Phóng viên: 70 năm qua, Hội Nhà báo Việt Nam đã chứng tỏ được vị thế quan trọng của mình trong đời sống chính trị, xã hội của đất nước. Ông nhìn nhận thế nào về chặng đường đã qua của hội?

- Ông HỒ QUANG LỢI: Trước yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, đòi hỏi nâng cao hơn nữa vai trò và hiệu quả của báo chí đối với công cuộc kháng chiến, kiến quốc, dưới sự chỉ đạo của Đảng và Bác Hồ, Hội nghị thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam được khai mạc vào ngày 21-4-1950 tại chiến khu Việt Bắc.

Ra đời trong khói lửa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trưởng thành cùng bao thăng trầm của đất nước, Hội Nhà báo Việt Nam với lớp lớp những người làm báo đã tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của Báo chí Cách mạng Việt Nam. Trong trái tim bao thế hệ những người làm báo Việt Nam, điều sâu sắc nhất, thiêng liêng nhất, đó là làm báo là làm cách mạng, làm báo là để phục vụ đất nước và nhân dân, đúng như lời Bác Hồ căn dặn: "Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ".

Làm báo để phục vụ đất nước, nhân dân - Ảnh 1.

Ở mọi giai đoạn lịch sử, đội ngũ người làm báo luôn nêu cao tinh thần cống hiến, sẵn sàng hy sinh, luôn có mặt trên tuyến đầu nóng bỏng nhất, quan trọng nhất của đất nước.

Báo chí chính thống đang đứng trước những thách thức lớn, một trong số đó đến từ truyền thông xã hội. Ông đánh giá thế nào về điều này?

- Đúng là báo chí đang phải đối mặt với sự tác động to lớn của truyền thông xã hội. Sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông xã hội đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động của các cơ quan báo chí, thậm chí làm đảo lộn và thay đổi môi trường truyền thông hiện nay. Trong môi trường mới, cái được gọi là phi tin tức đã trở thành làn sóng mới, chi phối việc lựa chọn biên tập và xuất bản của cơ quan báo chí truyền thông nhằm đáp ứng nhu cầu của công chúng hiện đại. Truyền thông xã hội có lợi thế hơn báo chí chính thống về tốc độ đưa tin và tính liên kết. Tuy nhiên, vấn nạn tin giả đang hoành hành khắp nơi, tác động đến tâm lý chung của công chúng, gây nhiều tác hại.

Làm báo để phục vụ đất nước, nhân dân - Ảnh 2.

Các nhà báo tác nghiệp tại Bệnh viện Bạch Mai trong thời điểm dịch Covid-19 diễn biến phức tạp Ảnh: NGÔ NHUNG

Chính trong bối cảnh này, báo chí lại càng phải khẳng định vai trò quan trọng, không thể thay thế đối với xã hội, đó là dẫn dắt, định hướng dư luận bằng những thông tin chính xác, khách quan, trung thực và bổ ích. Báo chí chính thống có thể không thắng được mạng xã hội về tốc độ đưa tin nhưng chắc chắn vượt trội mạng xã hội về tính trách nhiệm, sự chuẩn mực trong hoạt động nghề nghiệp của các nhà báo. Sự tin cậy, tính thuyết phục chính là con đường sống của báo chí trong thời đại kỹ thuật số.

Ban Bí thư Trung ương Đảng ngày 8-4-2020 đã ban hành Chỉ thị 43-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam trong tình hình mới. Ông nghĩ gì về ý nghĩa của chỉ thị này và những việc quan trọng của các cấp hội nhà báo?

- Việc Ban Bí thư ban hành chỉ thị mới vào dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Hội Nhà báo Việt Nam là niềm vui, niềm cổ vũ lớn đối với hội và báo giới cả nước. Chỉ thị 43 không chỉ khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với báo chí mà còn thể hiện sự tin cậy, đánh giá cao vai trò quan trọng của Hội Nhà báo Việt Nam trong hoạt động báo chí và đời sống xã hội. Chỉ thị này đề cập toàn diện các mặt hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam. Qua chỉ thị, các cấp hội, toàn thể đội ngũ những người làm báo càng thấy rõ trách nhiệm của mình để từ đó nỗ lực phấn đấu, chung sức đồng lòng xây dựng tổ chức hội ngày càng vững mạnh.

Thời gian tới, các cấp Hội Nhà báo Việt Nam sẽ chú trọng công tác xây dựng Đảng trong các cấp hội, tăng cường công tác giáo dục tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị cho người làm báo, hội viên. Thường xuyên tổ chức cho các nhà báo, hội viên nghiên cứu, quán triệt sâu sắc lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước gắn với thực hiện Luật Báo chí; quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, các quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo; quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam. Bằng nhiều hình thức đào tạo, bồi dưỡng phù hợp để nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng làm báo cho hội viên. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh người làm báo vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 đang được triển khai. Hội tham gia như thế nào để góp phần thực hiện tốt quy hoạch, thưa ông?

- Thực hiện Quy hoạch báo chí đến năm 2025 mang đến những điều tích cực cho báo chí cả nước, để báo chí bảo đảm đúng tôn chỉ, mục đích, không chạy theo lợi nhuận thuần túy, không để nhóm lợi ích chi phối báo chí. Thực hiện quy hoạch sẽ giúp báo chí phát triển mạnh và bền vững, làm tốt chức năng thông tin và định hướng dư luận xã hội cũng như hạn chế được sự chồng chéo và lãng phí nguồn lực, góp phần ngăn chặn được các biểu hiện tiêu cực trong đời sống báo chí.

Nhưng việc quy hoạch cũng tác động trực tiếp đến đời sống báo chí và đời sống của từng nhà báo, hội viên, các cấp hội và cơ quan báo chí. Hội Nhà báo Việt Nam đặc biệt quan tâm đến vấn đề này và luôn sát cánh cùng các cấp hội, các hội viên để hỗ trợ. Hội Nhà báo Việt Nam đề nghị các cấp từ trung ương đến địa phương khi thực hiện quy hoạch báo chí cần quan tâm thích đáng để giải quyết, hỗ trợ cụ thể, thiết thực nhằm bảo đảm hoạt động thuận lợi, hiệu quả của các cơ quan báo chí; đồng thời bảo đảm đời sống ổn định, lợi ích hợp pháp của các hội viên, nhà báo.

Theo ông Hồ Quang Lợi, hiện có hiện tượng một số cơ quan báo chí không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích, thông tin sai sự thật, thổi phồng, bóp méo sự thật vì mục đích vụ lợi. Đã xuất hiện những biểu hiện tiêu cực trong hoạt động báo chí, với nhiều cách thức tinh vi. Không ít sản phẩm báo chí sa vào giật gân, câu khách. Ngoài ra, một số người làm báo tham gia mạng xã hội thiếu chuẩn mực và trách nhiệm, gây xáo trộn tâm lý xã hội, làm vẩn đục môi trường truyền thông.
Phạm Dương thực hiện