Lãnh đạo TP Hội An, tỉnh Quảng Nam vừa có buổi làm việc với ông Vincent Floreani, Tổng Lãnh sự Pháp tại TP HCM, về đề án phục dựng phố Văn hóa Việt - Pháp tại phố cổ Hội An.

Bảo tồn gắn với thúc đẩy du lịch

Trong quá khứ, bên cạnh những chính sách cai trị thời thuộc địa, sự hiện diện của người Pháp tác động mạnh đến quá trình đô thị hóa ở Hội An. Người dân Hội An vào thời kỳ này được tự do xây nhà tầng và trang trí theo ý muốn. Tuy nhiên, với bản sắc văn hóa riêng của giới thương nhân, cộng với sự tiếp biến văn hóa, nhiều ngôi nhà ở phố cổ Hội An dù ẩn chứa bên trong những họa tiết cổ điển hoặc nội thất Việt, Hoa nhưng lại có mặt tiền mang phong cách kiến trúc Pháp.

Hội An phục dựng khu phố Pháp - Ảnh 1.

Một ngôi nhà mang dáng dấp kiến trúc Pháp ở tuyến phố Phan Bội Châu, TP Hội An

Ngoài ra, ở rất nhiều nơi tại Hội An, những dấu ấn của người Pháp vẫn còn hiện diện qua các công trình kiến trúc lớn như công sở, chợ, nhà thờ, cùng nghệ thuật trang trí dân dụng, các hình thức ẩm thực, y phục, y học, đồ dùng dụng cụ sinh hoạt mang dấu ấn văn hóa pháp. Vì thế, có thể nói, kiến trúc và văn hóa Pháp đã đóng góp quan trọng và trở thành bộ phận văn hóa kiến trúc không thể thiếu ở đô thị cổ Hội An.

Với nỗ lực bảo tồn của chính quyền và các chủ sở hữu di tích, ngày nay, các công trình kiến trúc Pháp vẫn còn vẹn nguyên, nằm dọc hai bên phố Nguyễn Thái Học, Bạch Đằng và rải rác ở đường Trần Phú, Phan Châu Trinh. Đặc biệt, tuyến đường Phan Bội Châu thường được gọi là "phố Pháp", bởi nơi đây có 77 đơn vị kiến trúc, trong đó nhiều di tích mang kiểu thức rất điển hình, nổi bật của phong cách kiến trúc Pháp.

Nhận diện những giá trị đặc sắc trong kiến trúc Pháp mà địa phương đang sở hữu, TP Hội An có chủ trương phục dựng Phố Văn hóa Việt - Pháp, gắn với việc mở rộng không gian thực hiện đề án "Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ", "Phố đêm".

"Chúng tôi ấp ủ việc phục dựng này từ lâu rồi. Không chỉ người dân Hội An mà du khách trong và ngoài nước rất yêu thích kiến trúc, văn hóa Pháp. Việc phục dựng các công trình kiến trúc của Pháp không chỉ giúp Hội An phát huy những giá trị đặc sắc mà còn là đòn bẩy phát triển du lịch, tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống người dân" - ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Hội An, chia sẻ.

Hình thành không gian văn hóa Việt - Pháp

Hiện thực hóa mong muốn, chủ trương của lãnh đạo TP, hơn 2 năm nay, Trung tâm Văn hóa - Thể thao và Truyền thanh - Truyền hình (VH-TT&TT-TH) TP Hội An đã xúc tiến khảo sát, bước đầu xây dựng Đề án phục dựng Phố Văn hóa Việt - Pháp tại Hội An, gắn với việc mở rộng không gian thực hiện đề án "Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ", "Phố đêm".

Mục tiêu trước mắt là sẽ phục dựng "Phố Văn hóa Việt - Pháp tại Hội An" gồm toàn bộ tuyến phố Phan Bội Châu, đồng thời bố trí các hoạt động tại phố Trương Minh Lượng để hòa nhập trong không gian chung với tuyến phố Phan Bội Châu. Ngôi nhà 33-35 đường Phan Bội Châu sẽ là nơi tổ chức các hoạt động theo chuyên đề và là trung tâm điều phối các hoạt động trên cả tuyến. Về lâu dài, sẽ mở rộng sang đường Huyền Trân Công Chúa, kết hợp các hoạt động trên sông. Các kiến trúc loại 4 trên đường Nguyễn Duy Hiệu, Phạm Hồng Thái từng bước chuyển đổi mặt tiền sang kiểu thức kiến trúc Pháp.

Ông Nguyễn Văn Sơn cho rằng việc hình thành không gian này nhằm từng bước xây dựng thương hiệu "Phố Văn hóa Việt - Pháp" là sản phẩm du lịch quan trọng, trở thành địa chỉ đáng tin cậy cho người yêu mến văn hóa Pháp ở Hội An. Đồng thời các doanh nghiệp, các tổ chức bạn hữu, Đại sứ quán Pháp ở Việt Nam coi đây là nơi gặp gỡ, trao đổi thông tin văn hóa theo tinh thần một trung tâm văn hóa Pháp như đã có ở TP HCM và Hà Nội.

Trong buổi làm việc nói trên, ông Vincent Floreani bày tỏ sự thống nhất cao với kế hoạch của lãnh đạo TP Hội An. "Chúng tôi rất mừng vì trong lịch sử, người Pháp đã để lại những dấu ấn văn hóa, kiến trúc rất đặc sắc ở Hội An. Chúng tôi cũng rất thán phục những nỗ lực bảo tồn, gìn giữ những giá trị ấy từ phía các bạn. Giờ đây, chúng tôi sẵn sàng hợp tác với Hội An để hình thành một không gian văn hóa Việt - Pháp như thế này. Điều đó thể hiện và khẳng định mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa hai bên". 

Hướng đến xây dựng thành phố sáng tạo

Phó Chủ tịch UBND TP Hội An Nguyễn Văn Sơn cho rằng cùng với không gian văn hóa Hội An - Nhật Bản (đường Nguyễn Thị Minh Khai) ở phía Tây thì việc phục dựng và hình thành Phố Văn hóa Việt - Pháp ở khu vực phía Đông không chỉ góp phần phát huy giá trị độc đáo, riêng có của đô thị cổ Hội An mà còn giải quyết được nhiều vấn đề về thị trường khách du lịch, điều tiết không gian du lịch trong phố cổ. Tiếp nối thành công của không gian văn hóa Hội An - Nhật Bản đây sẽ là không gian văn hóa đối ngoại thứ hai của TP Hội An, mang đậm tính đặc trưng, đặc thù và đó là điều không phải thành phố du lịch nào trên thế giới cũng có được. Đây cũng là mục tiêu hướng đến xây dựng thành phố sáng tạo của chính quyền TP Hội An dựa trên những nền tảng những giá trị văn hóa lịch sử truyền thống đang được bảo tồn gìn giữ từ trước đến nay.

ĐƠN VỊ ĐỒNG HÀNH

Hội An phục dựng khu phố Pháp - Ảnh 3.
Bài và ảnh: LÊ HIỀN