Sáng 26-7, Thành ủy TP HCM đã tổ chức hội thảo khoa học "Khơi dậy và phát huy truyền thống năng động, sáng tạo để phát triển TP giai đoạn 2018-2020".

Người lãnh đạo phải là "bà đỡ"

Nhiều tham luận khẳng định thành tựu lớn nhất của TP sau 43 năm giải phóng là chuyển đường lối kinh tế kế hoạch tập trung bao cấp sang "Đổi mới kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa". Đường lối ấy có điểm xuất phát từ truyền thống năng động, sáng tạo của TP. Truyền thống ấy đã ăn vào máu thịt của người dân TP nhưng để giữ gìn, khơi dậy, phát huy sức sáng tạo đó như thế nào cho hiệu quả là trăn trở của không ít đại biểu.

TP HCM tiếp tục khơi nguồn sáng tạo - Ảnh 1.

Bí thư Thành ủy TP Nguyễn Thiện Nhân trao đổi cùng các đại biểu tại hội thảo Ảnh: TRƯỜNG HOÀNG

Theo bà Phạm Phương Thảo, nguyên Chủ tịch HĐND TP, muốn sáng tạo là phải đổi mới cơ chế. Tuy TP đã có Nghị quyết 54 nhưng đây không phải là chiếc đũa thần để giúp TP tháo gỡ khó khăn mà chỉ phát huy ở một số lĩnh vực. Bà Thảo bày tỏ: "Tôi không nghĩ đội ngũ cán bộ TP trì trệ, không dám đổi mới. Cán bộ mình sẵn sàng đổi mới nếu như người lãnh đạo dám đứng ra "đỡ đòn" cho những đột phá, đổi mới đó. Tôi nhớ lúc TP làm một cửa liên thông và các ngành phải ngồi lại để tìm cơ chế tháo gỡ. Bởi trong cơ chế, chính sách có nhiều ràng buộc mà không ai chịu trách nhiệm cuối cùng". 

Vì vậy, bà Thảo nói người lãnh đạo phải là "bà đỡ" cho sự sáng tạo, phải đứng đằng sau sự đột phá, đứng sau "đỡ" cho cán bộ mình. Bên cạnh đó, cũng cần lãnh đạo biết lắng nghe, đi cơ sở để phát hiện vấn đề. Bà Thảo kể ngày trước cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt làm kế hoạch là xuống ăn ở với công nhân, xem họ làm cái gì, kế hoạch ra sao để đề xuất lên trung ương. "Cái gì khó mấy cũng có lối ra hết, cuộc sống đã và sẽ chỉ cho mình lối ra. Quan trọng là có sát cơ sở, lắng nghe, cầu thị hay không" - bà Thảo đúc kết.

Đồng tình, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra trung ương Lê Hồng Liêm đánh giá việc năng động, sáng tạo phải có quá trình chứ không phải là chuyện "lửa rơm" nhất thời. Do đó, rất cần những "bà đỡ" làm bệ phóng từ lãnh đạo. Hơn nữa, lãnh đạo TP phải có tầm tri thức, lòng bao dung và trách nhiệm đầy đủ để bảo vệ nhân tố tích cực, thai nghén những nhân tố đó. Ông Liêm cũng lưu ý lãnh đạo đừng có "cặp kính hồng", người ta góp ý thẳng thì không nghe mà chỉ nghe lời nịnh bợ. Rồi ông gửi gắm: "Muốn cho TP năng động, sáng tạo thì Thường vụ Thành ủy TP phải chú ý điều này. Thành hay bại là do người đứng đầu".

Không sợ nghèo, chỉ sợ không công bằng

Trong khi đó, ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP, cho rằng với mức thu nhập bình quân khiêm tốn so với các nước (6.000 USD/người trong năm 2017), TP cần phân phối nguồn lực và thu nhập sao cho nhân dân cảm thấy công bằng để có động lực xây dựng TP, cống hiến cho đất nước. "Người dân không sợ nghèo, chỉ sợ không công bằng. Xây dựng động lực hành động, động lực vì nước, vì dân chính là giải pháp để duy trì và phát huy ngọn lửa năng động, sáng tạo cháy mãi trong tim nhân dân và cán bộ, đảng viên TP" - ông Trực nói. 

Cụ thể hơn, ông Trực nêu người cán bộ, đảng viên, công chức hay công nhân có tự tin mới có sáng kiến, chủ động trong công việc. Chỉ khi môi trường làm việc dân chủ, minh bạch mới tạo ra sự tự tin đó. Còn nếu họ làm việc này mà sống bằng việc khác thì cơ quan, đơn vị, tổ chức đó sẽ bị nghiêng ngả, xộc xệch, chệch choạc dẫn tới guồng máy hoạt động không hiệu quả, thậm chí hư hỏng, sai lầm, khuyết điểm. "Chỉ khi nào con người có động lực hành động mạnh mẽ thì TP mới duy trì và phát huy được tính năng động, sáng tạo" - nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy nêu quan điểm.

Phát biểu kết luận hội thảo, Bí thư Thành ủy TP Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh sức sáng tạo của người dân TP chính là sự quyết định phát triển của TP. Không sáng tạo thì không thể phát triển trong giai đoạn mới. "Hiện nay khó khăn đặt ra nhưng giải quyết được không? Câu trả lời là được nếu thật sự phát huy sáng tạo của người dân TP. Không sáng tạo, chúng ta sẽ tụt hậu" - ông Nhân khẳng định. 

Để có động lực cho đổi mới, sáng tạo, Bí thư Nhân cho rằng mỗi đảng viên, mỗi chi bộ phải ủng hộ đổi mới, sáng tạo; tạo môi trường, cơ chế vận hành, chính sách TP hướng đến sáng tạo. Cơ chế, môi trường không minh bạch, chính sách không tốt thì sẽ không có động lực làm việc lâu dài. Trách nhiệm lãnh đạo các cấp phải làm "bà đỡ" trong đổi mới sáng tạo, khuyến khích sáng tạo, bảo vệ người sáng tạo.

Bài học từ Singapore

GS-TS Võ Văn Sen, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và chính sách quốc gia (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP), cho biết từ một quốc gia thuộc thế giới thứ ba thời chiến tranh lạnh, Singapore đã nhanh chóng vươn lên trở thành một trong bốn "con rồng" của châu Á. Sự thành công của Singapore đã cho thấy sự năng động, nhạy bén trong việc đi đầu các xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới.

Từ sự thành công của Singapore, ông Sen nói TP có thể rút ra 4 bài học: Một là, cần chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ theo hướng gia tăng hàm lượng tri thức, tập trung phát triển các ngành công nghệ cao, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hai là, có cơ chế, chính sách thúc đẩy các nghiên cứu khoa học công nghệ gắn với cuộc sống. Ba là, không ngừng nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả của bộ máy công quyền, xây dựng một nền quản trị năng động. Bốn là, cần quy hoạch hạ tầng đô thị gắn với liên kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

TRƯỜNG HOÀNG - PHAN ANH