Qua công tác quản lý nhà nước, Cục Phát thanh - Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông) đã phát hiện tình trạng một số doanh nghiệp (DN) Trung Quốc lợi dụng đưa các bản đồ phi pháp vào trong những sản phẩm văn hóa, trò chơi điện tử online gây bức xúc dư luận, ảnh hưởng đến việc đấu tranh, bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

Xuất hiện trong nhiều sản phẩm

Vào cuối tháng 9 vừa qua, ông Võ Minh Khang (ngụ TP HCM) đã đi chuyến bay từ Việt Nam đến Quảng Châu (Trung Quốc) của hãng Air China. Xem cuốn tạp chí đặt trước ghế hành khách, ông Khang bất ngờ thấy có rất nhiều trang thể hiện bản đồ Trung Quốc có in "đường lưỡi bò" phi pháp.

Triệt đường lưỡi bò trên sản phẩm - Ảnh 1.

Bản đồ có “đường lưỡi bò” trong game “Âm dương sư” Ảnh: LÊ PHONG

Thấy vậy, ông Khang liên hệ tiếp viên hàng không của hãng này để truyền thông điệp bày tỏ thái độ phản đối. Bức ảnh ông Khang chụp lại cho thấy đây là tờ tạp chí của hãng bay và gần cuối có bản đồ thể hiện các chuyến bay trong đó hiển thị "đường chín đoạn" trên khu vực biển Đông.

Trong lần mua dụng cụ học tập cho con tại một cửa hàng đồ chơi trên đường Nguyễn Tri Phương (quận 10, TP HCM), khi mở sản phẩm là tấm bản đồ thế giới ráp theo tên quốc gia dành cho trẻ 6 tuổi do Trung Quốc sản xuất, ông Khang tá hỏa khi thấy bản đồ có "đường lưỡi bò". "Bức xúc khi chủ quyền Việt Nam bị xâm phạm nên tôi đã trả sản phẩm ngay" - ông Khang nói.

Nhiều người mua sản phẩm "Camera hành trình ôtô" mẫu TK-3 từ trang Amazon thông qua dịch vụ mua hộ Fado, trong đó ứng dụng bản đồ định vị xe có những nội dung không phù hợp. Đây là bản đồ song ngữ Anh - Hoa, khu vực biển Đông hiển thị những hình ảnh xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam. Trên diễn đàn OtoFun, nhiều lần giới tài xế cũng tố cáo và đòi tẩy chay những ứng dụng camera hành trình tích hợp định vị do Trung Quốc sản xuất in bản đồ không chính xác.

Ồn ào mới đây nhất là bộ phim hoạt hình "Everest - người tuyết bé nhỏ" còn lọt 4 cảnh quay có "đường lưỡi bò". Đến khi dư luận lên tiếng gay gắt, cơ quan quản lý mới có động thái ngưng công chiếu. Một lần nữa, hình ảnh vi phạm chủ quyền lãnh thổ Việt Nam bất ngờ xuất hiện ở camera định vị trong ôtô Volkswagen tại Triển lãm Ôtô Việt Nam 2019. Chưa dừng lại, game online có tên "Âm dương sư" do một công ty game của Việt Nam phát hành cũng xuất hiện bản đồ "đường lưỡi bò" đã hoạt động gần 2 năm qua tại Việt Nam. Sau đó, game này bị rút khỏi máy chủ.

Tạo tâm thức nguy hiểm

Anh Nguyễn Kim (ngụ quận Thủ Đức, TP HCM) cho biết: "Tôi từng chơi game "Âm dương sư" từ lúc mới xuất hiện tại Việt Nam và tài khoản xếp hạng thứ 8. Lúc mới bắt đầu chơi không để ý đến hình ảnh "đường lưỡi bò" cho đến khi báo chí đăng tải. Nếu bán tài khoản này, tôi sẽ có gần 700 triệu đồng". Game đã ngưng phát hành khiến anh và nhiều game thủ khác hụt hẫng, tiếc nuối. Tuy nhiên, anh Kim tán thành hành động của nhà phát hành bởi chủ quyền là quan trọng nhất.

Phóng viên Báo Người Lao Động liên hệ cửa hàng H.T - chuyên bán đồ chơi ôtô trên đường An Dương Vương, quận 5, TP HCM - để trao đổi về việc mua từ trang Amazon sản phẩm camera hành trình có hình ảnh "đường lưỡi bò" về bán tại cửa hàng. Tuy nhiên, chủ cơ sở này từ chối trả lời và cho rằng khi nhập sản phẩm có đầy đủ giấy tờ hợp pháp (!?). Trong khi đó, bà Lê Thị Ngọc Diệp, chủ cửa hàng đồ chơi trên đường Nguyễn Tri Phương (quận 10, TP HCM), cho biết hơn 4 tháng nay không còn kinh doanh sản phẩm mà người dân phản ánh có hình ảnh vi phạm chủ quyền nước ta. "Khi mua về kinh doanh, do sơ ý, tôi không kiểm tra nội dung dẫn đến sự việc đáng tiếc. Chủ quyền biển đảo thì mình tôn trọng" - bà Diệp phân trần.

Theo đại diện Shopee, việc kiểm tra, ngăn chặn và gỡ bỏ các mặt hàng cấm kinh doanh hoặc hạn chế kinh doanh là một trong những nội dung mà Shopee thực hiện hằng ngày đối với các sản phẩm mới được đăng bán. "Danh sách từ khóa sẽ được chúng tôi cập nhật thường xuyên thông qua công tác kiểm tra, giám sát hoặc ngay khi phát sinh các vụ việc có liên quan. Khi người bán đăng bán sản phẩm nằm trong danh sách từ khóa được đặt trên hệ thống, Shopee sẽ nhắc nhở đối với vi phạm lần đầu và khóa ngay tài khoản nếu tái phạm. Các trường hợp cố tình vi phạm, công ty sẽ cương quyết gỡ bỏ" - đại diện Shopee khẳng định.

Thượng tá Trần Bửu Tùng, nguyên cán bộ Công an TP HCM, nhận định việc xuất hiện liên tục, dày đặc hình ảnh "đường lưỡi bò" trên nhiều sản phẩm cho thấy những bước đi có tính toán. Đặc biệt nghiêm trọng trong các ứng dụng và game dành cho giới trẻ. Dù chỉ xuất hiện vài giây hoặc thấp thoáng nhưng nhiều lần sẽ tạo ra tâm thức nguy hiểm về chủ quyền lãnh thổ. "Ngay lúc này, các ấn phẩm quần áo, game, đồ chơi... xuất hiện nhan nhản "đường lưỡi bò" nếu không sớm ngăn chặn sẽ gây hậu quả nghiêm trọng. Đó là lệch lạc ý thức" - ông Tùng nói.

Luật sư Nguyễn Anh Minh, Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết hiện nay, việc ngăn chặn, xử phạt các sản phẩm in ấn xuất hiện hình ảnh xâm phạm chủ quyền Việt Nam mới chỉ có mức phạt hành chính rất nhẹ. Từng loại hình sẽ áp dụng theo từng luật định. Nhưng điều cốt lõi, mỗi công dân phải có ý thức và tự tẩy chay các sản phẩm nói trên. 

Rà soát tất cả nội dung game

Cục Phát thanh - Truyền hình và Thông tin điện tử vừa ban hành Văn bản số 1853-PTTH&TTĐT đề nghị các DN Việt Nam không để DN nước ngoài lợi dụng đưa vào nội dung game bản đồ "đường lưỡi bò" phi pháp và những thông tin xuyên tạc lịch sử, vi phạm thuần phong mỹ tục. Các đơn vị phải kiểm tra nội dung, hình ảnh các trò chơi điện tử G1 trên mạng đã được cấp phép, phát hành trên thị trường, đặc biệt chú ý nguồn gốc nước ngoài, bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Ngoài ra, các DN phát hành game cần kiểm tra và báo cáo chi tiết các nội dung cập nhật, nâng cấp so với phiên bản trò chơi điện tử G1, G2, G3, G4 trên mạng đã được cấp phép phát hành. Với DN đã có hành vi vi phạm về nội dung liên quan đến bản đồ, lịch sử trong game, yêu cầu tạm dừng hợp tác. Đồng thời, DN phải báo cáo chi tiết về đơn vị kết nối thanh toán và các hình thức thanh toán đang sử dụng trong trò chơi điện tử G1, G2, G3, G4.

GÓC NHÌN

Ý thức chủ quyền

Kể từ khi chính phủ Trung Quốc đưa ra "đường 9 đoạn" hay còn gọi là "đường lưỡi bò" phi lý trên biển Đông, nhiều doanh nghiệp (DN) trong nước của Trung Quốc đã đưa bản đồ có hình "đường lưỡi bò" vào sản phẩm của mình từ công nghệ đến giải trí.

Theo đó, nhiều sản phẩm game online do Trung Quốc sản xuất và đang phát hành tại nước này, ở phần bản đồ trong game như: bản đồ thế giới, bản đồ liên quan đến biển Đông… chứa bản đồ có "hình lưỡi bò". Chính vì thế, khi người chơi tham gia vào các game được phát hành tại nước này, khi di chuyển để luyện cấp trên các bản đồ trong game đều có thể nhìn thấy bản đồ phi lý này do chính phủ họ đưa ra.

Ở Việt Nam, có thể nói 90% game online đang phát hành chính thống tại thị trường trong nước đều mua bản quyền từ các nhà sản xuất Trung Quốc. Tuy nhiên, để phát hành các game này tại thị trường Việt Nam, DN trong nước sẽ phải làm việc với đối tác Trung Quốc một cách chặt chẽ để "đường lưỡi bò" không xuất hiện trong game. Ngoài ra, các game phát hành đến người chơi còn phải được cơ quan chức năng phê duyệt nội dung kịch bản mới được đưa ra thị trường. Tuy nhiên, dù làm việc và rà soát kỹ lưỡng nhưng một số DN Trung Quốc vẫn tìm cách đưa được bản đồ "đường lưỡi bò" vào các game phát hành tại Việt Nam, cụ thể là thông qua các bản cập nhật mới. Đơn cử, giữa tháng 10 vừa qua, game "Âm dương sư" do Công ty Bình Minh phát hành cũng bất ngờ xuất hiện bản đồ "đường lưỡi bò" ở phiên bản cập nhật mới. Lập tức, nhà phát hành này đã đóng cửa game, dù thiệt hại rất lớn.

Nhưng vấn đề chỉ được giải quyết ở game online phát hành theo đường chính thống ở thị trường trong nước, bởi bên cạnh các game chính thống còn có rất nhiều game lậu, game xuyên biên giới của Trung Quốc phát hành thẳng vào thị trường Việt Nam và Việt hóa nội dung để người chơi tham gia. Điều đáng nói, vì là game lậu nên không qua duyệt nội dung, cũng không xin phép phát hành từ cơ quan chức năng nên việc tồn tại "đường lưỡi bò" hay các nội dung nhạy cảm là hoàn toàn có thể xảy ra. Các game này được phát hành thông qua những kho ứng dụng như Google Play, Apple Store và các website có tên miền quốc tế. Điều nguy hiểm là các game này được hỗ trợ thanh toán bởi Google kết hợp với nhà mạng trong nước hay các ví điện tử, các cổng thanh toán trong nước, vì thế chúng mới có thể tồn tại.

Đối với các game này, Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông đã nhiều lần đề nghị Google và Apple gỡ khỏi kho ứng dụng nhưng số lượng được gỡ rất ít. Để chặn một cách triệt để các game có nội dung nhạy cảm như trên, theo các chuyên gia trong ngành, tốt nhất là chặn thanh toán.

Lê Mỹ

Lê Phong - Thùy Dương