Đó là những lời thề thiêng liêng của người dân làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng tại lễ hội Minh thề tổ chức vào tháng giêng hằng năm sau Tết nguyên đán.

Đó là một trong những lễ hội được phục dựng, một truyền thống văn hóa trải theo chiều dài lịch sử dân tộc được lưu giữ đến ngày nay. Người làm quan, làm việc công cho làng nước hay người dân đều thề giữ lòng trung tín; ai tham lam, nhũng lạm, trộm cắp đều thề sẽ bị thần linh đánh chết; bất trung, bất hiếu sẽ bị trời tru diệt. Họ sát cánh, giơ tay, thề nguyền với sự thành tâm, với những lời gan ruột và quyết tâm sắt đá thực hiện lời thề. Với lòng tin và ý chí đó, chắc rằng quan sẽ liêm, dân sẽ trung, người ngoài nhìn vào cũng thêm tin tưởng và học hỏi được nhiều điều.

Có thể xem Minh thề là một trong những lễ hội điển hình, có giá trị văn hóa, giáo dục, cần bảo tồn. Một số lễ hội khác cũng được tổ chức chu đáo, giảm dần những hành vi phản cảm như cướp ấn, giành lộc. Ban Tổ chức Lễ hội đền Trần (Nam Định) cho biết sẽ phát ấn không giới hạn; trước đó Hội Gióng (huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội), vào mùng 6 tháng giêng, không còn cảnh giẫm đạp, tranh giành lộc là hoa tre.

Thế nhưng, tại không ít địa điểm tâm linh trên cả nước đã phơi bày nhiều góc cạnh tiêu cực cùng các hành vi ứng xử thiếu văn hóa tiếp tục tái diễn dù năm nào truyền thông cũng đều phản ánh. Nhiều người, cả thường dân và cán bộ, công chức, ra sức tranh giành, giẫm đạp nhau cướp lộc, cướp phết; giành nhau một tờ ấn, ném tiền vào kiệu ấn... cốt đạt mục đích cầu mong thăng quan tiến chức, tài lộc dồi dào...

Rõ ràng trình độ nhận thức thẩm mỹ, ý thức ứng xử, tầm văn hóa của một bộ phận cư dân và cả quan chức còn kém. Họ hiểu sai về tôn giáo, tâm linh nên có hành vi trái đạo lý, thuần phong mỹ tục. Thần Phật nào phù hộ cho kẻ lòng đầy mưu mô thủ đoạn hại người để làm giàu bất chính, chèn ép, hãm hại người tài đức để mình ngoi lên? Thần Phật nào phù hộ cho cầu được ước thấy với kẻ bụng một bồ dao găm mà biện lễ cho lớn để cầu giải hạn; cầu thăng chức để vơ vét, tham nhũng, đục khoét công sản chứ chẳng bao giờ thành tâm nghĩ tới lo cho dân giàu nước mạnh? Những kẻ đó nào dám đến Lễ hội Minh thề, nào dám đưa tay lên thề bởi sợ "thần linh đả tử", thần linh sẽ không tha cho những kẻ lòng dạ tối tăm, thủ đoạn đê hèn...

Do đó, những lễ hội như Minh thề cần được giữ gìn để bảo toàn lòng tin về giá trị nguồn cội, đạo đức con người. Những lễ hội, địa chỉ tâm linh khác cần hướng cư dân đến với các hoạt động đúng nghĩa nhân văn, giáo dục cộng đồng, tránh thương mại hóa. Bởi nâng cao dân trí, chấn hưng văn hóa thời nào cũng cần. Thời hiện đại hóa, công nghệ 4.0 thì việc này càng trở nên cần thiết để làm nền tảng căn cơ cho phát triển bền vững. 

HOÀNG HOA