Căng thẳng leo thang ở Trung Đông

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 28-5 cho biết đã tấn công một căn cứ không quân của Mỹ tại khu vực Trung Đông để trả đũa vụ tấn công trước đó của Washington nhằm vào mục tiêu gần eo biển Hormuz.

Hiện chưa rõ căn cứ không quân nào của Mỹ bị nhắm mục tiêu và liệu cơ sở này có hứng chịu thiệt hại hay không. Kuwait - nơi đặt một căn cứ quân sự lớn của Mỹ - cho biết vừa đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Trong khi đó, hãng tin Tasnim cho hay hải quân Iran phải nổ súng cảnh cáo nhằm vào một tàu chở dầu của Mỹ đã tắt hệ thống radar và có ý định đi qua eo biển Hormuz, dẫn đến vụ tấn công trả đũa mới nhất của Mỹ.

Theo AP, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng của họ đã bắn hạ 4 UAV tấn công của Iran bị xem là đe dọa khu vực quanh eo biển Hormuz. Ngoài ra, quân đội Mỹ còn không kích một trạm điều khiển mặt đất của Iran tại TP Bandar Abbas, nơi được cho là đang chuẩn bị phóng chiếc UAV thứ năm.

Đây là lần thứ hai Mỹ không kích Iran kể từ đầu tuần này. Vụ tấn công trước đó diễn ra hôm 25-5, được Mỹ mô tả "mang tính tự vệ".

Vụ việc mới nhất nêu trên diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ thông tin cho rằng Washington sắp đạt được một thỏa thuận với Tehran. Tại cuộc họp nội các hôm 27-5, nhà lãnh đạo Mỹ nói ông vẫn chưa hài lòng với thỏa thuận đang được đàm phán với Iran.

Nhà lãnh đạo này cho biết Washington hiện không thảo luận việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Tehran. Ông khẳng định sẽ không có quốc gia nào được quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Trước đó, truyền hình nhà nước Iran đưa tin về một dự thảo thỏa thuận không chính thức nhằm khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz như trước chiến sự trong vòng một tháng, với Iran và Oman cùng quản lý lưu lượng tàu thuyền qua lại. Ngoài ra, dự thảo còn bao gồm việc Mỹ rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận, song không đề cập chương trình hạt nhân của Iran. Nhà Trắng đã gọi thông tin này là "hoàn toàn bịa đặt".

Diễn biến leo thang mới nhất tại Trung Đông nêu bật những mối đe dọa đối với thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran, có hiệu lực từ đầu tháng 4-2026. Ngoài ra, nó cũng đẩy giá dầu tăng vọt trở lại, đồng thời làm suy giảm hy vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa lúc đàm phán còn bế tắc.

Những bất đồng lớn giữa hai bên lúc này là vấn đề eo biển Hormuz, việc Mỹ tiếp tục áp đặt trừng phạt Iran và yêu cầu Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân. Theo hãng tin Tasnim, Iran đang yêu cầu trả lại đầy đủ và vô điều kiện toàn bộ tài sản đang bị Mỹ đóng băng.

Ngược lại, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư của Iran vào danh sách trừng phạt vì cho rằng cơ quan này đe dọa an ninh quốc gia Mỹ. Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư mới được Iran thành lập để điều phối hoạt động qua lại tại eo biển Hormuz.

Riêng với vấn đề hạt nhân, các nguồn tin Iran cho biết nội dung này sẽ được đưa ra trong vòng đàm phán thứ hai - điều có thể không được một số đồng minh thân cận nhất của ông Donald Trump chấp nhận.

Tại cuộc họp nội các Mỹ nêu trên, Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh điều cốt lõi là Iran sẽ không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân. Tehran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ các mục đích hòa bình.