Bất an với thực phẩm bẩn

Tối muộn 27-1, dù không phải cuối tuần nhưng trên nhiều tuyến đường của TP HCM, các tiệm ăn, quán nhậu vẫn sáng đèn.

Tâm lý dè chừng

Ở những nơi này, người ra vào nhộn nhịp. Không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền hiển hiện trong mỗi câu chuyện trên bàn ăn bằng tiếng cười nói rôm rả hoặc những trăn trở về chi phí tàu xe, mua sắm.

Món ăn phong phú, đáp ứng khẩu vị thường nghi ngút khói và bày biện đẹp mắt, nhưng theo cảm nhận, khác với trước đây, chúng thường được gọi ra sau khi thực khách đã hỏi về chất lượng, nguồn gốc… Điều này phần nào phản ánh băn khoăn của không ít thực khách về an toàn thực phẩm.

"Vừa qua, hàng loạt vụ việc đáng lo về thực phẩm xuất hiện. Từ thương hiệu phân phối nổi tiếng đến cơ sở nhỏ lẻ đều có thể vô tình hoặc hữu ý tiếp tay cho đầu độc sức khỏe" - anh Trần Tuấn Ngọc, một khách nhậu trên đường Phạm Văn Đồng, nói. Theo nam nhân viên văn phòng này, anh chỉ yên tâm khi đưa vào dạ dày những thứ mà bản thân tìm hiểu kỹ.

Buổi tìm hiểu của phóng viên diễn ra ngay sau khi thông tin về việc Công an TP HCM phát hiện hàng tấn ốc bươu trước khi đưa ra thị trường bị ngâm hóa chất dùng trong sản xuất xi măng ở một cơ sở thuộc phường Bình Đông.

Thủ đoạn phạm pháp

Thông tin từ công an cho hay kiểm tra cơ sở trên phường Bình Đông, lực lượng chức năng phát hiện hơn 3 tấn thịt ốc bươu sơ chế được ngâm trong "thủy tinh lỏng". 

Mở rộng kiểm tra, Công an thu giữ thêm 1.575 kg hóa chất phục vụ việc ngâm ốc và kết quả giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP HCM xác định tất cả mẫu thịt ốc đều chứa Natri Silicate. Đây là loại dung dịch mang tính kiềm mạnh, không được phép sử dụng trong thực phẩm này, vì trong suốt nên còn được gọi là "thủy tinh lỏng"

Làm việc với cơ quan điều tra, đối tượng Huỳnh Văn Trường khai nhận từ năm 2021 đã tổ chức ngâm ốc bươu bằng hóa chất với quy mô lớn, sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc rồi đưa ra thị trường tiêu thụ, thu lợi bất chính hàng tỉ đồng.

Trước đó không lâu, vụ việc khác gây bất an cho người tiêu dùng cũng xảy ra tại TP HCM khi công an bắt quả tang nhiều đối tượng trong hộ kinh doanh Châu Phát (phường Phú Thạnh) pha trộn hàn the, soda, dung dịch silicate để sản xuất mì sợi, với chừng 800 tấn đã ra thị trường trong 3 năm.

Theo Công an TP HCM, tình hình vi phạm quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm diễn biến phức tạp bởi nhiều thủ đoạn tinh vi. Đây là hành vi đặc biệt nguy hiểm, gây ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng, làm rối loạn thị trường, gây tiêu cực hoạt động kinh doanh chân chính và làm suy giảm niềm tin xã hội.

"Qua điều tra, cơ quan công an xác định tội phạm thường thuê địa điểm ở khu vực hẻo lánh, lắp camera cảnh giới, tổ chức sản xuất khép kín, có quan hệ thân thích, gây khó khăn cho công tác phát hiện" - lãnh đạo Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP HCM thông tin.

Động thái từ nhiều cơ quan

Trước việc lực lượng công an phát hiện hàng loạt vụ mất an toàn thực phẩm trên địa bàn TP HCM, phóng viên đã liên hệ với người phát ngôn của Sở An toàn thực phẩm TP HCM nhưng đến tối 28-1 vẫn chưa nhận được phản hồi. Bộ phận truyền thông của đơn vị này thì cho biết đang phối hợp cùng công an, thanh tra tập huấn an toàn thực phẩm cho các cơ sở.

Trong khi đó, liên hệ với Chi cục Quản lý thị trường ̣TP HCM, ông Nguyễn Quang Huy, Chi cục phó, thông tin đơn vị đã tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, đặc biệt trong dịp cuối năm nhằm kịp thời phát hiện và xử lý thật nghiêm sai phạm. 

Ông Huy khẳng định đơn vị chú trọng kiểm tra các địa bàn trọng điểm cũng như những ngành hàng thiết yếu trong việc chấp hành pháp luật về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, điều kiện an toàn thực phẩm…

Trên phạm vi cả nước, trước nguy cơ tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp về an toàn thực phẩm, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương - yêu cầu lực lượng quản lý thị trường các tỉnh, thành phố tiếp tục chủ động phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng liên quan kiểm soát các mặt hàng thiết yếu phục vụ Tết.

"Trong quá trình kiểm tra, kiểm soát, lực lượng chức năng cần kết hợp hài hòa giữa công tác tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp, hộ kinh doanh chấp hành pháp luật với xử lý vi phạm. Không gây phiền hà, không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương, kỷ luật thị trường" - vị Cục trưởng lưu ý.

Được biết, tại Hà Nội, mới đây, nhiều cơ sở kinh doanh, chế biến thực phẩm cũng đã bị xử lý. 

Lỗ hổng hậu kiểm!

BS Bùi Thị Duyên, Phó trưởng Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Quân y 175, cho biết việc dùng Natri Silicate để ngâm ốc nhằm làm trắng, tạo độ giòn và kéo dài thời gian bảo quản là vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn thực phẩm.

Chung quan điểm, BSCKI Trần Thị Hiếu, Trưởng Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức (TP HCM), khẳng định không có bất kỳ quy định nào cho phép sử dụng Natri Silicate trong chế biến hay xử lý thực phẩm tươi sống như ốc, thủy sản. Việc biến tướng hóa chất công nghiệp thành công cụ "tân trang" thực phẩm cần được xử lý nghiêm minh.

Dưới góc độ luật pháp, luật sư Vũ Thị Huyền, Giám đốc Công ty Luật TNHH THB LAW, nhận xét lỗ hổng không nằm ở thiếu quy định mà ở khâu thực thi hậu kiểm và kiểm soát chất lượng sau cấp phép. Về giải pháp lâu dài, cơ quan quản lý cần có trách nhiệm tổ chức hậu kiểm định kỳ và đột xuất đối với thực phẩm đã được tự công bố.

Cũng theo nữ luật sư, người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin trung thực, an toàn, được hoàn tiền, bồi thường thiệt hại và khiếu nại, khởi kiện khi quyền lợi bị xâm phạm.

Liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm mùa Tết, UBND TP HCM vừa ban hành kế hoạch kiểm tra nhằm bảo đảm an toàn cao nhất.