Tại một cuộc tuần hành ở TP Des Moines, bang Iowa tối 8-12 (giờ địa phương), ông Trump khẳng định: "Trung Quốc chịu trách nhiệm cho gần phân nửa thâm hụt thương mại của Mỹ. Nước này không phải là một nền kinh tế thị trường, họ chưa chơi theo luật và họ biết đã tới lúc để bắt đầu. Họ sẽ phải bắt đầu".

Tại đây, ông Trump cũng chính thức giới thiệu thống đốc bang Iowa, ông Terry Branstad, người được đề cử làm đại sứ Mỹ tại Trung Quốc. Dù ông Branstad có mối quan hệ thân tình kéo dài 3 thập kỷ với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông sẽ phải đối mặt với một Bắc Kinh đang thất vọng về cuộc điện đàm giữa ông Trump và lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn hôm 2-12.

Ông Branstad gặp ông Tập vào năm 1985. Khi đó, ông Tập đến thăm Mỹ lần đầu tiên với cương vị một quan chức nông nghiệp Trung Quốc. Hai người đàn ông đã liên lạc với nhau nhiều lần sau đó.


Ông Trump tại cuộc tuần hành ở bang Iowa hôm 8-12. Ảnh: Bloomberg

Ông Trump tại cuộc tuần hành ở bang Iowa hôm 8-12. Ảnh: Bloomberg

Tờ Trung Quốc Nhật báo hôm 9-12 lên tiếng chỉ trích cuộc điện đàm trên, bị xem là sự vi phạm nghi thức ngoại giao kể từ khi Mỹ dời đại sứ quán từ Đài Bắc tới Bắc Kinh gần 40 năm trước.

Các thành viên trong chính quyền sắp tới của ông Trump, trong đó có Phó tổng thống đắc cử Mike Pence, khẳng định cuộc điện đàm không phải là dấu hiệu của một sự thay đổi chính sách. Tuy nhiên, truyền thông Trung Quốc đặt câu hỏi rằng liệu chính phủ mới có đang tìm cách sửa đổi nguyên tắc "một Trung Quốc" hay không.

"Nếu cuộc gọi giữa ông Donald Trump và lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn thực sự là một động thái được lên kế hoạch từ lâu và có ý nhắc nhở Bắc Kinh rằng Trung Quốc đang đối phó với một tổng thống Mỹ kiểu khác thì đó là điều không cần thiết bởi Bắc Kinh hoàn toàn nhận thức được điều này" - tờ Trung Quốc Nhật báo viết.

"Nếu như cuộc gọi là "nỗ lực đàm phán mở" của ông Trump về tương lai của quan hệ Mỹ - Trung theo như một số nhà phân tích nhận định thì đây là động thái thiếu khôn ngoan" - tờ báo này nói thêm.

Mỹ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan và chính thức công nhận Trung Quốc vào năm 1979. Dù vậy, Washington vẫn duy trì mối quan hệ thân cận với hòn đảo này - bất chấp sự giận dữ của Trung Quốc.

Vào năm 2015, Tổng thống Barack Obama thông báo thương vụ bán lô vũ khí trị giá 1,8 tỉ USD cho Đài Loan, dẫn đến sự phản đối mạnh mẽ của Bắc Kinh.

Bảo Hạnh (Theo Bloomberg)