Bước đi lớn trên bàn cờ đất hiếm

Nhật Bản bắt đầu hoạt động thăm dò đất hiếm dưới đáy biển sâu ở Nam Thái Bình Dương hôm 12-1, khi tàu nghiên cứu Chikyu của Cơ quan Khoa học và Công nghệ biển - trái đất Nhật Bản hướng đến vùng biển gần Minamitorishima - hòn đảo cực Đông của nước này. 

Tại đó, theo hãng tin UPI, tàu sẽ vận hành thử nghiệm trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản, cách đảo Minamitorishima khoảng 150 km về phía Đông Nam, nhằm đánh giá thiết bị và quy trình khai thác. Nhóm nghiên cứu dự kiến hạ thiết bị khai thác xuống đáy biển ở độ sâu khoảng 6.000 m để lấy bùn chứa các nguyên tố đất hiếm. Lượng bùn này sau đó sẽ được tách chiết và tinh chế ngay trên tàu và tại cơ sở trên đất liền.

Nếu thành công, giới chức Nhật Bản sẽ đánh giá tiềm năng thương mại hóa, hướng tới thử nghiệm khai thác quy mô lớn từ tháng 2-2027, với công suất có thể đạt tới 350 tấn bùn chứa đất hiếm mỗi ngày. Truyền thông Nhật Bản mô tả đây là nỗ lực thử nghiệm khai thác đất hiếm ở biển sâu đầu tiên trên thế giới, đồng thời gắn kết hoạt động này với chiến lược của Tokyo nhằm xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ hơn.

Ngoài ra, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama tham dự hội nghị Nhóm 7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) tại thủ đô Washington D.C. - Mỹ ngày 12-1 (giờ địa phương) để bàn về những khoáng sản quan trọng và an ninh của các chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Bộ trưởng các nước Nhật Bản, Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Canada tập trung thảo luận việc phát triển các nguồn cung thay thế, tăng cường năng lực chế biến bên ngoài Trung Quốc cũng như điều phối khuôn khổ đầu tư giữa các nền kinh tế đồng minh. Các quan chức từ Úc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Mexico và Liên minh châu Âu cũng tham dự hội nghị.

Theo trang Bloomberg, Trung Quốc hiện là nhà cung cấp đất hiếm thống trị thế giới. Việc hạn chế xuất khẩu mặt hàng này giúp Bắc Kinh ứng phó với các mức thuế trừng phạt mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt vào năm ngoái. 

Hai bên hồi tháng 10-2025 đã đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại, trong đó bao gồm việc dỡ bỏ các hạn chế đối với xuất khẩu đất hiếm. Tuy nhiên, Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi các chính sách nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung nam châm đất hiếm từ Trung Quốc.

Trong bối cảnh các nước phương Tây tìm kiếm nguồn cung thay thế, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Lars Klingbeil cho biết Đức sẵn sàng phối hợp với các đối tác quốc tế để củng cố chuỗi cung ứng và bảo đảm tiếp cận những vật liệu thiết yếu cho hoạt động sản xuất đất hiếm.