AI ngày càng phổ biến, sự tự tin về công nghệ của người lao động lại suy giảm

Công ty TNHH Manpower Việt Nam (ManpowerGroup – TP Hà Nội) vừa công bố Báo cáo Mức độ hài lòng của người lao động năm 2026, phản ánh một nghịch lý ngày càng rõ nét trên thị trường lao động toàn cầu: Trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng nhanh hơn bao giờ hết, nhưng niềm tin và sự tự tin của người lao động lại đi xuống. Trong bối cảnh đó, sự ổn định trở thành ưu tiên hàng đầu.

45% người lao động thường xuyên sử dụng AI

Báo cáo cho thấy tốc độ chuyển đổi công nghệ đang vượt xa năng lực đào tạo lại và hỗ trợ thích nghi cho người lao động. Khoảng lệch này không chỉ tạo áp lực lên kỹ năng, mà còn tác động trực tiếp đến tâm lý, mức độ hài lòng và lựa chọn nghề nghiệp của lực lượng lao động toàn cầu.

Theo Manpower Group, 45% người lao động hiện nay thường xuyên sử dụng AI trong công việc, tăng 13 điểm phần trăm so với năm 2025. Tuy nhiên, đi ngược xu thế ứng dụng, mức độ tự tin về công nghệ của người lao động lại giảm tới 18%.

Đáng chú ý, năm 2026 là lần đầu tiên sau 3 năm liên tiếp, chỉ số tự tin nghề nghiệp của người lao động đi xuống, kéo theo mức độ hài lòng chung của lực lượng lao động toàn cầu giảm còn 67%.

Kết quả khảo sát phản ánh rõ trạng thái "hai mặt" của người lao động hiện nay: tự tin với công việc đang làm, nhưng bất an với tương lai. Có đến 89% tin rằng họ đủ kỹ năng để đảm nhiệm tốt vai trò hiện tại, song 43% lo ngại công việc của mình có thể bị thay thế bởi tự động hóa trong vòng 2 năm tới - tăng 5 điểm phần trăm so với năm ngoái.

Tâm lý này góp phần thúc đẩy xu hướng "job hugging" – gắn bó với công việc hiện tại để tìm kiếm sự ổn định, khi 64% người lao động cho biết họ có ý định tiếp tục ở lại nơi làm việc hiện nay, thay vì mạo hiểm dịch chuyển trong bối cảnh công nghệ thay đổi quá nhanh.

Theo bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược Manpower Group, sự phát triển nhanh của AI đang đặt doanh nghiệp trước nhiệm vụ kép - vừa phải bảo đảm hiệu quả vận hành hiện tại, vừa chuẩn bị năng lực cho tương lai. Người lao động cần một cầu nối giữa những gì họ đang làm tốt hôm nay và những kỹ năng trong thế giới việc làm mới. Và không thể kỳ vọng họ chuyển đổi nếu bỏ qua sức khỏe thể chất và tinh thần.

Áp lực tinh thần, tài chính cùng gia tăng

Một trong những nguyên nhân cốt lõi của sự sụt giảm niềm tin nằm ở khoảng trống đào tạo và hỗ trợ phát triển kỹ năng. Khảo sát cho thấy 56% người lao động toàn cầu không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào trong thời gian gần đây, trong khi 57% cho biết họ không có cơ hội được dẫn dắt bởi một người có kinh nghiệm (mentor).

Khi AI ngày càng thâm nhập sâu công việc hằng ngày, việc thiếu các chương trình đào tạo bài bản và lộ trình phát triển rõ ràng khiến nhiều người lao động cảm thấy bị bỏ lại phía sau, dù họ đang trực tiếp sử dụng công nghệ mới.

Khoảng cách về sự tự tin khi sử dụng AI đặc biệt rõ nét ở nhóm lao động lớn tuổi. Mức độ tự tin giảm mạnh 35% ở thế hệ Baby Boomers (61–79 tuổi) và 25% ở thế hệ X (45–60 tuổi) – cũng chính là những nhóm chịu tác động lớn nhất từ làn sóng chuyển đổi công nghệ nhưng lại ít được hỗ trợ tái đào tạo.

Không chỉ đối mặt với áp lực kỹ năng, người lao động còn chịu gánh nặng ngày càng lớn về sức khỏe tinh thần. Gần 63% người lao động cho biết họ thường xuyên rơi vào tình trạng kiệt sức (burnout), chủ yếu do căng thẳng kéo dài (28%) và khối lượng công việc quá lớn (24%).

Dù chỉ số hạnh phúc toàn diện của người lao động năm 2026 vẫn giữ ở mức 67%. Các con số này cho thấy đằng sau sự ổn định bề mặt là một trạng thái chịu đựng kéo dài trong môi trường làm việc biến động.

Song song đó, áp lực tài chính cũng là yếu tố khiến người lao động ngại dịch chuyển. 50% lực lượng lao động cho biết họ đang tìm nhiều cách để gia tăng thu nhập, trong đó tỉ lệ ở thế hệ Z lên tới 68%. Với nhóm lao động trẻ, "job hugging" không chỉ là lựa chọn an toàn về nghề nghiệp mà còn là giải pháp tài chính mang tính phòng vệ.

Khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt lớn về cảm nhận của người lao động giữa các thị trường. Ấn Độ dẫn đầu toàn cầu về mức độ hài lòng (77%), đồng thời có tỷ lệ sử dụng AI trong công việc cao tương đương (77%). Ngược lại, Nhật Bản ghi nhận mức độ hài lòng thấp nhất, chỉ 48%, phản ánh những thách thức đặc thù trong môi trường lao động già hóa và áp lực công việc cao.