Trong phần trình bày dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học tại Quốc hội ngày 30-5, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Phùng Xuân Nhạ đã đề nghị đổi cụm từ "học phí" thành "giá dịch vụ đào tạo". Đề xuất vừa được người đứng đầu Bộ GD-ĐT đưa ra đã lập tức làm "dậy sóng" dư luận.

Điều này cũng dễ hiểu bởi đề nghị đổi "học phí" thành "giá dịch vụ đào tạo" được đưa ra khi dư luận đang bức xúc và có nhiều ý kiến với cách thay đổi khái niệm "phí BOT" thành "thu giá BOT" của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT). Việc thay đổi này được viện dẫn bởi Luật Giá, Luật Phí và Lệ phí cũng như Thông tư 35/2016 do chính bộ này ban hành quy định mức giá tối đa dịch vụ sử dụng đường bộ các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh.

Tuy nhiên, rất nhiều ý kiến không đồng tình với lý giải này vì từ "thu giá" không có trong từ điển. Việc gọi thu giá mơ hồ, khó hiểu, đi ngược lại sự trong sáng của tiếng Việt… Thậm chí, có những ý kiến cho rằng việc gọi "thu giá BOT" thay vì "thu phí BOT" là sự đánh tráo khái niệm.

Việc chuyển sang "thu giá" và không còn nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật Phí và Lệ phí đã gây ra không ít quan ngại đối với vấn đề BOT vốn đã rất nóng thời gian qua. Với các quy định chặt chẽ trong Luật Phí và Lệ phí, việc thu phí chỉ được thực hiện trên cơ sở dự toán được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Song với chuyển sang "thu giá", phí BOT sẽ do Bộ GTVT và UBND các tỉnh quyết chứ không phải cơ quan có thẩm quyền như Bộ Tài chính quyết định.

Trước dư luận về "thu giá", Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ GTVT đổi tên gọi "trạm thu giá", đồng thời nêu rõ tên gọi của trạm BOT phải chuẩn xác, đúng và bảo đảm sự trong sáng của tiếng Việt.

Vì sao giữa lúc chuyện "thu phí" và "thu giá" BOT còn đang nóng và gây nhiều bức xúc như vậy mà Bộ GD-ĐT lại đề nghị chuyển "học phí" thành "thu giá dịch vụ đào tạo"? Theo trần tình của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, lý do cũng tương tự Bộ GTVT. Ấy là viện dẫn học phí thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Giá. Thêm nữa, giáo dục đại học được tự chủ, cần thu đúng, thu đủ…

Song cũng lại như "thu giá" BOT, "thu giá" đào tạo lập tức gây ra nhiều phản ứng, trong đó có cả những đại biểu Quốc hội khi thảo luận về dự thảo luật. Ngay trong báo cáo thẩm tra, đa số thành viên Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã không nhất trí việc thay thuật ngữ "học phí" bằng "giá dịch vụ đào tạo" trong dự thảo luật. Cùng lúc đó, có những chuyên gia giáo dục đã bày tỏ quan ngại việc "thu giá" có thể dẫn tới lạm thu, thậm chí thương mại hóa giáo dục.

Với rất nhiều lý do như vậy, không hiểu sao hết Bộ GTVT rồi lại đến Bộ GD-ĐT đều cứ muốn phải là "thu giá"?

PHẠM DƯƠNG