Từ trưng bày thành bữa tiệc giao dịch

 Tuy nhiên, yếu tố quyết định hiệu quả không nằm ở nền tảng kỹ thuật, mà ở cách thiết kế cơ chế vận hành và hệ thống chính sách đi kèm.

Thực tế cho thấy các sàn giao dịch công nghệ trước đây thường rơi vào tình trạng có hàng nhưng ít giao dịch. Nguyên nhân không phải do thiếu nguồn cung, mà do thiếu động lực tham gia và thiếu cơ chế kết nối nhu cầu. Nếu phiên bản mới vẫn dừng ở việc tập hợp công nghệ và kêu gọi tham gia tự nguyện, rất khó tạo ra thay đổi đáng kể. Vì vậy, phải biến sàn thành một mắt xích bắt buộc trong chuỗi từ nghiên cứu đến ứng dụng. Với các đề tài sử dụng ngân sách nhà nước hoặc nhiệm vụ khoa học - công nghệ do thành phố đặt hàng, cần quy định rõ đầu ra là phải đưa sản phẩm lên sàn để chào bán và tìm kiếm đối tác. Cách làm này vừa bảo đảm nguồn cung công nghệ có chất lượng, vừa tạo áp lực để các đề tài ngay từ đầu phải hướng tới khả năng thương mại hóa, thay vì dừng lại ở nghiệm thu. Doanh nghiệp (DN) chỉ tham gia khi nhìn thấy lợi ích cụ thể. Do đó, các giao dịch qua sàn cần được gắn với cơ chế ưu đãi rõ ràng, như ghi nhận chi phí nghiên cứu - phát triển, ưu đãi thuế hoặc tiếp cận các chương trình hỗ trợ. Khi lợi ích được "định lượng hóa", việc giao dịch qua sàn sẽ trở thành lựa chọn tối ưu thay vì chỉ là một kênh tham khảo.

Một hạn chế lớn của thị trường công nghệ hiện nay là thiếu cơ chế xuất phát từ nhu cầu. Nhiều công nghệ được đưa ra nhưng không có người mua, trong khi DN lại không tìm được giải pháp phù hợp. Vì vậy, cần bổ sung cơ chế đặt hàng công nghệ ngay trên sàn. DN có thể đưa ra bài toán cụ thể, từ đó các viện nghiên cứu, start-up hoặc DN công nghệ tham gia đề xuất giải pháp. Sàn lúc này đóng vai trò kết nối hai phía dựa trên nhu cầu thực, thay vì chỉ là nơi trưng bày sản phẩm sẵn có. Khi nhu cầu thị trường được thể hiện rõ ràng, các nhà khoa học có thể lựa chọn tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, qua đó nâng cao tính ứng dụng của sản phẩm. Điều này góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa, một điểm nghẽn tồn tại lâu nay. Bên cạnh đó, thiết kế sàn cần bảo đảm lợi ích cân bằng giữa các bên. Với bên bán công nghệ, cần tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận được nhiều khách hàng, có cơ hội nhận nhiều đề nghị hợp tác hoặc chào giá. Với bên mua, cần cung cấp đầy đủ thông tin để so sánh, đánh giá và lựa chọn. Khi cả hai phía đều thấy rõ lợi ích, thị trường mới có thể vận hành ổn định và bền vững.

Khi các yếu tố về nguồn cung, nhu cầu, dữ liệu và chính sách được liên kết trong một hệ thống thống nhất, sàn giao dịch công nghệ mới có thể vận hành hiệu quả.