Đánh thức "đất vàng" phục vụ người dân

Những khu đất rộng lớn nằm giữa trung tâm TP HCM bị rào kín nhiều năm do vướng thủ tục pháp lý, chậm triển khai dự án sẽ được "đánh thức". Theo đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, 9 khu "đất vàng" sẽ được đưa vào sử dụng tạm thời để làm công viên, vườn hoa và không gian sinh hoạt cộng đồng trong dịp Tết Bính Ngọ 2026.

Tránh lãng phí

Chủ trương này xuất phát từ chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang và được Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được triển khai với tinh thần xuyên suốt: chống lãng phí nguồn lực công một cách thực chất, tận dụng hiệu quả quỹ đất đô thị trong thời gian chờ hoàn thiện thủ tục pháp lý các dự án.

Qua rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định 9 khu đất trống, phần lớn nằm ở quận 1 và quận 3 cũ, nay thuộc các phường Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Bàn Cờ, Xuân Hòa, Nhiêu Lộc. Đây đều là những vị trí "kim cương", có giá trị thương mại rất cao nhưng lại bị bỏ trống hoặc khai thác cầm chừng suốt nhiều năm.

Thực tế, nhiều khu đất trong số này từng gắn với các dự án lớn nhưng vướng mắc pháp lý kéo dài. Trong thời gian "chờ", không ít nơi chỉ được sử dụng làm bãi giữ xe, cho thuê nhỏ lẻ hoặc để hoang hóa, gây lãng phí quỹ đất, giảm mỹ quan và tạo ra những "khoảng trống" nhếch nhác giữa trung tâm thành phố.

Theo đề xuất, các khu đất sẽ được chỉnh trang với kết cấu nhẹ, đầu tư tiết kiệm, cải tạo thành công viên, vườn hoa, không gian dạo bộ và sinh hoạt cộng đồng. Các hoạt động dự kiến phù hợp không khí Tết như trưng bày hoa xuân, đường hoa mini, khu tập thể dục, sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật ngoài trời.

Việc sử dụng mang tính có thời hạn, có điều kiện, bảo đảm khi dự án chính thức triển khai, mặt bằng được hoàn trả nguyên trạng. Cách làm này cho thấy tư duy quản trị đô thị linh hoạt, không để đất "chết" chỉ vì dự án chưa thể khởi động ngay.

Trong bối cảnh quỹ đất trung tâm ngày càng hạn hẹp, việc để những khu "đất vàng" bỏ hoang suốt nhiều năm đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả sử dụng tài sản công. Theo các chuyên gia đô thị, mỗi mét vuông đất ở trung tâm TP HCM không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang giá trị xã hội rất lớn.

TP HCM hiện có tỉ lệ đất cây xanh, không gian công cộng trên đầu người thấp hơn nhiều so với chuẩn quốc tế. Vào dịp Tết, nhu cầu vui chơi, du xuân, tham quan của người dân và du khách tăng mạnh nhưng thường chỉ tập trung vào một số điểm quen thuộc như Đường hoa Nguyễn Huệ, Tao Đàn, 23-9…, dễ dẫn đến quá tải.

Việc mở thêm các công viên, vườn hoa tạm thời từ quỹ "đất vàng" được kỳ vọng sẽ phân tán dòng người, giảm áp lực hạ tầng giao thông, đồng thời tạo thêm điểm đến mới cho người dân trong những ngày Tết.

Nâng chất lượng sống

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, khu "đất vàng" dự án Nhà Thi đấu Phan Đình Phùng (số 8 Võ Văn Tần, Phường Xuân Hòa) tọa lạc tại vị trí 4 mặt tiền tiếp giáp các trục đường huyết mạch: Pasteur - Nguyễn Đình Chiểu - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Võ Văn Tần, bị bỏ hoang suốt 16 năm. Hiện chỉ là một bãi đất trống đầy cỏ dại, bị bủa vây bởi tường rào cũ kỹ.

Đây là dự án được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) từ năm 2010. Nhưng sau 16 năm triển khai và 2 lần thay đổi nhà đầu tư, công trình vẫn chưa thể thành hình.

Còn tại khu tứ giác Lê Thánh Tôn, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Nguyễn Trung Trực, Lê Lợi (tòa nhà SJC) được quây tôn kín. Vỉa hè đường Nguyễn Trung Trực được tận dụng làm nơi để xe, bày bàn ghế bán thức ăn. Bên trong là khu đất trống, với vài chiếc xe máy, ô tô. Trong khi đó, cổng phía mặt đường Lê Lợi đóng kín.

Khu đất 135 Nguyễn Huệ (Thương xá Tax) có phần nhộn nhịp hơn. Mặt tiền đường Pasteur có một ki-ốt bán thức ăn nhanh, nước uống, với một vài bộ bàn ghế bày trên vỉa hè. Nơi đây cũng xây dựng nhà vệ sinh công cộng phục vụ người dân, du khách theo chủ trương của thành phố từ nhiều năm trước.

Tương tự, mặt tiền đường Lê Lợi cũng được quây kín, xen vài máy bán nước. Bên trong khu đất trống là bãi giữ xe, nhộn nhịp người ra vào. Theo ghi nhận thì nơi đây được tận dụng làm bãi giữ xe từ nhiều năm nay. Trong khi đó mặt tiền đường Nguyễn Huệ yên ắng hơn với poster quảng cáo quây kín, ở góc khu đất đặt thêm vài máy bán nước.

Yên bình hơn cả là khu đất ở địa chỉ 8-12 Lê Duẩn. Toàn bộ mặt tiền đường Lê Duẩn được quây kín bởi poster quảng cáo và tuyên truyền. Mặt tiền đường Hai Bà Trưng - Nguyễn Văn Chiêm cũng tương tự. Ở góc đường Hai Bà Trưng - Nguyễn Văn Chiêm có một ki-ốt bán hàng đã đóng cửa.

Nhộn nhịp và "lột xác" là khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng. Thời gian trước là khu đất với cỏ dại, cây cối um tùm thì nay đã là một nhà hàng hải sản sang trọng. Cổng số 3 Công trường Mê Linh là lối vào, với bãi giữ xe rộng. Toàn bộ khu đất được tận dụng làm không gian phục vụ nhà hàng.

Không ít ý kiến cho rằng, việc chủ động "mở cửa" các khu đất bị bỏ hoang cho thấy cách vận hành linh hoạt trong khuôn khổ pháp luật để phục vụ lợi ích chung. Nếu được tổ chức bài bản, bảo đảm an toàn, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và thẩm mỹ đô thị, các công viên, vườn hoa tạm thời từ "đất vàng" sẽ góp phần nâng chất lượng sống của người dân, đặc biệt trong những dịp cao điểm như Tết Nguyên đán. n