháng 7 năm ngoái, ông Moon vạch ra lộ trình đến hòa bình và mời Triều Tiên tham dự Thế vận hội mùa đông ở Pyeongchang. Lời mời được ông Kim Jong-un bất ngờ chấp nhận và ông Moon không bỏ qua cơ hội tốt này. Với một loạt cuộc đàm phán, gặp gỡ và cử chỉ, nhà lãnh đạo Hàn Quốc đạt thỏa thuận đầu tiên với ông Kim về một cuộc thảo luận "phi hạt nhân hóa" Mỹ - Triều. Bất ngờ không kém là ông Trump cũng đồng ý thảo luận vấn đề này trực tiếp với ông Kim.

Trong khi chiến lược vẫn dựa nhiều vào "Chính sách Ánh dương", ông Moon đã tìm cách tránh những sai lầm của người tiền nhiệm, như nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán sẽ tập trung trước hết vào mối đe dọa hạt nhân - nỗi lo chính của Mỹ - trước khi đề cập những trao đổi kinh tế mà ông và ông Kim mong muốn. Trang Bloomberg nhận định thành công của các hội nghị thượng đỉnh có thể mở ra cánh cửa hòa bình và giúp ích tức thì cho nỗ lực khôi phục tăng trưởng kinh tế Hàn Quốc và giảm ảnh hưởng của các tập đoàn lớn mà ông Moon đang theo đuổi. Trái lại, thất bại có nguy cơ dẫn đến một cuộc chiến tranh hủy diệt có thể lan ra phần lớn châu Á.

"Cuộc đối đầu hạt nhân Mỹ - Triều đang căng thẳng hơn bao giờ hết và ông Moon biết rõ sẽ không có điều gì xảy ra giữa 2 miền Triều Tiên trừ khi vấn đề này được giải quyết trước" - ông Lee Jong-seok, từng là bộ trưởng thống nhất thời Tổng thống Roh, nhận định. 

HOÀNG PHƯƠNG