Áp lực vô hình của người trẻ

Đằng sau sự né tránh ấy không phải là sự vô tâm mà là những áp lực vô hình.

Gần 2 năm nay, N.T.T (29 tuổi, làm việc trong lĩnh vực công nghệ tại TP HCM) không về thăm quê. Không phải ngại tiền vé máy bay, cũng không phải không thương cha mẹ. "Tôi ngại, mỗi lần về nhà là một lần... căng thẳng" - T. nói.

Khi sự quan tâm trở thành gánh nặng

Gia đình T. ở miền Trung. Ba mẹ luôn tự hào vì con trai làm công ty lớn, thu nhập cao. Nhưng cũng từ đó, mọi cuộc trò chuyện đều xoay quanh thành tích, với niềm tin rằng T. sẽ thành công hơn nữa. Mỗi lần T. về nhà, bà con, hàng xóm lại sang chơi. Ba mẹ T. không giấu được tự hào khi giới thiệu: "Nó làm ở thành phố, lương mấy chục triệu", nhưng ngay sau đó là những câu hỏi dồn dập: "Nay làm tới chức gì rồi", "Bao giờ mua nhà?", "Khi nào cưới vợ?"...

"Những câu hỏi ấy khiến tôi cảm thấy bản thân không bao giờ đủ tốt, bị đánh giá liên tục và phải luôn mạnh mẽ. Lúc đó, tôi chỉ mong Tết qua thật nhanh để quay lại thành phố, dù biết rằng không ai có ý "khịa", đó chỉ là sự quan tâm" - anh T. chia sẻ.

Câu chuyện của chị H.L (30 tuổi, quản lý marketing) lại mang một màu sắc khác. Gia đình ở Đồng Nai, chị là người học cao, hiểu rộng nhất nhà nên ba mẹ luôn đặt kỳ vọng rất cao. "Dẫu không nói thẳng nhưng lúc nào mẹ tôi cũng so sánh: "Con gái bà Xuân bằng tuổi con giờ đã lên giám đốc rồi", "Hôm kia bác Hoàng kể con của bác mới mua căn hộ chung cư gần 3 tỉ đồng…" riết thành áp lực" - chị L. kể. Mỗi lần về nhà, chị luôn cố gắng vui vẻ nhưng trong lòng lại nặng nề. Dần dần, chị chọn cách gọi điện hỏi thăm, chỉ về nhà vào những dịp quan trọng.

Trong khi đó, câu chuyện của chị N.T.T.V (35 tuổi, nhân sự cấp cao tại một công ty nước ngoài) lại đến từ một kiểu áp lực khác. Chị V. có công việc tốt, thu nhập cao, tự lập từ sớm. Điều khiến chị ngại về nhà lại không liên quan đến công việc, mà là chuyện… lập gia đình.

Những câu hỏi quen thuộc như: "Bao giờ lấy chồng?", "Đừng kén quá", "Phụ nữ 35 tuổi rồi phải lo đi, để còn sinh con", "Có mối này cũng phù hợp lắm…" đến từ cha mẹ, cô bác, lặp đi lặp lại khiến chị chỉ muốn xách vali đi ngay. "Có lần ăn cơm, mẹ nói trước mặt họ hàng: "Giỏi mấy mà không chồng con thì cũng vậy thôi". Tôi cười cho qua nhưng trong lòng rất tủi. Ở ngoài, tôi rất tự tin. Nhưng khi về nhà, tôi thấy mình chưa đủ tốt. Cũng vì vậy tôi hay lấy lý do công việc quá nhiều để hạn chế về nhà" - chị V. tâm sự.

Để nhà là nơi con trở về

Có con gái làm ở TP HCM, công việc tốt, thu nhập khá nhưng ít khi về nhà, hoặc có về cũng vội vã, bà T.T.S (58 tuổi, ngụ Lâm Đồng) rất buồn nhưng không nói với con. "Tôi hiểu con có bận công việc nhưng vẫn mong con về. Nấu món ngon cho con, cùng ăn một bữa cơm, hỏi thăm công việc… Có lần, tôi hỏi: "Sao lâu rồi con không về?". Đầu dây bên kia im lặng một lúc, con gái nói: "Về mà bị hỏi chuyện này chuyện kia, con mệt lắm mẹ à". Nghe con nói, bà S. giật mình. Thì ra những câu hỏi tưởng là quan tâm, lại khiến con trở nên nặng nề.

Từ đó, mỗi lần con về, bà chỉ nấu những món con thích, hỏi vài câu nhẹ nhàng rồi thôi. "Làm cha mẹ, ai cũng muốn hiểu con, muốn biết cuộc sống của con ra sao, để yên tâm và để xem mình có thể giúp được gì. Đôi khi mình thương mà vô tình khiến con thấy áp lực, nặng nề. Ngoài xã hội, con phải đối phó nhiều việc, nên cha mẹ cũng cần tôn trọng khoảng riêng tư của con, làm sao để nhà luôn là nơi để trở về, để được là chính mình" - bà S. đúc kết.

Có thể thấy rằng việc người trẻ né tránh về nhà không phải vì họ vô tâm, mà vì mỗi lần trở về, họ lại mang theo cảm giác bị so sánh, bị kỳ vọng, hoặc phải gồng mình. Theo chuyên gia tâm lý Ngô Minh Thy, hiện tượng người trẻ ngại về nhà không phải là chuyện hiếm, kể cả những người có học vấn và công việc ổn định. Theo bà, có ba dạng áp lực phổ biến. Đó là cha mẹ kỳ vọng con phải hơn người, hoặc so sánh với "con nhà người ta", xem đó là thước đo, hoặc áp lực chuẩn mực lập gia đình, mua nhà, sinh con... theo một lộ trình đúng tuổi. Những điều này, nếu lặp lại nhiều lần, sẽ khiến người trẻ cảm thấy mình luôn bị đánh giá.

"Cha mẹ không có ý xấu, sự quan tâm của họ xuất phát từ tình thương. Nhưng vì điều đó mà người trẻ càng khó phản ứng. Họ chọn cách im lặng, rồi dần né tránh" - chuyên gia tâm lý Ngô Minh Thy phân tích.

Theo chuyên gia, giải pháp không nằm ở việc thay đổi hoàn toàn, mà là điều chỉnh cách giao tiếp và kỳ vọng. "Mỗi người có một hành trình riêng, không phải ai cũng đi theo cùng một lộ trình. Cha mẹ không nên so sánh hay kỳ vọng quá nhiều ở con, hãy chấp nhận những lựa chọn khác biệt, tạo cảm giác an toàn để con có thể nói về thất bại, khó khăn mà không sợ bị phán xét. Về phía người trẻ, chủ động chia sẻ để cha mẹ hiểu công việc và cuộc sống của mình; nhìn góc nhìn của cha mẹ. Bởi phía sau những câu hỏi là tình yêu thương, sự quan tâm, lo lắng, không phải áp đặt" - bà Minh Thy nói.