Trong tháng 5-2020, BHXH tỉnh Đồng Nai đã chi trả trợ cấp BHXH một lần cho hơn 6.100 người (tăng 55% so với tháng 4). Lũy kế từ đầu năm đến nay, có hơn 22.800 người lao động (NLĐ) lĩnh tiền trợ cấp BHXH một lần (tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2019). Số người hưởng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) từ đầu năm đến nay hơn 16.000 người, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Công nhân có quá ít sự lựa chọn

Ngồi chờ làm thủ tục hưởng BHXH một lần, chị Trần Thị Tuyết (41 tuổi; ngụ phường Tân Mai, TP Biên Hòa) cho biết trước đây, chị làm việc ở một công ty chuyên sản xuất linh kiện điện tử tại KCN Biên Hòa 1, có thời gian tham gia BHXH bắt buộc là 19 năm 10 tháng. Tháng 6-2019, khi đang hưởng mức lương hơn 7 triệu đồng/tháng, chị Tuyết buộc phải nghỉ việc để ở nhà chăm sóc mẹ già bị nhiều bệnh mạn tính.

Thời gian nghỉ việc ở nhà, chị Tuyết đã hưởng 10 tháng tiền BHTN (hơn 40 triệu đồng). Đến nay, do cần tiền để trang trải cuộc sống của 2 mẹ con và chi phí thuốc men cho mẹ, chị Tuyết đành "bấm bụng" làm hồ sơ để được hưởng BHXH một lần.

Chị Tuyết chia sẻ: "Tôi biết chỉ cần đóng thêm 2 tháng BHXH nữa là đủ 20 năm để được hưởng lương hưu nhưng do thời điểm này gia đình quá khó khăn, mà thời gian để hưởng lương hưu của tôi còn khá lâu nên tôi không còn lựa chọn nào khác. Do nghỉ làm ở công ty nên tôi cũng không tham gia BHYT trong thời gian qua".

Công nhân ùn ùn lĩnh trợ cấp BHXH một lần - Ảnh 1.

Người lao động đến làm thủ tục nhận bảo hiểm tại BHXH tỉnh Đồng Nai

Theo lãnh đạo BHXH tỉnh, việc phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN chưa bao giờ khó khăn như thời gian gần đây. Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh hiện có hơn 2,4 triệu người tham gia BHYT, giảm 88.800 người so với cuối năm 2019.

Số người tham gia BHXH bắt buộc hơn 777.000 người (giảm 55.200 người so với cuối năm 2019). Số người tham gia BHTN là 758.200 người (giảm 54.400 người so với cuối năm 2019). Ông Huỳnh Anh Tú, Trưởng Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng BHXH tỉnh Đồng Nai, cho biết có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng giảm số người tham gia các loại bảo hiểm trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh.

Trước hết, phải kể đến việc tuân thủ pháp luật về BHXH, BHYT còn hạn chế của nhiều đơn vị sử dụng lao động ở nhóm doanh nghiệp (DN) nhỏ và siêu nhỏ. Theo số liệu do Cục Thuế tỉnh cung cấp, trong 5 tháng đầu năm, toàn tỉnh mới chỉ có 678 DN nhỏ và vừa đăng ký tham gia BHXH, BHYT, BHTN cho hơn 4.000 lao động, còn hơn 3.400 DN chưa tham gia.

Một nguyên nhân khác là do ảnh hưởng của dịch Covid-19 trong những tháng đầu năm khiến những DN nhập khẩu nguyên vật liệu từ Đài Loan, Trung Quốc gặp nhiều khó khăn. Đến khoảng tháng 5 và 6 thì những DN này rơi vào tình trạng cạn nguyên liệu sản xuất, nhất là các DN dệt may. Do đó, DN buộc phải cắt giảm lao động, cho lao động tạm ngưng việc… Điều này dẫn đến thực tế số người tham gia BHXH bắt buộc, BHYT tại các DN giảm.

Mạnh tay với doanh nghiệp trốn đóng BHXH

Để thực hiện chỉ tiêu số người tham gia BHXH, BHYT, BHTN trong năm 2020, trong 6 tháng cuối năm, BHXH tỉnh Đồng Nai sẽ triển khai nhiều giải pháp quyết liệt, đồng bộ.

Theo đó, BHXH tỉnh sẽ phối hợp với Cục Thuế tỉnh tiến hành thống kê số DN nhỏ và vừa, hộ gia đình chưa tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Sau đó sẽ đến tận nơi để yêu cầu trích nộp bảo hiểm nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho NLĐ. Đối với những đơn vị không chấp hành đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ hoặc không ký biên bản làm việc, các cơ quan chức năng sẽ thực hiện thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT, BHTN đột xuất và xử lý vi phạm theo quy định.

"Trường hợp đơn vị, DN cố tình trốn đóng, chúng tôi sẽ kiến nghị cơ quan công an điều tra, khởi tố theo quy định của Bộ Luật Hình sự" - ông Phạm Minh Thành, Giám đốc BHXH tỉnh Đồng Nai, khẳng định. Bên cạnh đó, BHXH tỉnh sẽ giao chỉ tiêu đến các đại lý thu, BHXH, BHYT cấp huyện để tuyên truyền, đôn đốc, vận động người dân tham gia xuyên suốt, không bỏ ngang giữa chừng.

Theo ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng Ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam, trong tình thế khó khăn, nhiều NLĐ đã quyết định lĩnh BHXH một lần hoặc "bán non" sổ BHXH cho những người mua gom. Điều này có thể có lợi trước mắt nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng rất lớn tới chính cuộc sống NLĐ.

"Khoản tiền đóng BHXH chính là của để dành, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng, NLĐ tham gia có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ đóng của nhà nước" - ông Quảng khuyến cáo.

Bài và ảnh: TÙNG LÂM