Bước ngoặt của vận tải hành khách

Chính sách này càng ý nghĩa khi rơi vào thời điểm giá xăng dầu liên tục tăng do chiến sự Trung Đông đang xảy ra và có khả năng kéo dài, không chỉ xe buýt mà ngành vận tải công cộng xem xét điều chỉnh tăng giá vé theo cơ chế cung - cầu.

Từng công tác trong ngành giao thông vận tải 40 năm, tôi cho rằng quyết sách này như "một giấc mơ hoa" cho sự nghiệp phát triển vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) của thành phố. Bởi lẽ, quá trình hình thành và phát triển hệ thống VTHKCC của TP HCM vài chục năm qua gặp nhiều thử thách, cam go. Thông qua đợt cải tạo công thương nghiệp năm 1978, các doanh nghiệp vận tải được sắp xếp lại thành các đoàn, đội xe dưới sự quản lý của Nhà nước.

Sau gần 20 năm phục vụ nhu cầu đi lại của cư dân thành phố, đến năm 2000, hệ thống vận tải ngày càng xuống cấp, không thể đáp ứng nhu cầu đi lại của cư dân. Năm 2002, thành phố lần đầu tiên có "chính sách trợ giá xe buýt" nhằm vực dậy hệ thống, phục vụ nhu cầu tối thiểu của cư dân đô thị 8-9 triệu người.

Với chính sách trợ giá này, sau 10 năm ròng rã phục hồi và phát triển, đến năm 2012, thành phố lần đầu tiên đạt được những cột mốc đáng trân trọng.

Cụ thể, số lượng người dân sử dụng phương tiện công cộng đi lại đã vượt con số 1 triệu lượt/ngày; toàn hệ thống có khoảng 600-700 xe chạy bằng nhiên liệu sạch CNG; thành phố đầu tiên giảm, miễn vé cho người già đi xe buýt khi chưa có Luật Người cao tuổi; thành phố đầu tiên trong cả nước thực hiện bước phát triển xanh và sạch khi Thủ tướng Chính phủ chưa ban hành Quyết định 678/QĐ-TTg về chuyển đổi xanh; thành phố đầu tiên thực hiện mô hình Trung tâm Quản lý điều hành VTHKCC (tương tự mô hình PAT ở các nước tiên tiến)…

Từ cuối năm 2024, việc đưa vào vận hành tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) góp phần kết nối, phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân.

Đến nay, việc ban hành thêm quyết sách "miễn giá vé" xe buýt cho toàn dân là một bước ngoặt mới tạo tiền đề đưa hệ thống VTHKCC vào hành trình mới đầy triển vọng. Theo đó sẽ góp phần tạo cú hích đẩy sản lượng hành khách tham gia VTHKCC tăng cao, giúp giảm ô nhiễm, ùn tắc giao thông, xứng danh TP HCM là đô thị xanh - sạch, nghĩa tình, đáng sống.

Để VTHKCC phát triển bền vững, thành phố nên dành nguồn lực tiếp tục đầu tư cho hệ thống cơ sở hạ tầng như: bến bãi, trạm dừng, nhà chờ, đặc biệt hiện nay là xây dựng hệ thống trạm sạc điện, dùng chung cho lực lượng VTHKCC và cả cư dân. Đồng thời, xây dựng làn đường riêng, làn ưu tiên cho xe buýt, nâng cao chất lượng phục vụ, tối ưu hóa thời gian đi lại cho người dân.

Sau cùng, khi quyết sách được HĐND TP HCM thông qua, nếu sẵn sàng nguồn lực, thành phố có thể triển khai ngay việc miễn phí xe buýt. Khi ngân sách hạn chế, chúng ta có thể triển khai theo từng giai đoạn, từng bước miễn, giảm vé cho các đối tượng ưu tiên là học sinh, sinh viên, công chức; miễn vé vào các ngày lễ, Tết, ngày cuối tuần… Việc triển khai cũng cần thực hiện một cách đồng bộ.