Nhiều nhà nhiếp ảnh, họa sĩ cũng phải ghen tị với Hạo Nhiên khi anh nhận được giấy phép đầu tiên để thực hiện cuộc triển lãm "Tạo tác" này. Ở nước ta không chỉ với nhiếp ảnh khỏa thân mà còn với tranh khỏa thân nữa, lâu nay vẫn không được cấp giấy phép triển lãm.

Đường cong và ánh sáng

Cuộc triển lãm như một khai mở cho loại hình nghệ thuật thực ra rất cũ kỹ nhưng lại mới mẻ với Việt Nam.

Với chủ đề "Tạo tác", Hạo Nhiên đem đến cho người xem 50 bức ảnh với những đường cong "chết người". Hơn một giờ trong phòng tranh, tôi thấy nhiều phụ nữ thích thú chiêm ngưỡng những bức ảnh khỏa thân. Hình như họ muốn biết mình đẹp như thế nào dưới ánh sáng, chứ không phải trong bóng tối, để hiểu được quyền năng của cái đẹp từng cứu rỗi nhân loại nhưng cũng sẵn sàng nhấn chìm nhân loại trong khổ đau.

Đó cũng là điều tác giả Hạo Nhiên muốn biết, bởi vậy tôi thấy anh ngồi đó, lặng lẽ nhưng mắt vẫn quan sát người xem, để tìm hướng đi cho ảnh nghệ thuật khỏa thân trong tương lai.

Những "Tạo tác" của tạo hóa có sự can thiệp bằng ánh sáng, cái nhìn, góc cạnh của Hạo Nhiên, làm nên những đường cong cong huyền ảo trong từng bức ảnh. Những tác phẩm đó đã mở ra một cánh cửa mới cho nghệ thuật ảnh khỏa thân ở nước ta.

Dữ dội và dịu êm

Thực ra tranh khỏa thân có từ thời tiền sử, khi con người biết vẽ nguệch ngoạc trên hang động mình sống những bức tranh hoang dã, hồng hoang, cả những bức người cổ đại trần truồng hòa hợp với thiên nhiên bí ẩn. Rồi tranh khỏa thân, rồi ảnh khỏa thân đạt đến trình độ nghệ thuật với nhiều trường phái trên thế giới ra đời.

Nghệ thuật ảnh khỏa thân có sức mạnh dữ dội nhưng cũng rất dịu êm. Nó mới mẻ với công chúng Việt Nam nhưng với thế giới thì quá đỗi bình thường

Nhiếp ảnh khỏa thân rất mong manh giữa nghệ thuật và sự dung tục. Lướt qua các tác phẩm của những nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thế giới, sẽ hiểu điều đó.

Sự hấp dẫn của đường cong - Ảnh 1.

Một tác phẩm nhiếp ảnh khỏa thân của tác giả Hạo Nhiên

Giới ảnh nghệ thuật vẫn nghe tiếng Ren Hoàng (Nhâm Hàng) - một nhà nhiếp ảnh khỏa thân nghệ thuật rất nổi tiếng ở Trung Quốc, chuyên chụp ảnh khỏa thân nam. Anh mới tự tử để được chết trẻ cách đây hơn nửa năm vì trầm cảm, mà nguyên nhân vẫn là những định kiến xã hội với nhiếp ảnh khỏa thân.

Được coi là nhiếp ảnh gia chụp ảnh nude nổi tiếng thế giới, ảnh của Helmut Newton (1866-1958) thường có sức biểu cảm rất mạnh và đôi khi trần tục. Trong ảnh khỏa thân của ông đôi khi người ta thấy tín hiệu của bạo dâm - khổ dâm nhưng bỏ qua cảm giác đó, ảnh của Helmut Newton cuốn hút người xem bởi cảm giác rất mạnh. Hay nhiếp ảnh gia Man Ray (1890-1976) - một nghệ sĩ có những tác phẩm lớn ảnh hưởng tới trào lưu siêu thực trong nhiếp ảnh thế giới, nổi tiếng với tác phẩm chụp người phụ nữ lưng trần, mông trần với hai chữ f trên lưng, tượng trưng cho một chiếc đàn cello…

Ở Việt Nam cũng có nhiều người chụp ảnh khỏa thân nghệ thuật nổi tiếng như Trần Huy Hoan, Dương Quốc Định, Nghiêm Tứ Quý… nhưng do những hạn chế về tầm nhìn, ảnh nghệ thuật khỏa thân vẫn chưa phát triển.

Khai phóng

Hạo Nhiên đã mở ra cánh cửa cho tranh ảnh nghệ thuật khỏa thân. Và gần như ngay lập tức, ngày 16-9 một cuộc triển lãm nho nhỏ có tên là "Nét" trưng bày một số tranh khỏa thân của cố họa sỹ Lưu Công Nhân. Cũng nhân triển lãm này, họa sỹ Lê Thiết Cương chủ trì tọa đàm bàn về tục-thanh trong nghệ thuật ở Việt Nam.

Không chỉ có Lưu Công Nhân, lứa họa sĩ đầu tiên của Mỹ thuật Đông Dương như Lê Phổ, Mai Trung Thứ… đã từng có những bức khỏa thân nổi tiếng. Các họa sỹ đương đại như Trịnh Thái, Đỗ Sơn, Hoàng Phượng Vỹ… cũng có những bức khỏa thân đẹp.

Cuộc triển lãm của Hạo Nhiên đã gây được tiếng vang. Asia Times ngày 14-10 đã nhìn nhận: "Cuộc triển lãm của Hạo Nhiên như một bước ngoặt trong cuộc tranh cãi kéo dài giữa các nhà quản lý và các nghệ sĩ".

Và công chúng có quyền chiêm ngưỡng các tác phẩm ấy, dù hơi muộn màng nhưng chẳng sao cả bởi cái đẹp có quyền năng rất lớn…

Lưu Nhi Dũ