(Bấm phím F5 để theo dõi thông tin cập nhật)
 
Bộ trưởng Đinh La Thăng (bìa trái) trả lời báo chí bên lề kỳ họp Quốc hội. Ảnh: Thế Dũng
 
Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 2 diễn ra từ ngày 23 đến hết sáng 25-11 (được truyền hình và phát thanh trực tiếp).
 
Trước khi trả lời chất vấn, Trưởng Ban Dân nguyện của Quốc hội Nguyễn Đức Hiền trình bày báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 8 và kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XII.
 
Tiếp đến là nội dung chất vấn Bộ trưởng Đinh La Thăng, tập trung vào 2 nhóm vấn đề: Các giải pháp hạn chế tai nạn và ùn tắc giao thông; biện pháp giải quyết tình trạng xuống cấp của các công trình giao thông trong điều kiện tiết giảm vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước.
 
Những nội dung chất vấn của các đại biểu và phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Đinh La Thăng rất được cử tri trông đợi vì thời gian gần đây, ông tạo ấn tượng bởi hàng loạt quyết định gai góc, mạnh mẽ, táo bạo.
 
Đầu tiên là quyết định “trảm tướng” công trình cải tạo tại sân bay quốc tế Đà Nẵng vì để chậm tiến độ kéo dài; tiếp đến là chỉ đạo nhân viên trong ngành giao thông phải đi xe buýt ít nhất một lần/tuần; sau đó là lệnh cấm cán bộ cao cấp ngành GTVT chơi golf gây rất nhiều tranh cãi; rồi đề xuất đi học lệnh giờ, làm lệch ca ở Hà Nội để giảm ùn tắc giao thông...
 
Và mới đây nhất, ngày 21-11, là quyết định đình chỉ chức vụ giám đốc điều hành dự án đường ô tô cao tốc TPHCM - Trung Lương đối với ông Lã Chí Đức về những sai phạm liên quan đến sự cố hư hỏng ở công trình này để có hình thức xử lý kỷ luật nghiêm khắc nhất, xem xét bố trí cán bộ thay thế giám đốc điều hành dự án.
 
Bộ trưởng Đinh La Thăng tuyên bố quyết liệt giảm ùn tắc giao thông. Ảnh: Thế Dũng
 
ĐB Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) đặt câu hỏi về về giải pháp để nâng cao chất lượng các công trình giao thông và giảm ùn tắc...
 
ĐB Nguyễn Thành Tâm chất vấn: Xây dựng trong giao thông có tình trạng làm chậm, hỏng nhanh, trong khi trách nhiệm loanh quanh còn hậu quả thì dân phải gánh. Bộ trưởng giải quyết thế nào?
 
ĐB Nguyễn Thị Kha (Trà Vinh) hỏi: Bộ trưởng đánh giá thế nào về giao thông đường sắt? Đường cao tốc TPHCM - Trung Lương, qua báo chí được biết bộ trưởng vừa đình chỉ chức vụ giám đốc điều hành vì công trình hư hỏng? Bản thân tôi và cử tri hết sức hoan nghênt. Việc chỉ đạo xử lý công trình này tiếp đến sẽ thế nào? 
 
ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) đặt câu hỏi: "Trảm" tướng, cấm cán bộ cao cấp chơi golf..., chúng tôi hoan nghênh. Hiện chi phí vận tải tại Việt Nam đang cao gấp 1,5 lần so với Trung Quốc, bộ trưởng có đặt mục tiêu giảm chi phí vận tải trong 5 năm tới? 
 
Đăng đàn, Bộ trưởng Đinh La Thăng tâm sự: "Tôi mới được bổ nhiệm bộ trưởng 3 tháng 20 ngày, so với nhiệm kỳ 5 năm 6 tháng thì mới làm được khoảng 5% quỹ thời gian..., vì vậy tôi cần có thời gian nhất định để nắm bắt công việc và đề xuất các giải pháp. Tất nhiên, không phải ngồi chờ thật lâu để mới có giải pháp mà những gì làm được là làm, mục tiêu là làm sao cải thiện được tình hình giao thông nước ta... Tôi là người trả lời chất vấn đầu tiên, chưa có nhiều kinh nghiệm, mong các ĐB và cử tri cả nước chia sẻ".
 
Về giải pháp nâng cao chất lượng các công trình giao thông và giảm ùn tắc, Bộ trưởng Đinh La Thăng trả lời:
Đầu tư, nâng cao hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ, quan trọng là  xây dựng tập trung tuyến đường quốc lộ 1A, cao tốc Bắc-Nam, đường Hồ Chí Minh, đường biển, đường vùng biên giới.
 
Cải tạo nâng cấp hệ thống đường sắt hiện có, đầu tư xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội-Vinh, TPHCM, Nha Trang.
 
Phát triển đường hàng không, đầu tư nâng cấp sân bay Nội Bài như xây nhà ga T2, T3, xây mới nhà ga quốc tế Long Thành. Tập trung đầu tư cảng trung chuyển mới ở 3 nơi.
 
Ngoài ra, còn phải nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Chính do việc quản lý nhà nước chưa tốt nên tác động đến tâm lý chấp hành luật giao thông của người dân như không bị phạt khi không đội mũ bảo hiểm, leo lề lấn tuyến, khi ùn tắc giao thông..., lâu dài sẽ dẫn đến việc người dân sẽ không chấp hành theo đúng luật khi tham gia giao thông.  
 
Bên cạnh đó, còn phải nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong việc đề ra những giải pháp để giảm tải ùn tắc giao thông cũng như giảm tải tai nạn giao thông.
 
Riêng giải pháp chống ùn tắc giao thông quyền chủ trì thuộc UBND TP các cấp, nhất là UBND tại 2 thành phố lớn là TPHCM, Hà Nội. Quan trọng nhất là nâng cao vai trò quản lý Nhà nước. Có cử tri nói rằng giải pháp đổi giờ làm chỉ là giải pháp manh mún, chấp vá thế nhưng giải pháp thay đổi giờ làm chính là một trong những giải pháp tổng thể mà nhà nước đề ra để thực hiện mục tiêu giảm ùn tắc giao thông.
 
Để đạt được mục tiêu đó, năm 2012 sẽ là năm An toàn giao thông, thực hiện an toàn giao thông ở cả nước, nâng cao ý thức toàn dân thực hiện an toàn giao thông.
 
Bộ trưởng Đinh La Thăng đang trả lời chất vấn tại Quốc hội

Vẫn chưa thấy thỏa mãn với câu trả lời của bộ trưởng, đại biểu Huyền (Đồng Nai) gay gắt hơn: "Nếu trả lời lòng vòng như bộ trưởng thì ai cũng làm bộ trưởng được. Xin bộ trưởng cho biết cụ thể là năm nào sẽ giảm tải được? Trong bao lâu? Liệu có thời gian cụ thể hay không thể trả lời được vấn đề này?
 
Trước câu hỏi bắt bí này, bộ trưởng Thăng lúng túng cho biết: Việc trả lời này phải nói cụ thể để cho các cử tri và Quốc hội chia sẻ về những giải pháp trước mắt và lâu dài của ngành giao thông vận tải. Tuy nhiên, do câu hỏi đặt ra là vấn đề lớn của toàn xã hội nên không thể trả lời cụ thể năm nào sẽ giải quyết dứt điểm, mà chỉ có thể nói là mỗi năm sẽ cố gắng đạt mục tiêu giảm 5-10% tai nạn giao thông, giảm ùn tắc ở 2 TP lớn.
 
ĐB Nguyễn Thị Kha vẫn tiếp tục xoay bộ trưởng về đường cao tốc Trung Lương TPHCM khi đường này đang ngày càng xuống cấp, xuất hiện nhiều ổ gà. Giải pháp nào để đầu tư cải tạo đường này trong điều kiện giảm vốn đầu tư nhà nước như hiện nay?
 
ĐB Trương Văn Vở (Đồng Nai): Bộ trưởng chuẩn bị gì để thực hiện dự án xây dựng quốc lộ 20? Thời gian hoàn thành dự án này? Giải pháp nào giải quyết việc các chuyến xe vận tải bô xít quá tải đang ngày đêm lưu thông trên con đường này?

Trả lời chất vấn của đại biểu, Bộ trưởng Thăng nói: “Nguyên nhân chính là do chất lượng ban quản lý yếu kém, giám sát công trình cũng yếu kém nên dẫn đến chất lượng không đảm bảo. Chính vì vậy nên bộ giao thông vận tải đã quyết định cách chức giám đốc điều hành ban quản lý dự án và thời gian tới (trong tháng 12) sẽ yêu cầu nhà thầu thi công khắc phục, sửa chữa. Kinh phí do các nhà thầu chịu. Đây sẽ là bài học để các nhà thầu khác rút kinh nghiệm để xây dựng công  trình đạt chất lượng cao”.
 
Về dự án nâng cấp Quốc lộ 20, bộ trưởng Thăng cho biết do có vấn đề về vốn đầu tư nên công trình còn chậm tiến độ. Tuy nhiên, do đây là dự án lớn nên sẽ tiếp tục thực hiện theo hướng kêu gọi đầu tư nước ngoài và phân kỳ theo từng giai đoạn. Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng rất quan tâm và đã làm việc với tỉnh Đồng Nai về việc thực hiện dự án này. “Riêng việc đường vận chuyển bauxite, đường cho phép tải trọng bao nhiêu thì nhà thầu được phép vận chuyển bấy nhiêu, Không có chuyện nhà thầu đi trước, các cơ quan ban ngành phải thực hiện theo những yêu sách của nhà thầu. Như hiện nay đường cho phép tải trọng dưới 25 tấn thì xe vận chuyển bauxite cũng phải thực hiện theo đúng luật định mà thôi”. 
 
Đại biểu Đỗ Văn Đương (TPHCM) chất vấn bộ trưởng Bộ GTVT

ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) chất vấn về sao lại phải nâng cấp tuyến đường sắt xây dựng từ thời Pháp thuộc với kích thước đường ray chỉ 1 m. Trong khi có rất nhiều người dân đề xuất ý tưởng xây dựng cặp đường sắt cao tốc nối Bắc Nam vận tốc chỉ khoảng 200 km, chứ chưa cần như 300-400 km như các nước. Ý kiến bộ trưởng về vấn đề này?
 
ĐB Bùi Thị An (Hà Nội) đặt ra câu hỏi người dân hết sức quan tâm là: “Công trình xây dựng giao thông xuống cấp là do chất lượng kém hay do thất thoát. Liệu có bán thầu trong xây dựng?
 
Sau giờ nghỉ giải lao, trả lời các câu hỏi về giải pháp đột phá trong lĩnh vực GTVT, Bộ trưởng Đinh La Thăng nêu 3 giải pháp đột phá.
 
Thứ nhất là Bộ GTVT nâng cao chất lượng dự báo, chất lượng giao thông phải gắn với kinh tế XH đất nước, bằng cách nâng chất lượng giao thông sẽ góp phần nâng hcất lượng sống.  
 
Thứ hai là lấy hạ tầng nuôi hạ tầng.
 
Thứ ba là đột phá về cơ chế giải phóng mặt bằng. Các công trình giải phóng mặt bằng thường chậm 2-3, thậm chí 5 năm. Sẽ đề xuất Chính phủ trình QH sửa Luật Đấu thầu, luật hiện nay không thể tìm được nhà thầu giỏi.
 

Đề án về cải thiện GTVT, bộ sẽ trình Chính phủ phê duyệt, nếu phê duyệt sẽ thực hiện, mục tiêu đưa nước ta thành nước cơ bản công nghiệp vào năm 2020.

 
Về phát triển đường sắt, đây là chuyện là tất yếu nhưng đầu tư thế nào? Đây là vấn đề lớn, cần nghiên cứu. Trước hết, trong thời gian tới, cải tạo tàu để có tốc độ 120 km/giờ.
 
Về đường sắt khổ 1,435 m, Bộ đã đưa JICA nghiên cứu, quý II/2012 JICA sẽ báo cáo, bộ sẽ báo lại Quốc hội và đại biểu, sau đó Chính phủ báo cáo QH triển khai làm.
 
Về chất lượng công trình do công nghệ hay thất thoát? Bộ trưởng Thăng nói: Sử dụng dự án, quy hoạch, tổ chức quản lý, tổ chức quản lý thi công, ngoài ra còn có hiện tượng bán thầu. Bộ lấy 2011 làm năm chất lượng công trình nhưng hiệu quả chưa mong muốn, năm nay làm tiếp bằng cách thay thế giám đốc quản lý dự án, nhà thầu không đạt yêu cầu…
 
Về tai nạn giao thông, hiện theo sự chỉ đạo của Chính phủ, ngành GTVT đang xử lý chuyện này bằng cách kiên quyết xử lý mạnh tay người điều khiển phương tiện uống rượu bia.
 

Thứ đến là chất lượng đào tạo ngành lái xe: Kiểm tra, thanh tra thường xuyên các cơ sở đào tạo; soi kỹ khâu cấp bằng, tránh bằng giả… Đề xuất không chỉ phạt người lái xe mà còn phạt cả chủ phương tiện vi phạm.

 

Sau phần của bộ trưởng Đinh La Thăng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đang trình bày báo cáo về các vấn đề quản lý đô thị. 

 
Tiếp đến, Bộ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang báo cáo thêm một số vấn đề về tai nạn giao thông.
 
Theo bộ trưởng, tai nạn giao thông phụ thuộc nhiều yếu tố, luật giao thông, phương tiện, hạ tầng giao thông, tổ chức giao thông và quan trọng là ý thức người tham gia giao thông.
 
80% số vụ tai nạn giao thông ở nước ta là do người điều khiển phương tiện giao thông gây ra. Vì thế, trước hết phải đẩy mạnh tuyên truyền ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng văn hóa giao thông.
 
Ngoài ra, cần tăng cường quản lý hoạt động vận tải, đường bộ, đường thủy và chất lượng đào tạo, cấp phép lái xe. Ban hành phiếu kiểm soát lái xe để theo dõi hoạt động của tài xế.
 
Đồng thời, tăng cường tổ chức giao thông, kịp thời xử lý dứt điểm các điểm đen tai nạn hiện nay; kiên quyết xóa bỏ những đường ngang trái phép; tăng cường công tác tuần tra và xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông, xử lý mạnh và xử lý nghiêm…
 
Bộ trưởng Quang nói: "Chúng tôi đã nhiều lần đề nghị sửa đổi các điều luật để chế tài nghiêm về các hành vi vi phạm về trật tự an toàn giao thông. Đó là:
 

- Nâng mức phạt cao hơn

- Áp dụng xử phạt bổ sung, ví dụ tịch thu xe (đua xe, lạng lách…)

- Tạm giữ cả phương tiện vi phạm...".
 
Bộ trưởng Quang cũng đồng tình với ý kiến của bộ trưởng Thăng về việc buộc trách nhiệm chủ phương tiện.
 
Được Quốc hội mời báo cáo, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Bùi Quang Vinh trình bày về việc huy động nguồn lực để đầu tư cho giao thông.
 
Về thay đổi tư duy: Tổng mức đầu tư của chúng ta cho những năm tới tiếp tục tăng, vì thế phải mở ra được những nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước.
 

Trong lúc đầu tư công giảm dần thì phải tăng nguồn lực khác từ trong nước và nước ngoài.

 
Tất cả cơ sở hạ tầng giao thông nói riêng và kinh tế xã hội nói chung nếu có khả năng thu hồi vốn thì hạn chế dùng ngân sách, chỉ dùng ngân sách làm vốn đối ứng, vốn mồi, thay vào đó mời các tập đoàn nước ngoài đầu tư và thu phí, hiện có rất nhiều tập đoàn Mỹ, châu Âu, Nhật Bản chờ chúng ta.
 
Ngân sách Nhà nước tập trung co các vùng sâu xa và khó thu hồi vốn, ví dụ đường giao thông nông thôn.

Tuy nhiên cũng gặp nhiều vướng mắc, đang tháo gỡ dần.

 
Ngoài ra, cách làm mới là người nào ký quyết định đầu tư mà không tính đến được khả năng thu hồi vốn, để gây ra dàn trải thì người đó phải chịu trách nhiệm.
 
Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cho biết còn 10 ĐB đăng ký chất vấn, đề nghị các ĐB hỏi một lần, sau đó Bộ trưởng Đinh La Thăng sẽ trả lời theo từng nhóm vấn đề.
 
ĐB Bùi Thị An: "Bộ trưởng Thăng chưa làm rõ ý tôi hỏi. Thất thoát công trình giao thông bao nhiêu phần trăm? Ai chịu trách nhiệm? Bộ trưởng nói có hiện tượng bán thầu, do đâu?".
 
ĐB Trần Quốc Khánh: "Việc dời các trường ĐH, CĐ ra ngoại thành nhưng thay vào đó là các trung tâm thương mại, vì "đất vàng", bộ trưởng làm thế nào về thực trạng này?".
 
ĐB Đoàn Thị Kim Chi: "Tôi đi tàu thấy có hiện tượng nhiều người đi mà không mua vé, chỉ cần "lo" cho nhân viên trên tàu. Làm sao giải quyết nạn này?".
 
ĐB Danh Út: "Chủ trương nào phát triển xe buýt, có đề án nào phát triển phương tiện công cộng chưa? Giải pháp cụ thể?". 
 

ĐB Trương Trọng Nghĩa: “Thứ nhất, Quỹ Bảo trì đường bộ không thể được dùng để cho doanh nghiệp chi sử dụng những yếu kém trong quản lý giao thông. Làm thế nào để quỹ phải được sử dụng công khai, minh bạch, không ảnh hưởng đến việc chống lạm phát và thu nhập của người lao động. Thứ hai, giải pháp nào để giảm tai nạn giao thông trong năm 2012?”  

 

ĐB Phạm Minh Tấn: “Các tỉnh Tây Nguyên không có đường sắt, sông, biển; hàng không thì khiêm tốn; Quốc lộ 14 lên Tây Nguyên xuống cấp nghiêm trọng. Kế hoạch sửa chữa thế nào?”.
...
 

Bộ trưởng Đinh La Thăng trả lời:

 
Về chất lượng công trình, có rất nhiều nguyên nhân. Giải pháp chung nhất là lựa chọn nhà thầu chất lượng, công tác quản lý dự án phải tốt.
 
Bán thầu hay không? Rất khó quản. Luật Đấu thầu hiện nay không cho phép các doanh nghiệp thuộc ngành GTVT tham gia mà dành cho các doanh nghiệp ngoài ngành, vì thế các doanh nghiệp này trúng thầu thì chất lượng thấp là khó tránh. Chúng tôi ngoài việc đề xuất điều chỉnh luật, đồng thời bàn với nhà đầu tư để làm sao các doanh nghiệp GTVT được tham gia để  chất lượng công trình bảo đảm hơn.

 

Về xử lý lái xe uống rượu bia, tóm lại là phải xử phạt nghiêm khắc, đưa công nghệ vào để hỗ trợ kiểm tra, xử phạt.

 

Chuyện tiêu cực bán vé tàu mà ĐB Trần Quốc Khánh nêu, Bộ trưởng Thăng cho rằng ngành đường sắt đã bán vé tàu qua mạng; khi phát hiện tiêu cực dứt khoát xử lý nghiêm…

 

"Đề án về phát triển vận tải xe buýt đã trình Chính phủ. Chúng tôi đã đề xuất các chính sách về vốn và trợ giá hành khách, nâng cao chất lượng phục vụ…

 

Về Quỹ Bảo trì đường bộ, chúng ta đã tiến hành thu phí nên không có chuyện bắt người dân đóng thuế để sửa đường, tất nhiên khoản thế của dân được dùng vào các công trình công ích, trong đó có giao thông. Nguyên tắc là người nào sử dụng

 

Tôi hoàn toàn chia sẻ về tình trạng của Quốc lộ 14 và các tuyến đường đi Tây Nguyên. Do trước mắt đang tập trung ưu tiên kiềm chế lạm phát nên chưa có đầu tư căn cơ cho các tuyến này, chúng tôi rất mong các ĐB chia sẻ điều đó. Theo kế hoạch, năm 2012 sẽ triển khai nâng cấp, đầu tư vốn và phải hoàn thành dự án sửa chữa đó ngay trong năm 2012" - bộ trưởng Thăng nói.

 
Bộ trưởng nói thêm: "Về giảm thiểu tai nạn giao thông, có nhiều giải pháp chúng ta làm được ngay, như tổ chức lại giao thông, mở rộng Quốc lộ 1A, tăng cường xử phạt và kiểm tra kiểm soát.
 
Rõ ràng, phương tiện không bảo đảm mà vẫn tham gia giao thông, đó là trách nhiệm của Bộ GTVT. Phải thừa nhận là có hiện tượng tiêu cực trong đăng kiểm, chúng tôi kiên quyết kiểm tra và xử phạt mạnh nạn này. Phải nâng cao chất lượng đăng kiểm, đưa công nghệ vào sử dụng sao cho công khai nhất, minh bạch nhất. Không thể vì một nhóm người tiêu cực mà cả xã hội phải gánh".
 
Sau khi Bộ trưởng Đinh La Thăng kết thúc phần trả lời chất vấn trực tiếp, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng đánh giá: "Các ĐB đã đặt câu hỏi thẳng thắn, sát vấn đề... Chúng ta ghi nhận hệ thống giải pháp của Bộ GTVT. Từ năm 2012 sẽ có diễn biến tích cực, giảm vụ tai nạn giao thông từ 5%-10%. Chúng ta lấy năm 2012 làm năm thiết lập lại kỷ cương an toàn giao thông nói chung... Đề nghị QH và cử tri ghi nhận quyết tâm chính trị và quyết tâm điều hành quản lý của Bộ trưởng Bộ GTVT...". 
 
Buổi làm việc tạm nghỉ lúc 11 giờ 35 phút.
  
* Chiều cùng ngày, QH tiếp tục nội dung chất vấn và trả lời chất vấn với phần đăng đàn của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát.
D.Quang - T.Tiên