Chuyến bay chậm từ 3 giờ trở lên được hoàn vé, hành khách có vui?

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định về vận tải hàng không, với các quy định về nghĩa vụ của người vận chuyển (hãng hàng không) đối với hành khách trường hợp chậm chuyến.

Theo đó, khi dự kiến một chuyến bay bị chậm, hãng cần thông báo kịp thời, xin lỗi hành khách và nêu lý do chuyến bay bị chậm. Cập nhật thời gian dự kiến khởi hành mới trên màn hình hiển thị thông tin chuyến bay tại cảng hàng không với tần suất ít nhất 30 phút/lần.

Đối với chuyến bay chậm từ 2 giờ trở lên, các hãng phải phục vụ ăn và uống hoặc phiếu (voucher) có giá trị tương đương cho hành khách. Trong phạm vi cung cấp dịch vụ của hãng, chuyển đổi hành trình, chuyển đổi thời gian khởi hành phù hợp cho hành khách hoặc chuyển sang chuyến bay khác…

Đối với chuyến bay chậm từ 3 giờ trở lên, hãng có nghĩa vụ thực hiện theo quy định nêu trên. Hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng trong trường hợp hành khách không đồng ý chuyển đổi hành trình, chuyển đổi thời gian khởi hành phù hợp cho hành khách hoặc chuyển sang chuyến bay khác theo quy định nêu trên.

Đối với chuyến bay chậm trên 4 giờ trở lên, hãng còn phải bồi thường ứng trước không hoàn lại cho hành khách đã được xác nhận chỗ và có vé trên chuyến bay theo quy định… Các quy định trên áp dụng cho hành khách có vé đã xác nhận chỗ và có mặt tại cảng hàng không.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động chiều 10-2, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân, cho rằng quy định mới trong dự thảo nghị định về vận tải hàng không theo Luật Hàng không dân dụng 2025 là một bước tiến đáng kể trong việc chuẩn hóa trách nhiệm của hãng bay và nâng chuẩn bảo vệ quyền lợi hành khách. Tuy nhiên, quy định này có trực tiếp làm giảm tình trạng chậm, hủy chuyến hay không? Quy định mới sẽ tạo áp lực kinh tế và uy tín buộc hãng bay phải hạn chế chậm, hủy chuyến.

"Việc bổ sung nghĩa vụ phục vụ ăn uống, hoàn tiền linh hoạt, miễn phí chuyển đổi hành trình… làm gia tăng chi phí vận hành khi xảy ra chậm, hủy chuyến. Trong kinh tế hàng không, mỗi phút chậm chuyến đều kéo theo chi phí dây chuyền (chi phí khai thác máy bay, nhân sự, dịch vụ mặt đất, bồi hoàn khách hàng). Khi trách nhiệm tài chính tăng lên, các hãng sẽ có động lực mạnh hơn để tối ưu lịch bay, tăng dự phòng máy bay, nâng chất lượng điều hành khai thác và bảo trì kỹ thuật. Đây là yếu tố có thể giúp giảm chậm chuyến mang tính chủ quan từ phía hãng" – TS Lê Bá Chí Nhân nói.

Ngoài ra, quy định yêu cầu cập nhật thông tin định kỳ và minh bạch lý do chậm chuyến cũng tạo sức ép về uy tín thương hiệu. Trong bối cảnh cạnh tranh thị trường hàng không ngày càng cao, yếu tố trải nghiệm khách hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thị phần, từ đó thúc đẩy các hãng nâng cao năng lực quản trị vận hành.

Có điều, quy định mới khó có thể triệt tiêu hoàn toàn tình trạng chậm, hủy chuyến do yếu tố khách quan. Bởi thực tế tại Việt Nam, tỉ lệ chậm chuyến không chỉ đến từ hãng hàng không mà còn chịu ảnh hưởng lớn bởi các yếu tố mang tính hệ thống như hạ tầng sân bay còn hạn chế, đặc biệt tại các sân bay lớn như Tân Sơn Nhất và Nội Bài. Tình trạng quá tải slot cất hạ cánh vào khung giờ cao điểm. Điều kiện thời tiết, an toàn bay và điều hành không lưu. Sự phụ thuộc dây chuyền của lịch khai thác máy bay (một chuyến chậm có thể kéo theo nhiều chuyến sau).

Theo TS Lê Bá Chí Nhân, các yếu tố này nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của hãng, nên quy định mới chủ yếu giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến hành khách hơn là loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân chậm chuyến.

"Quy định tăng trách nhiệm hãng bay chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi song hành với các giải pháp khác như nâng cấp hạ tầng hàng không, cải thiện điều hành bay, phân bổ slot (lượt cất hạ cánh) hợp lý và ứng dụng công nghệ quản lý khai thác" – TS Lê Bá Chí Nhân nói.