Đầu tháng 3-2016, Thông tư 91 của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) có hiệu lực, cho phép tốc độ lưu thông trên các tuyến đường tăng thêm 10 km/giờ. Áp dụng theo thông tư này, TP HCM đã phải nhiều lần điều chỉnh bởi tình hình tai nạn giao thông (TNGT) có chiều hướng gia tăng.

Tốc độ cao - thiệt hại lớn

Thông tư 91 cho phép nâng tốc độ tối đa của các loại xe thêm 10 km/giờ, tại khu vực đông dân cư dù áp dụng tùy tuyến đường nhưng cao nhất vẫn là 60 km/giờ. Còn ngoài khu vực đông dân cư, tốc độ tối đa cũng được điều chỉnh theo từng loại phương tiện và từng tuyến đường, cao nhất là 90 km/giờ. Trong khi đó, theo đánh giá từ các vụ TNGT, tốc độ và khả năng tử vong có liên quan chặt với nhau, vì vậy khi tốc độ cao, đồng nghĩa thiệt hại sẽ lớn khi va chạm xảy ra.

Tại buổi sơ kết chiến dịch tuyên truyền, kết hợp tuần tra, xử lý vi phạm tốc độ trên địa bàn TP HCM ngày 31-5, nhiều đơn vị trực thuộc Phòng CSGT Đường bộ - Đường sắt (PC67) Công an TP HCM, đánh giá việc tốc độ lưu thông ở các tuyến đường được nâng lên theo Thông tư 91 là một trong những nguyên nhân khiến tình hình TNGT trở nên phức tạp. Theo Đội CSGT Rạch Chiếc (thuộc PC67), Thông tư 91 trong thời gian đầu áp dụng, các tuyến đường thuộc địa bàn đơn vị đảm trách, TNGT thường xảy ra do tài xế chủ quan vì tốc độ được tăng lên. 

Sau khi rà soát lại những khu vực thường xảy ra TNGT trên địa bàn đảm trách, đơn vị này xác định một trong những nguyên nhân chính dẫn tới tai nạn là bởi tốc độ. Vì vậy, lực lượng này sau đó đã phải kiến nghị Sở GTVT TP HCM cùng các đơn vị liên quan nhanh chóng điều chỉnh lại thông tư trên, bổ sung biển báo và hạn chế tốc độ ở một số tuyến đường trọng điểm.

"Có 3 điểm thường xuyên xảy ra TNGT trên địa bàn đảm trách, vì vậy mỗi ngày chúng tôi đều huy động lực lượng túc trực để kiểm soát tốc độ tại những vị trí này. Thực tế sau đó đã giảm" - đại diện Đội CSGT Rạch Chiếc cho hay.

Trong khi đó, dù tốc độ ở nhiều tuyến đường đã được tăng lên theo Thông tư 91 nhưng tình trạng chạy quá tốc độ lại vẫn diễn ra phổ biến. Đội CSGT Rạch Chiếc cho biết trong 5 tháng đầu năm 2018 đã xử lý hơn 2.500 trường hợp vi phạm tốc độ. Tuy nhiên, đơn vị đánh giá con số này còn cao hơn nếu các trang thiết bị phục vụ chuyên ngành như máy đo tốc độ được đầu tư công nghệ hiện đại. 

Tương tự, Đội CSGT Cát Lái (thuộc PC67) cũng cho biết số trường hợp vi phạm về tốc độ trên các tuyến đường đơn vị đảm trách vẫn cao. Vì vậy, ngoài việc liên tục tổ chức lực lượng kiểm soát tốc độ ở các tuyến chính như Mai Chí Thọ (quận 2), đơn vị này cũng cho biết đã đề xuất Sở GTVT rà soát, điều chỉnh phù hợp lại tốc độ ở các tuyến đường. Còn một số khu vực hiện nay đang phải áp dụng các giải pháp tạm thời như làm gờ giảm tốc để hạn chế tốc độ của các loại xe.

 Nâng tốc độ, nâng nguy cơ tai nạn - Ảnh 1.

Chiếc ô tô này đang chạy trên Quốc lộ 13 (quận Thủ Đức, TP HCM) đột ngột tông vào dải phân cách rồi văng ngược trở lại trúng một người chạy xe máy khiến nạn nhân tử vong. Nguyên nhân được xác định tài xế không làm chủ được tốc độ khi xử lý tình huống. Ảnh: GIA MINH

Đánh giá lại toàn diện

Ông Nguyễn Ngọc Tường, Phó Ban chuyên trách Ban An toàn giao thông TP HCM, cho rằng ở nhiều nước trên thế giới, việc điều chỉnh tốc độ lưu thông ở từng tuyến đường được cân nhắc rất kỹ, trong đó xu hướng là giảm tốc độ chứ không tăng như Việt Nam. 

"Khi trao đổi với các đối tác và chuyên gia nước ngoài, rất nhiều người bất ngờ về việc điều chỉnh nâng tốc độ ở các tuyến đường tại Việt Nam. Vấn đề này rất nguy hiểm, nhất là ở các khu vực đông dân cư cùng các tuyến đường có làn hỗn hợp, ô tô, xe máy lưu thông chung" - ông Tường nói và thông tin thêm với tình hình thực tế tại TP HCM, từng khu vực và từng tuyến đường có những đặc thù rất khác với nhiều địa phương khác, vì vậy nếu áp dụng như nhau về quy định tốc độ thì càng nguy hiểm hơn. 

Từ đây, ông Tường cho rằng TP cần phải có những động thái cụ thể để kéo giảm TNGT liên quan đến vi phạm tốc độ. Trước mắt là phải khảo sát lại ở từng khu vực, việc nâng giới hạn tốc độ theo Thông tư 91 đã phù hợp hay chưa, nếu không thì phải điều chỉnh để bảo đảm an toàn cho người dân lưu thông.

Theo Sở GTVT TP, sau khi Thông tư 91 được áp dụng, sở đã phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai lắp đặt đầy đủ biển báo ở tất cả các khu vực đông dân cư, các cửa ngõ ra vào TP. Tuy nhiên, tại một số khu vực, tình hình TNGT trở nên phức tạp do tốc độ được nâng lên nên sở đã nhiều lần khảo sát và điều chỉnh. Sở GTVT cho biết sẽ phối hợp với Công an TP HCM cùng các đơn vị liên quan có báo cáo toàn diện về việc áp dụng Thông tư 91.

"Hiện sở cũng đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc rà soát và đánh giá lại 12 tuyến đường nâng tốc độ lưu thông tối đa theo Thông tư 91, từ đó có đánh giá để có điều chỉnh phù hợp" - đại diện Sở GTVT cho biết.

Trong khi đó, ghi nhận thực tế cho thấy tại TP HCM, nhiều tuyến đường ở khu vực nội thành, vào ban ngày luôn đông đúc nên các loại xe không thể lưu thông với tốc độ tối đa cho phép. Tuy nhiên, vào ban đêm khi đường vắng, các phương tiện có thể di chuyển với tốc độ tối đa, thậm chí vượt quá tốc độ. Vấn đề này, cơ quan chức năng cũng đã có đánh giá là khung giờ xảy ra TNGT cao nhất trong ngày thường tập trung từ 19 giờ đến 1 giờ sáng hôm sau. Vì vậy, tại các khu vực đông dân cư, tình trạng này khiến nhiều người ám ảnh về nguy cơ xảy ra tai nạn. Điển hình như ở các tuyến đường Cộng Hòa, Trường Chinh (quận Tân Bình); Phạm Văn Đồng (qua địa bàn các quận Thủ Đức, Bình Thạnh và Gò Vấp); Trần Văn Giàu (huyện Bình Chánh); Nguyễn Văn Bứa (huyện Hóc Môn)...

Đánh giá về vấn đề trên, TS Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP HCM, cho rằng cơ quan quản lý cần phân loại từng khu vực, từng tuyến đường... nhằm áp dụng quy định về tốc độ cũng như mức độ xử lý các vi phạm khác nhau. Ông Cương nhìn nhận từng tuyến đường, từng khu vực đều có nhu cầu đi lại khác nhau, vì vậy cơ quan quản lý phải đánh giá kỹ để có các biện pháp khả thi, vừa không ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vừa giảm thiểu nguy cơ xảy ra TNGT.

Kiến nghị giảm tốc độ trên 10 tuyến đường

Trung tá Nguyễn Văn Bình, Đội trưởng Đội Tham mưu thuộc PC67, cho biết trong năm 2017, một số tuyến đường được điều chỉnh giảm tốc độ và tình hình TNGT được hạn chế dần. Tuy nhiên, từ đầu năm 2018 tới nay, TNGT tại TP HCM lại có chiều hướng gia tăng. Vì vậy, ông Bình cho biết PC67 đã điều tra, tập hợp báo cáo gửi lãnh đạo Công an TP kiến nghị tiếp tục giảm tốc độ trên 10 tuyến đường. Trong đó có một số tuyến chính như Cộng Hòa, Quốc lộ 22, Quốc lộ 1 cùng một số tuyến thuộc các quận, huyện nhằm bảo đảm an toàn giao thông.

"Hiện PC67 đang triển khai một tổ chuyên đề đặc biệt để tuyên truyền, nâng cao ý thức cho người dân và đồng thời tăng cường xử lý vi phạm. Tổ này sẽ chốt chặn tại các giao lộ ở khu vực trung tâm TP 24/24 giờ để tăng cường kiểm soát. Sau một thời gian thực hiện, phương án này sẽ được mở rộng trên toàn địa bàn do PC67 phụ trách" - ông Bình cho biết.

Liên quan đến việc tăng tốc độ theo Thông tư 91, đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam (WHO) cũng đã từng kiến nghị Bộ GTVT xem xét hạ tốc độ lưu thông tối đa trong đô thị xuống dưới 50 km/giờ để giảm tai nạn. Đại diện WHO tại Việt Nam cho rằng vi phạm tốc độ là một trong những nguyên nhân chính gây TNGT tại Việt Nam vì khi cầm lái với tốc độ cao, tài xế khó có thể dừng ngay và ảnh hưởng tác động quán tính mạnh hơn, khả năng gây ra vết thương nghiêm trọng, tổn thất tính mạng cao.

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 4-6.

GIA MINH - THÀNH ĐỒNG