Theo ghi nhận thực tế trên nhiều tuyến đường đang tổ chức thu phí ôtô, việc thu phí diễn ra hời hợt. Tại một số bãi đỗ, lực lượng thu phí thưa thớt, thậm chí nhiều thời điểm vắng mặt. Đáng nói, thực tế này diễn ra khi các cơ quan liên quan, cụ thể là Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TP HCM, đã nhìn thấy và thừa nhận có thất thoát từ hơn 2 tháng trước.

Biến điểm giữ xe thành nơi kinh doanh

Trưa 12-12, tại bãi đỗ ôtô có thu phí trên đường Cao Thắng và Lê Hồng Phong (quận 10), chúng tôi ghi nhận không có nhân viên thu phí, trong khi khá nhiều xe ra vào.

Đáng nói, trên đường Cao Thắng, đoạn tổ chức cho ôtô đậu có thu phí, thay vì nhân viên hướng dẫn vị trí đỗ, sử dụng phần mềm My Parking, in biên lai tài chính thì các xe ra vào lại do bảo vệ của những quán cà phê tại đây hướng dẫn. Đoạn đường tổ chức cho ôtô đậu có thu phí tại khu vực này nằm trước một số quán cà phê lớn. Vì vậy, nó vô tình bị biến thành nơi giữ xe cho khách của những quán cà phê này khi không có lực lượng chức năng kiểm soát.

Thu phí đậu ôtô: Vẫn hời hợt! - Ảnh 1.

Nhiều ô đỗ xe tại bãi đỗ ôtô có thu phí trên đường Cao Thắng (quận 10, TP HCM) bị biến thành nơi giữ xe cho quán cà phê Ảnh: GIA MINH

"Có lần tôi tới đậu xe thì nhiều bảo vệ của quán cà phê chạy đến, tỏ thái độ khó chịu và yêu cầu phải né đoạn trước quán, lúc ấy không hề thấy các nhân viên thu phí" - anh Nguyễn Văn Chiến, ngụ quận Bình Thạnh, bức xúc.

Tại bãi đỗ ôtô có thu phí trên đường Thủ Khoa Huân và Huyền Trân Công Chúa (quận 1), khoảng 11 giờ ngày 17-12, chúng tôi cũng ghi nhận không có nhân viên thu phí. Trên đường Thủ Khoa Huân, ôtô con, taxi liên tục ra vào bãi đậu chờ đón khách từ các khách sạn xung quanh nhưng không đăng ký hay đóng phí qua phần mềm My Parking. Nhiều xe tới khu vực này đều được bảo vệ của những địa điểm xung quanh hướng dẫn cho đậu ngay trên vị trí tổ chức thu phí.

Trong khi đó, tại điểm tổ chức cho ôtô đậu có thu phí trên đường Lê Lai (quận 1), lượng xe vào bãi đỗ hiện vắng hơn so với trước khi tổ chức thu phí theo giờ. Tuy nhiên, thay vào đó là các ô trống bị xe máy đậu tràn lan, nhiều người bán hàng rong cũng tập trung chiếm dụng nhưng không bị nhắc nhở. Có trường hợp tài xế cho ôtô vào đậu nhưng không đồng ý gửi mà vào ngồi uống nước, nói chuyện chừng 15-20 phút, không đóng phí nhưng nhân viên cũng chỉ qua loa nhắc nhở cho xe di chuyển tới nơi khác. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều bãi giữ xe khác trên đường Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu (quận 1), Trần Bình Trọng (quận 5)…

Theo anh Hùng (tài xế ôtô 7 chỗ), hiện nay, nhân viên thu phí chỉ làm mang tính chất đối phó. Vì vậy, các tài xế cũng dễ dàng tìm cách né đóng phí đậu ôtô, như canh thời điểm không có nhân viên rồi vào đậu, khi lấy xe không mất đồng phí nào.

Nên tổ chức đấu thầu

Theo Sở GTVT TP HCM, sở này là đầu mối tổ chức thu phí sử dụng tạm lòng đường để đỗ ôtô. Tuy nhiên, việc thực hiện thu phí tại các bãi đỗ xe lại do UBND các quận 1, 5 và 10 đảm trách. Đội ngũ thu phí thuộc các địa phương này làm việc trong giờ hành chính, dẫn đến không đáp ứng đủ thời gian thu.

"Với nhân sự giám sát tình hình tổ chức thu phí tại hiện trường, do đặc thù lực lượng này có cơ chế làm việc và chính sách tiền lương thấp nên thời gian thực hiện nhiệm vụ tại hiện trường chưa đúng theo thời gian thu phí" - ông Ngô Hải Đường, Trưởng Phòng Quản lý và Khai thác hạ tầng giao thông đường bộ Sở GTVT TP, lập luận.

Thu phí đậu ôtô: Vẫn hời hợt! - Ảnh 2.

Tại bãi đỗ ôtô có thu phí trên đường Thủ Khoa Huân (quận 1), khá nhiều xe ra vào nhưng không có nhân viên thu phí Ảnh: GIA MINH

Trước tình hình trên, theo ông Đường, giải pháp trước mắt mà Sở GTVT TP HCM đưa ra là báo cáo và đề xuất UBND TP chấp thuận chủ trương bổ sung vai trò của Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích TNXP vào việc thu phí. Tuy nhiên, theo ông Phan Nguyễn Như Khuê - Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP HCM, đại biểu HĐND TP - Nghị quyết HĐND TP sau khi ban hành và dù đã lùi thời gian triển khai nhưng việc thực hiện vẫn chưa đạt yêu cầu, ngành chuyên môn còn "luộm thuộm".

Trước đề xuất giao lực lượng TNXP thu phí, ông Khuê nhìn nhận không nên cứ thấy khó là đẩy cho đơn vị khác. Cái chính là ngành chủ lực, tham mưu phải đánh giá, bao quát vấn đề này. "Tôi đọc thông tin trên báo chí thấy thất thu khoảng 1 tỉ đồng, đây là con số rất lớn. Sở GTVT phải nhìn nhận lại vấn đề này, không thể để kéo dài và cần quan tâm, đưa giải pháp hiệu quả để tránh thất thoát" - ông Khuê nhấn mạnh.

Theo TS-KTS Ngô Viết Nam Sơn, ở nhiều nước trên thế giới, việc tổ chức các điểm giữ xe thường tư nhân hóa - tức tổ chức đấu thầu để một hoặc nhiều đơn vị thực hiện, sau đó chia lại doanh thu cho TP. Khi thực hiện, thành phố chỉ cần kiểm soát mức giá và lưu lượng xe ra vào các bãi đỗ để tránh tình trạng thất thoát. Việc này hoàn toàn có thể thực hiện thông qua hệ thống camera, các ứng dụng…

"TP HCM có sẵn các điểm giữ xe và việc cần làm là thu phí. Vì vậy, nếu áp dụng giải pháp như vậy thì vừa có thể thu phí vừa không phải trả lương cho nhân sự như hiện nay mà còn tránh tình trạng thất thoát. Hơn nữa, khi tổ chức đấu thầu và giao cho tư nhân thực hiện còn giúp tối ưu hóa khả năng khai thác của các bãi giữ xe, bởi họ sẽ chủ động nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm thu hút người gửi, tăng doanh thu" - ông Sơn đưa ra giải pháp. 

HĐND TP HCM sẽ trực tiếp kiểm tra

Trước tình hình thất thoát trong công tác thu phí hiện nay, ông Cao Thanh Bình, Phó Ban Kinh tế Ngân sách HĐND TP, chiều 17-12 cho biết Ban Kinh tế Ngân sách đang lên kế hoạch giám sát việc này. "Tôi muốn đích thân đi thực tế, khảo sát để xem xét cụ thể, chi tiết chuyện này, từ đó sẽ có những kiến nghị với các đơn vị liên quan. Việc này sẽ được thực hiện trong thời gian sớm nhất" - ông Bình nhấn mạnh.

Phải thấy trách nhiệm mới có giải pháp

Tại kỳ họp thứ 12 HĐND TP HCM mới đây, trả lời chất vấn của các đại biểu HĐND TP, ông Bùi Xuân Cường, Giám đốc Sở GTVT TP HCM, thừa nhận có tình trạng thất thoát phí đỗ ôtô dưới lòng đường và con số này là không nhỏ. Ông Cường cũng chỉ rõ nguyên nhân dẫn đến việc thất thoát.

Tuy nhiên, ông Cường không hề đả động đến trách nhiệm của sở này mà lập luận sở chỉ là đầu mối tổ chức công tác thu phí, còn việc thực hiện thu phí tại các bãi đỗ xe là do UBND các quận 1, 5 và 10 đảm trách. Giải pháp trước mắt mà Sở GTVT đưa ra để thời gian tới không xảy ra tình trạng thất thu là giao việc thu phí cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích TNXP.

Vậy là xong trách nhiệm của Sở GTVT TP HCM? Vậy là từ bây giờ cho đến khi lực lượng TNXP nhận việc thu phí, vẫn chưa có giải pháp cụ thể nào để cải thiện tình hình và một số tiền lớn để có thể góp phần vào ngân sách eo hẹp của TP, giúp duy tu hệ thống công trình giao thông của TP cứ thế mà vuột mất trước mắt những người có trách nhiệm?

Thu phí sử dụng tạm thời lòng đường để đỗ xe là một nội dung cụ thể hóa Nghị quyết 54 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP HCM. Sở GTVT TP là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc này. Chỉ khi Sở GTVT nghiêm túc nhìn thấy trách nhiệm của mình trong việc để xảy ra thất thoát tiền thu phí thì mới chủ động, nhanh chóng tìm giải pháp khắc phục. Nếu không, sở sẽ mãi luẩn quẩn với việc phân trần, đẩy trách nhiệm và… ngồi chờ để chuyển giao "gánh nặng" cho lực lượng khác, chứ không thể tìm ra được giải pháp ngăn ngừa ngay lập tức.

Vy Thư

GIA MINH - PHAN ANH