Nhân viên mật vụ và chó nghiệp vụ kiểm tra và kiểm soát trang tiết bị xe thang phục vụ chuyên cơ tại nơi đậu trước khi Tổng thống Obama lên máy bay chiều 24-5 - Ảnh: Hữu Phong
Nhân viên mật vụ và chó nghiệp vụ kiểm tra và kiểm soát trang tiết bị xe thang phục vụ chuyên cơ tại nơi đậu trước khi Tổng thống Obama lên máy bay chiều 24-5 - Ảnh: Hữu Phong

Trong quan hệ ngoại giao ở cấp Đại sứ 20 năm qua, Việt Nam đã 3 lần đón Tổng thống Mỹ sang thăm chính thức, trong đó có chuyến thăm đầu tiên của Tổng thống Bill Clinton vào năm 2000, Tổng thống George W. Bush năm 2006 và Tổng thống Barack Obama từ 23 đến 25-5-2016.

Những tiêu chuẩn đảm bảo an ninh trong mỗi chuyến thăm Việt Nam của người đứng đầu Nhà Trắng về cơ bản là giống nhau nhưng vẫn có những khác biệt đáng kể theo nguyên tắc ngày càng thắt chặt.

Theo quy định của Việt Nam về tiêu chuẩn phục vụ chuyên cơ, tất cả quy trình điều hành từ không lưu đến mặt đất đều được quy định rất chi tiết từ điều kiện về con người, trang thiết bị… Tùy theo quan hệ song phương, chúng ta sẽ có cách điều hành linh hoạt hay nói đúng từ chuyên ngành là sẽ có những nhân nhượng nhất định.

Điểm khác biệt ở chuyên cơ phục vụ Tổng thống Obama là phía Mỹ đề nghị bản danh sách gồm 38 danh mục cần triển khai để đảm bảo an ninh đối với hàng không và tất cả đều được phía Việt Nam xem xét, đáp ứng ở mức cao nhất. “Các tiêu chuẩn bạn đưa ra cơ bản là phù hợp với Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, có yêu cầu tăng cao hơn mà không ảnh hưởng đến an ninh an toàn là ta đáp ứng”, ông Trần Long Nhiên - Phó chánh văn phòng Cục Hàng không Việt Nam - người phục trách công tác phục vụ chuyên cơ cho biết.

Về ưu tiên vùng trời, phía Mỹ đề nghị một số hạn chế về hạn chế hoạt động hàng không chung hoặc máy bay siêu nhẹ để đảm bảo cho chuyên cơ ở 2 sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài. Thông thương, chuyên cơ được dành đường cất hạ cánh riêng trước và sau 5 phút. Quy định này nhằm đảm bảo vùng trời lúc đó không có hoạt động bay khác, tránh trường hợp máy bay hạ cánh trước trục trặc kỹ thuật làm chướng ngại vật nhưng ở sự kiện này, bạn đề nghị tăng thời gian gấp đôi và phía Việt Nam đồng ý.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho chuyên cơ của Tổng thống, phía Mỹ còn đề nghị thiết lập bộ phận điều phối hỗn hợp tại Đài không lưu Nội Bài. Bên cạnh các nhân viên không lưu dân dụng và quân sự của Việt Nam, phía Mỹ cử người lên Đài không lưu Nội Bài hỗ trợ, quan sát điều hành bay. Các nhân viên này có nghiệp vụ chuyên môn nhưng không tham gia điều hành bay, theo dõi và quản lý tần số vẫn là không lưu Việt Nam. Khi nhận được các thông tin thay đổi về hành trình của Air Force One, những nhân viên này sẽ thông báo cho không lưu Việt Nam để hỗ trợ điều hành.

Trong thời gian diễn ra sự kiện, an ninh hàng không được siết chặt. Tất cả các sân bay và công ty phục vụ mặt đất đều có quy chế an ninh được duyệt, theo đó, thống nhất các điểm nào phía Việt Nam gác, điểm nào phối hợp với bạn cử người canh gác, điểm nào tập kết trang thiết bị phục vụ. Tất cả các kịch bản đều được lên kế hoạch chi tiết, từ việc thời tiết thế nào thì dùng thảm trải xe thang cho Tổng thống xuống máy bay, thời tiết thế nào thì không dùng thảm…

Tô Hà