Chiều 19-12, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Trần Hồng Hà chủ trì họp khẩn với các bộ, ngành, địa phương để tìm nguyên nhân, bàn các giải pháp cấp bách và lâu dài để giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM...

Phải bảo vệ sức khỏe người dân

Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh các chỉ số về ô nhiễm không khí ở một số thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM luôn ở mức rất cao - mức ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân.

Cụ thể, ô nhiễm không khí có xu hướng gia tăng trong tuần qua tại Hà Nội. Trong liên tiếp các ngày 10 đến 16-12, chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại nhiều trạm quan trắc của thành phố chạm ngưỡng không tốt, có thời điểm rất xấu (AQI trong khoảng 201-300). Giá trị trung bình của bụi PM2.5 liên tục vượt quá giới hạn cho phép ở tất cả các trạm. Số liệu đo tại một số trạm đặt ở Minh Khai, Đại sứ quán Pháp cho thấy giá trị vượt quá giới hạn cho phép trên 3 lần trong các ngày 11 và 12-12. Tổng cục Môi trường (Bộ TN-MT) đã phải khuyến cáo người dân hạn chế hoạt động ngoài trời, đóng cửa và đeo khẩu trang khi ra đường.

Phát biểu mở đầu cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết đây là vấn đề được Chính phủ, các bộ, ngành rất quan tâm. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành kế hoạch kiểm soát ô nhiễm không khí, trong đó phân công rất rõ nhiệm vụ với các cơ quan trung ương, bộ, ngành và các tỉnh, thành phố. "Đây là vấn đề hết sức cấp bách, nghiêm trọng và nhạy cảm" - Bộ trưởng Trần Hồng Hà nhấn mạnh.

Trước tiên phải xác định rõ nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, đặc biệt là ô nhiễm bụi mịn (PM 2.5). "Nguyên nhân ô nhiễm bụi mịn có nhiều, có những nguyên nhân không thể giải quyết khắc phục trong thời gian ngắn 1-2 tuần nên cần phải có ngay các giải pháp kịp thời trước mắt để bảo vệ sức khỏe của người dân" - Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng TN-MT cũng đề nghị ý kiến thảo luận tập trung cho các giải pháp về lâu dài để giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí tại các đô thị một cách căn bản, dài hạn. "Các giải pháp này có thể từ việc thay đổi cơ cấu kinh tế, mô hình phát triển đô thị… liên quan đến chính sách pháp luật, quy hoạch và sẽ ảnh hưởng nhất định tới phát triển kinh tế nhưng để bảo đảm môi trường sống cho người dân thì nhất định phải làm" - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Họp khẩn bàn giải pháp chống ô nhiễm không khí ở Hà Nội và TP HCM - Ảnh 1.

Không khí Hà Nội thời gian qua bị ô nhiễm nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân

Ô nhiễm ngày càng gia tăng

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, qua số liệu báo cáo của các bộ, ngành địa phương, có thể thấy 5 năm gần đây, tình trạng ô nhiễm không khí đã ngày càng gia tăng tại TP Hà Nội và TP HCM. Từ 2013-2019, các thành phần được quan trắc (trừ bụi mịn) đều có thông số về không khí có xu hướng giữ nguyên, riêng bụi PM10 (bụi cỡ lớn) có xu hướng giảm. Từ 2017-2019 chỉ số bụi mịn có xu hướng tăng theo mùa và theo thời gian từ 2 giờ sáng đến 9 giờ sáng.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết các bộ, ngành đã phân tích và nhận diện được các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí. Cụ thể, Hà Nội và TP HCM nhận định nguyên nhân lớn nhất là do sự gia tăng nhanh chóng của các phương tiện giao thông. Nguyên nhân thứ hai là do Hà Nội và TP HCM đang trở thành "đại công trường" khi Hà Nội có trên 1.000 công trình xây dựng, mật độ xây dựng lớn, chất thải, khí thải từ các công trình phát tán ra môi trường nhiều. Nguyên nhân thứ ba là do tại 2 TP lớn số lượng các nhà máy ven đô tăng nhanh, song ở TP HCM nguyên nhân này nhiều hơn với gần 900 nhà máy lớn nhỏ.

"Có thể thấy, các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí đều là các nguyên nhân chủ quan, do con người tạo nên chứ không phải nguyên nhân khách quan từ môi trường hay khí hậu" - Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định.

Theo Bộ trưởng TN-MT, giải pháp trước mắt đầu tiên là các cơ quan chức năng có nhiệm vụ tập trung nguồn lực, bằng mọi phương án, huy động mọi lực lượng để duy trì các trạm quan trắc tự động, cung cấp hằng ngày số liệu chính xác về chất lượng không khí cho người dân. Nếu chất lượng không khí ở ngưỡng nguy hại cần ngay lập tức có khuyến cáo để người dân thực hiện các biện pháp giữ gìn sức khỏe theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Bên cạnh đó, Hà Nội cần có ngay kế hoạch phun nước định kỳ hằng ngày, xem xét điều tiết các luồng giao thông ở những khu vực vượt ngưỡng ô nhiễm không khí.

Về các biện pháp lâu dài, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết các bộ, ngành sẽ phối hợp để hoàn thiện cơ chế chính sách, đẩy nhanh hơn lộ trình xử lý ô nhiễm không khí, đặc biệt là ở Hà Nội và TP HCM theo Quyết định 985a/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quản lý chất lượng không khí.

Phó Thủ tướng chỉ đạo đề xuất giải pháp tổng thể bảo vệ môi trường không khí

Trong ngày 19-12, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã giao Bộ TN-MT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương rà soát, đánh giá kết quả thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường không khí, nhất là ở các đô thị lớn; khẩn trương đánh giá tình hình, kết quả thực hiện các nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao.

Bộ GTVT chủ trì, đề xuất mức tiêu chuẩn khí thải đối với ôtô phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ; tiếp tục nghiên cứu xây dựng chính sách kiểm soát khí thải đối với môtô, xe máy tham gia giao thông tại các thành phố... UBND TP Hà Nội, UBND TP HCM nghiên cứu, đánh giá toàn diện chất lượng môi trường không khí trên địa bàn; triển khai đồng bộ các giải pháp để hạn chế, giảm thiểu nguồn phát thải gây ô nhiễm môi trường; di dời các cơ sở sản xuất, kinh doanh có sử dụng hóa chất độc hại, nguy hiểm, có nguồn phát thải cao ra khỏi khu vực đô thị...

Bài và ảnh: Văn Duẩn