Đồng Nai là tỉnh công nghiệp, có số lượng công nhân (CN) thuộc hàng đông nhất cả nước (khoảng 1 triệu người). Tuy nhiên, nhiều chủ doanh nghiệp (DN) đã không khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh nghề nghiệp (BNN) cho người lao động (NLĐ).

Doanh nghiệp ngại tốn kém

Theo phân cấp của Sở Y tế tỉnh Đồng Nai, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và các trung tâm y tế tuyến huyện được giao nhiệm vụ thực hiện công tác quản lý vệ sinh lao động trên địa bàn tỉnh. Trong đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh là đơn vị đầu mối quản lý trên địa bàn và thực hiện công tác y tế lao động (YTLĐ), phòng chống BNN. Theo ông Lê Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Nai, thực tế cho thấy nơi nào chủ DN có ý thức, trách nhiệm và tính tự giác cao thì nơi đó NLĐ được quan tâm, chăm lo sức khỏe tốt. Ngược lại, nếu chủ DN thờ ơ thì NLĐ ít được quan tâm.

Doanh nghiệp ngó lơ sức khỏe công nhân - Ảnh 1.

Người lao động được khám sức khỏe định kỳ tại Khoa Bệnh nghề nghiệp Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai

Theo thống kê, đến nay ngành y tế tỉnh mới chỉ quản lý được hơn 1.600 cơ sở lao động, chủ yếu là các DN lớn nằm trong các KCN. Còn lại những DN vừa và nhỏ, nằm ngoài KCN rất khó quản lý. Trong năm 2018, ngành y tế chỉ thực hiện quan trắc môi trường lao động tại 345 cơ sở; khám sức khỏe định kỳ cho hơn 74.700 NLĐ tại 205 cơ sở; khám phát hiện BNN cho hơn 22.500 lao động của 70 cơ sở. Con số này rất khiêm tốn so với tổng số CN trong toàn tỉnh. Chị Mai Kim Hoa, CN Công ty TNHH Pousung Việt Nam (huyện Trảng Bom), cho biết trước đây chị từng làm việc tại 2 DN chuyên ngành may mặc. Mặc dù làm việc gần 4 năm nhưng chưa lần nào chị được công ty cho đi khám sức khỏe. Mãi đến khi vào làm việc tại Công ty TNHH Pousung, chị Hoa mới được công ty cho đi khám sức khỏe đầu vào để bố trí công việc.

Theo ông Đỗ Đình Hiệp, Giám đốc Trung tâm Sản xuất Công ty CP Công nghiệp Chính xác (KCN Hố Nai 3, huyện Trảng Bom), có nhiều lý do khiến DN không mặn mà chăm sóc sức khỏe cho NLĐ. Trước hết là do chủ DN không muốn chi một khoản tiền lớn để tổ chức khám sức khỏe cho NLĐ và không muốn xáo trộn công việc trong thời gian NLĐ nghỉ làm để đi khám sức khỏe. Riêng tại Công ty CP Công nghiệp Chính xác, hằng năm đều hợp đồng với Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai để khám sức khỏe định kỳ cho NLĐ.

Phải chế tài nghiêm

Sở dĩ có tình trạng nhiều DN phớt lờ việc khám sức khỏe định kỳ và phát hiện BNN cho CN là do số tiền nộp phạt thấp hơn số tiền phải bỏ ra để khám sức khỏe cho NLĐ. Khi cơ quan chức năng của tỉnh vào kiểm tra, giám sát công tác YTLĐ, nhiều chủ DN cố tình né tránh.

Ông Phan Hải Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai, cho biết theo quy định, các cơ sở y tế tư nhân được tự do quyết định giá khám sức khỏe cho NLĐ và quan trắc môi trường, còn các cơ sở y tế công lập thì không. Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh trong việc tiếp cận DN. "Nếu chủ DN hoặc người được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho NLĐ tại DN vì nhiều lý do khác nhau đã lựa chọn các cơ sở y tế tư nhân thì cơ quan chức năng của nhà nước cũng khó lòng quản lý được công tác YTLĐ tại DN" - ông Nam bày tỏ.

Theo thống kê, trong số 1 triệu NLĐ đang làm việc trên địa bàn tỉnh, có khoảng 60% là lao động phổ thông, làm việc trong những môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ra các BNN. Nếu công tác an toàn vệ sinh lao động tại DN không bảo đảm, DN không tổ chức cho NLĐ đi khám sức khỏe định kỳ, phát hiện BNN thì những hậu quả về sức khỏe sau này, chính NLĐ phải gánh chịu.

Thực hiện vai trò, chức năng là người đại diện, bảo vệ, chăm lo quyền và lợi ích hợp pháp đối với NLĐ, thời gian qua, các cấp Công đoàn (CĐ) tỉnh cũng đã có nhiều nỗ lực nhằm bảo đảm môi trường làm việc, sức khỏe cho NLĐ. Trong năm 2018, LĐLĐ tỉnh đã phối hợp hướng dẫn, chỉ đạo các cấp CĐ và DN trên địa bàn tuyên truyền, nâng cao kiến thức pháp luật về bảo hộ lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và BNN cho CN. Kết quả, có 862 DN tổ chức các hoạt động, tuyên truyền về công tác bảo hộ lao động cho trên 130.000 CN. Ngoài ra, LĐLĐ tỉnh cũng tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra về an toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ tại 43 DN có nhiều yếu tố nguy hiểm, độc hại, cháy nổ và nhiều nguy cơ về tai nạn lao động, BNN.

Theo lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai và lãnh đạo các trung tâm y tế tuyến huyện, Sở Y tế cần có những đề xuất, kiến nghị để đưa ra những biện pháp, chế tài xử lý nghiêm minh những DN không thực hiện nghiêm quy định liên quan đến YTLĐ đối với NLĐ, không để tình trạng này dây dưa, kéo dài, gây thiệt thòi cho NLĐ.

Thống kê của Cục Quản lý môi trường y tế (Bộ Y tế) cho thấy trong tổng số hơn 10 triệu NLĐ đang làm việc có đóng BHXH trong cả nước, mỗi năm chỉ có khoảng 100.000 lượt NLĐ được khám BNN, chiếm tỉ lệ chưa đến 10%. Việc khám BNN cũng chỉ thực hiện được tại 38/63 tỉnh, TP. Trong số hơn 6.000 trường hợp được phát hiện BNN mỗi năm, chỉ có hơn 500 trường hợp được giám định để hưởng chế độ bảo hiểm.
Bài và ảnh: TÙNG LÂM